Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
50 Cách Khống Chế Bệnh Tiểu Đường

BS. Lan Phương

50 CÁCH KHỐNG CHẾ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG TYPE 2

NXB Phụ Nữ

LỜI DẪN

Những năm qua, nền y học tiến bộ đã có những bước

phát triển quan trọng trong việc xử lý bệnh đái

tháo đường type 2 nhưng khuynh hướng dân số mắc

phải căn bệnh này vẫn gia tăng đột biến.

Nguyên nhân có thể do họ chưa hiểu cơ chế sinh

bệnh, cũng có thể do “sức ì” trong việc tự điều

chỉnh thói quen sinh hoạt, ăn uống của mình. Cuốn

sách: 50 cách khống chế đái tháo đường type 2 ra

đời với mong ước phổ biến rộng rãi trong cộng đồng

kiến thức cơ bản và những biến chứng tai hại của

bệnh này.

1

Cùng với tiến bộ khoa học và những trang thiết bị

y tế việc trang bị kiến thức để bệnh nhân tự chăm

sóc bản thân cũng vô cùng quan trọng. Có thể nói

với bệnh đái tháo đường type 2 thì bản thân bệnh

nhân chính là “bác sĩ” giỏi nhất. Họ có thể chủ

động điều chỉnh sinh hoạt hằng ngày, lên lịch để

yêu cầu thầy thuốc thực hiện khám, xét nghiệm và

cho toa thuốc đúng nhất.

Hy vọng “50 cách khống chế đái tháo đường type 2”

sẽ giúp người bệnh tăng cường hiểu biết, phát triển

kỹ năng để tự chiến thắng bệnh tật.

Đái tháo đường type 2 là gì?

Năm 2004, theo thống kê cứ 4 người Bắc Mỹ trên 45

tuổi có một người bị đái tháo đường type 2. Dù mới

mắc bệnh hay đã bị bệnh trong nhiều năm, đây vẫn là

2

một bệnh lý khó trị, phức tạp chẳng kém gì những

bệnh nan y như AIDS và ung thư.

Tại sao đái tháo đường type 2 lại phức tạp đến

thế? Một phần do bệnh này giống như đái tháo đường

type 1, cho nên người bệnh vào thời điểm nào đó

không biết mình đang bị đái tháo đường loại gì. Để

khống chế đái tháo đường type 2, thứ nhất phải làm

sáng tỏ sự nhầm lẫn đó và xác định đúng loại bệnh.

Mãi đến năm 1979, bệnh đái tháo đường mới chính

thức chia thành hai loại là đái tháo đường type 1

và đái tháo đường type 2.

Đái tháo đường type 2 nghĩa là tuyến tụy hoạt động

tiết ra nhiều insulin. Người bệnh sản xuất quá

nhiều insulin, gọi là tình trạng tăng insulin

huyết. Các tế bào beta nằm trong những tiểu đảo

3

Langerhans của tuyến tụy tiết ra hormon insulin.

Tụy tạng là tuyến có hình dạng giống mỏ chim nằm ở

phía sau dạ dày.

Insulin có vai trò rất quan trọng trong cơ thể.

Một trong những chức năng quan trọng nhất là điều

chỉnh mức đường huyết. Nó giống như người đưa thư,

gõ cửa từng tế bào, thông báo: “Đường đây, đến mà

nhận này!”. Khi đó, tế bào trong cơ thể mở cửa ra

nhận đường từ máu. Đường này cực kỳ quan trọng đối

với sức khỏe và cung cấp năng lượng cần thiết để cơ

thể hoạt động.

Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu tế bào không chịu mở

cửa? Sẽ có hai vấn đề: Thứ nhất, đường trong máu sẽ

tích tụ vì không có chỗ đi, giống như báo dồn đống

lại ngoài cửa khi chủ nhà đi vắng. Thứ hai, tuyến

4

tụy cứ phái nhiều người đi đưa thư, cố gắng buộc

các tế bào phải mở cửa nhận “báo” vào. Tế bào không

chịu, kết quả là xuất hiện một đống “báo” và nhiều

người đưa thư thất bại sắp hàng ngoài cửa. Khi tế

bào không mở cửa, chính là tình trạng kháng insulin

- tế bào kháng insulin. Hậu quả cuối cùng là dẫn

đến bệnh đái tháo đường, nghĩa là “đường huyết

cao”. Đái tháo đường còn có tên khác là tăng đường

huyết hyperglycemia, cũng có nghĩa là “đường huyết

cao”. Nếu tình trạng kháng insulin kéo dài quá lâu,

tuyến tụy có thể phải làm việc quá sức, cuối cùng

không sản xuất đủ insulin, hoặc ngừng hẳn. Thật

vậy, giống như người đưa thư đình công, cuối cùng,

gan, người hàng xóm tốt bụng cho tế bào hết cách

mượn một hai tô đường gì đó. Nhưng điều này khiến

5

cho mức đường huyết cao có sẵn càng trầm trọng hơn.

Đái tháo đường type 2 là bệnh di truyền, hoàn toàn

khác đái tháo đường type 1 là bệnh tự miễn. Đái

tháo đường type 1 còn gọi là đái tháo đường thể trẻ

hay đái tháo đường phụ thuộc insulin (IDDM). Chỉ

có 10% người bị đái tháo đường mắc bệnh đái tháo

đường type 1, còn đái tháo đường type 2, chiếm 90%.

Vì đái tháo đường type 2 thường chỉ phát sinh ở

những người trên 45 tuổi, nên có lúc bệnh còn gọi

là đái tháo đường thể già. Và vì đái tháo đường

type 2 là bệnh kháng insulin, không phải là không

có insulin, nên thường khống chế bệnh bằng chế độ

ăn uống, tập luyện, không phải tiêm insulin. Vì lý

do này, đái tháo đường type 2 trước đây gọi là đái

6

tháo đường không phụ thuộc insulin (NIDDM) giờ được

gọi là bệnh đái tháo đường type 2 thay cho tất cả

tên gọi có trước.

Mọi chuyện bắt đầu rắc rối từ đây! Khi chẩn đoán

bị “đái tháo đường không phụ thuộc insulin”, không

có nghĩa là không cần đến insulin. Đặc tính cơ thể

mất khả năng dùng insulin của tình trạng kháng

insulin có khi dẫn đến tình trạng tuyến tụy ngừng

tiết hẳn insulin. Các tế bào kháng insulin khiến

tuyến tụy phải làm việc nhiều hơn, tiết ra quá

nhiều insulin trong cơ thể (tăng insulin huyết) đến

khi “mệt phờ râu”, như cách nói nôm na hàng ngày.

Tuyến tụy tiết insulin và gõ cửa, nhưng tế bào

không đáp lại. Cuối cùng tuyến tụy phải nói: “Thôi

được! Tôi sẽ ngừng sản xuất vậy, vì rõ ràng mấy anh

7

không chịu dùng sản phẩm của tôi.” Nhiều người bị

đái tháo đường type 2 nhầm tình trạng cần insulin

với đái tháo đường type 1, sai lầm nghĩ rằng bệnh

đái tháo đường type 2 của mình đã biến thành đái

tháo đường type 1. Đái tháo đường type 2 không thể

nào biến thành đái tháo đường type 1, cũng giống

như trái táo không thể biến thành trái chuối được.

Vậy khi người bị đái tháo đường type 2 cần insulin,

đó là bệnh gì? Là đái tháo đường type 2 cần

insulin. Thực vậy, khoảng một phần ba người bị đái

tháo đường type 2 cuối cùng sẽ cần tới liệu pháp

insulin.

Ngoài ra, nên biết bệnh đái tháo đường type 2,

đường huyết cao do kháng insulin có thể dẫn đến một

số bệnh khác, như: bệnh tim mạch (bệnh tim và đột

8

quị) và bệnh mạch máu ngoại biên, tức là máu không

chảy bình thường tới các cơ quan trong cơ thể. Điều

này gây ra nhiều vấn đề, sẽ được bàn đến trong

phần Phòng ngừa biến chứng. Người bị đau tim hay

đột quị cũng dễ mắc bệnh đái tháo đường type 2.

Mục đích khống chế đái tháo đường type 2 là kiểm

soát các mức đường huyết, trọng lượng cơ thể qua

chế độ ăn uống, tập luyện và phòng ngừa những biến

chứng lâu dài. Bước thứ nhất trong kiểm soát bệnh

đái tháo đường là loại bỏ triệu chứng bệnh đái tháo

đường và phòng tránh triệu chứng càng lâu càng

tốt. Để thực hiện điều này, chế độ ăn uống kết hợp

tập luyện là phương pháp tốt nhất. Chiến lược đó

giúp giảm cân nếu cần và còn cung cấp calo đủ cho

cơ thể dùng cả ngày. Nếu sự chuyển hóa của cơ thể

9

không khác thường, chẳng có gì ngạc nhiên khi xem

lại mức đường huyết. Tập luyện khiến các tế bào

dùng nhiều insulin hơn, còn cơ dùng đường làm nhiên

liệu. Nếu mới mắc bệnh đái tháo đường type 2, thì

bản thân người bệnh rất dễ dàng khống chế. Hiện

nay, có nhiều cách lựa chọn điều trị mới và rất

nhiều sản phẩm cải tiến giúp theo dõi bệnh đái tháo

đường dễ dàng hơn. Tuy nhiên bản thân người bệnh

đóng vai trò quan trọng trong việc khống chế căn

bệnh này. Đây là một trong những căn bệnh mà bác sĩ

điều trị cần sự hợp tác của bệnh nhân rất nhiều.

Bệnh nhân phải có trách nhiệm tự theo dõi, còn bác

sĩ chỉ giám sát từ xa mà thôi. Vì lý do này, nghe

chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường thì người bệnh có

cảm giác giống như bị đẩy ra khỏi máy bay khi

10

trong tay không có dù thoát hiểm. Ta cứ xem tập

sách này như một tài liệu huấn luyện căn bản: sách

sẽ cho ta biết cách để hạ cánh an toàn. Ngoài ra nó

còn hướng dẫn về những thiết bị cần thiết để theo

dõi bệnh đái tháo đường, đó là máy đo glucose (tùy

ý), thuốc uống, insulin (dành cho một số trường

hợp), và những thứ khác.

11

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát