Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Cách Sống - Từ Bình Thường Trở Nên Phi Thường

CÁCH SỐNG

Nhà xuất bản Lao động - Xã hội

Ngõ Hòa Bình 4 - Phố Minh Khai - Hai Bà Trưng - Hà

Nội

Tel: (04) 3624 6920

Fax: (04) 3624 6915

Công ty Cổ phần Sách Thái Hà

119 C5 Tô Hiệu - Cầu Giấy - Hà Nội

Tel: (04) 3793 0480

Fax: (04) 6287 3238

Website: www.thaihabooks.com

Chịu trách nhiệm xuất bản: Giám đốc Nguyễn Hoàng

Cầm

Chịu trách nhiệm nội dung: Tổng biên tập Vũ Anh

Tuấn

1

Biên tập viên Nhà xuất bản: Nguyễn Thị Thúy

Biên tập: Nguyễn Minh

Trình bày: Thu Hiền

Sửa bản in: Mạnh Quang

Thiết kế bìa: Lê Huyền

IKIKATA by Kazuo Inamori

Copyright © 2004 by Kazuo Inamori

Bản quyền tiếng Việt © 2011, 2012, 2013, 2014,

2015 Công ty Cổ phần Sách

Thái Hà

Cuốn sách được xuất bản theo hợp đồng chuyển

nhượng bản quyền giữa Summark Publishing, Inc.

thông qua InterRights, Inc., Tokyo, Nhật Bản và

Công ty Cổ phần Sách Thái Hà.

Không phần nào trong cuốn sách này được sao chép

2

hoặc chuyển sang bất cứ dạng thức hoặc phương tiện

nào, dù là điện tử, in ấn, ghi âm hay bất cứ hệ

thống phục hồi và lưu trữ thông tin nào nếu không

có sự cho phép bằng văn bản của Công ty Cổ phần

Sách Thái Hà.

Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia

Việt Nam

Inamori Kazuo

Cách sống : Từ bình thường trở nên phi thường /

Inamori Kazuo ; Phạm Hữu Lợi dịch. Tái bản lần 4 -

H. : Lao động Xã hội ; Công ty Sách Thái Hà, 2015.

- 226tr. ; 21cm

Tên sách tiếng Anh: A compass to fulfillment

ISBN 9786046517641

1. Thành công 2. Cuộc sống 3. Kinh doanh

3

650.1 - dc14

LXF0008p-CIP

In 1.000 cuốn, khổ 13 x 20,5 cm tại Công ty CP In

Bắc Sơn, địa chỉ: 86

Xuân Phương, Nam Từ Liêm, Hà Nội. Số đăng ký KHXB:

3129-2015/ CXBIPH/04-212/LĐXH. Quyết định xuất bản

số: 311/QĐ-LĐXH cấp ngày

28/10/2015. In xong và nộp lưu chiểu Quý IV/2015.

INAMORI KAZUO

Người dịch: Phạm Hữu Lợi

Tái bản lần thứ tư

Mục lục

Phần mở đầu

Nhìn lại cách sống của chúng ta trong thời hiện

đạiSống là quá trình mài giũa tâm hồn

4

Những nguyên tắc đạo đức chân phương là kim chỉ

nam bất di dịch

Chân lý có thể có được bằng lao động quên mình

Cuộc sống sẽ thay đổi 180 độ nếu thay đổi cách tư

duyQuy luật của vũ trụ - Những gì đã được hình

thành trong tâm hồn chân thực

Có một kho tàng trí tuệ mang đến cái nhìn thấu

suốt cho con người

Thường xuyên xem xét đánh giá bản thân

Biến suy nghĩ thành hiện thực

Quy luật cuộc đời - Chỉ có trong đời những thứ

mình muốn có

Không ngừng suy nghĩ, ngay cả trong giấc ngủ

Có thể thấy sản phẩm hiện ra trước mắt với đủ màu

sắc không

5

Sẽ thực hiện được nếu hình dung ra mọi chi tiết

của công việc

Không thể thành công nếu không lập kế hoạch chi

tiết và chuẩn bị chu đáo

Ngã bệnh - Học được nguyên tắc lớn của đời sống

tinh thần

Nhận ra chân lý: Tâm thức quyết định vận mệnh

Không bỏ cuộc, làm đến cùng sẽ thành công

Nếu nỗ lực tiếp nối nỗ lực thì điều bình thường sẽ

trở thành phi thường

Tìm tòi suy nghĩ mỗi ngày sẽ đưa đến kết quả to

lớnBạn có nghe thấy tiếng vị thần ở hiện trường

không?Thường xuyên để ý có chủ đích

Ôm ấp hoài bão lớn - Cuộc đời sẽ trở nên phi

thườngSuy nghĩ từ nguyên lý và nguyên tắc

6

Nguyên lý và nguyên tắc sẽ tốt cho cả kinh doanh

lẫn cuộc sống

“Triết lý sống”- cột mốc chỉ đường khi lạc lối

Kiên trì gìn giữ nguyên lý, nguyên tắc.

Không phân vân dao động trước trào lưu thời đại

Làm đến cùng mới có ý nghĩa.

Chỉ hiểu biết không thôi là chưa đủ

Véc-tơ tư duy sẽ quyết định toàn bộ phương hướng

cuộc đời

Sáng tạo kịch bản cuộc đời mình ra sao?

Không học được gì nếu không đổ mồ hôi ở nơi làm

việcSống hết mình cho khoảnh khắc hiện tại

Niềm say mê chính là điều làm cho ta trở thành

người có nhiệt huyết

Vượt lên chính mình, tiến lên phía trước, cuộc đời

7

chúng ta sẽ thay đổi

Thấy rõ những vấn đề phức tạp khi tháo gỡ khó khăn

Tính hợp lý và chính đáng quan trọng hơn tập quán,

lẽ thường trong việc giao thương với nước ngoài

Mài giũa nhân cách và nâng cao tâm hồn

Vì sao người Nhật đánh mất vẻ đẹp nội tâm?

Đòi hỏi phẩm chất đạo đức hơn tài năng,ở người

lãnh đạo

Luôn nhìn lại mình và không ngừng mài giũa nhân

cách“Sáu phép tinh tiến” cần thiết để mài giũa

nhân cách

Lời tụng niệm gieo vào tâm hồn thơ trẻ lòng biết

ơn với cuộc đời

Bất cứ lúc nào cũng sẵn sàng nói: “Xin cảm ơn!”

Khi có thể vui thì hãy cứ vui.

8

Sự thành tâm quan trọng hơn hết thảy

Lòng tham của con người khiến

Lev Tolstoi cũng ngao ngán thở dài

Có thể từ bỏ “tam độc” cám dỗ và làm hư hỏng con

người được không?

Chính nghĩa luôn thắng tà đạo

Niềm vui lớn nhất trong cuộc đời là được làm việc

Khắc sâu trong tâm sáu phép sửa mình mà Đức Phật

thuyết giảng

Nhờ lao động hàng ngày mà

nhân cách được tôi luyện

Tìm lại ý nghĩa của lao động và niềm tự hào về sự

chuyên cần

Chương 4: Sống với lòng vị tha

Tấm lòng vàng

9

Xuống địa ngục hay lên Niết bàn tùy thuộc ở tâm

Gốc rễ của kinh doanh là lòng vị tha

Lòng vị tha khiến cho tầm nhìn mở rộng

Mỗi đêm hãy tự hỏi: Động cơ của mình trong việc

này là gì?

Sẵn sàng chịu thiệt nếu điều đó là vì con người,

vì xã hội

Hãy cống hiến cho xã hội

Hãy xây dựng đường lối chính sách theo tinh thần

“phú quốc hữu đức”

Bây giờ là lúc phải chuyển sang

giáo dục nhân cách trên nền tảng đạo đức

Học cách sống tri túc từ thế giới thiên nhiên

Nền văn minh vị tha sẽ nở hoa

khi loài người tỉnh ngộ

10

Chương 5:

Hòa hợp với dòng chảy của vũ trụ

Hai sức mạnh vô hình chi phối cuộc đời

Nghĩ điều thiện, làm việc thiện

Không nên sốt ruột chờ đợi kết quả của luật nhân -

quả

Dòng chảy của vũ trụ khiến vạn vật không ngừng

trưởng thành

Một sức mạnh vĩ đại đang thổi sự sống vào muôn vật

Vì sao tôi quyết chí quy y cửa Phật?

Không ngừng tinh tiến mới là điều đáng quý

Từ hoạn nạn, khó khăn có thể chuyển đổi Nghiệp

Gọt giũa tâm hồn bằng trí tuệ và lương tâm

hơn là muốn đạt tới cảnh giới ngộ

Sự vật dù nhỏ đến đâu cũng có một vai trò

11

Hãy hướng tới “cách sống” đúng với đạo làm ngư

Tương lai tươi sáng nằm trong tay bạn

Lời cuối cùng 11

PHẦN MỞ ĐẦU

NHÌN LẠI CÁCH SỐNG CỦA CHÚNG TA TRONG THỜI HIỆN

ĐẠIChúng ta đang sống trong một thời đại lo âu,

đầy biến cố, tương lai bất định. Vật chất đầy đủ

nhưng tinh thần không thanh thản. Ăn ngon mặc đẹp

nhưng vẫn thiếu quốc pháp, gia phong. Tự do, cởi mở

nhưng đây đó vẫn tồn tại những vùng khép kín. Chỉ

cần có ý chí là có thể làm được tất cả và có trong

tay mọi phương tiện vậy mà con người vẫn bi quan

chán chường, không ít những vụ bê bối, thậm chí tội

ác.

Vì sao lại có tình trạng tiêu cực như vậy trên

12

phạm vi toàn xã hội? Có lẽ, do nhiều người không

tìm thấy ý nghĩa và giá trị cuộc đời, đánh mất

phương châm sống. Theo tôi, những hỗn loạn trong xã

hội hiện nay bắt nguồn từ việc thiếu vắng nhân

sinh quan. Mà không chỉ riêng tôi nghĩ như vậy.

Điều khẩn thiết nhất trong thời đại hiện nay chẳng

phải là câu hỏi cơ bản - Lẽ sống của con người là

gì? - hay sao? Trước hết phải thiết lập nền tảng

triết học cho cuộc đời và phải dũng cảm đối mặt với

mọi vấn đề. Từ “triết học” tôi nói ở đây có thể

thay bằng các từ “quan điểm” hoặc “tư tưởng” đều

được.

Đó có thể là hành động vô vọng giống như tưới nước

cho sa mạc, khó khăn chẳng khác nào đóng cọc xuống

đáy biển khi thủy triều dâng. Tuy vậy, đây lại là

13

câu hỏi thẳng thắn, rõ ràng và có ý nghĩa lớn lao

trong thời đại mà đây đó có xu hướng khinh thường

những người lao động miệt mài, thầm lặng.

Nếu chúng ta không nhìn lại cách sống của mình từ

gốc thì tình hình sẽ ngày càng trầm trọng, hỗn loạn

trong xã hội ngày càng lan rộng, tương lai ngày

càng mờ mịt. Chắc chắn rằng không phải riêng tôi

cảm nhận được nguy cơ và mang trong lòng nỗi lo

lắng bồn chồn như vậy.

Trong cuốn sách này, tôi muốn nhìn lại cách sống

của con người từ chính diện, xem xét bản chất sự

vật từ cốt lõi và nói thẳng thắn những suy nghĩ của

mình. Tôi muốn xem xét lại từ cội nguồn, ý nghĩa

cuộc sống và định hướng tương lai, muốn đóng một

cây cọc nhỏ bé xuống dòng nước chảy xiết của thời

14

đại.

Đối với tôi, không có gì vui hơn khi bạn tìm thấy

niềm vui trong đời sau khi đọc xong cuốn sách này

hoặc lời giải đáp cho những vấn nạn để sống hạnh

phúc.SỐNG LÀ QUÁ TRÌNH MÀI GIŨA TÂM HỒN

Ý nghĩa cuộc sống là gì? Mục đích đời người ở đâu?

Đối với những câu hỏi - có thể coi là cơ bản nhất

- như trên thì tôi xin được trả lời thẳng thắn như

sau: Ý nghĩa cuộc sống của con người là nâng cao

nhân cách và sống là quá trình mài giũa tâm hồn.

Đặc tính của loài động vật cấp cao - con người -

là dễ bị sa ngã trước cám dỗ. Nếu không tự kiềm

chế, cứ buông theo bản năng thì con người sẽ chạy

theo những ham muốn, thèm khát vô độ, tiền tài,

danh vọng… và sẽ chết chìm trong những lạc thú tầm

15

thường.

Đúng là để sống, chúng ta cần có cái ăn cái mặc,

cần có tiền bạc để có thể ngày một sung túc hơn;

mọi năng lượng sống cũng nhằm vào mục tiêu thỏa mãn

những khao khát tự nhiên. Tôi không điên đến nỗi

phủ nhận điều này.

Thế nhưng, trên đời này dù có thủ đắc những thứ ấy

bao nhiêu đi chăng nữa thì khi sang thế giới bên

kia, chúng ta cũng không thể mang theo. Chúng ta

phải bỏ lại tất cả những gì thuộc về thế giới trần

tục này trước khi từ giã.

Chỉ duy nhất có một thứ không bị mất đi, không bị

bỏ lại khi con người bước vào cuộc hành trình mới -

đó là “tâm hồn”.

Vì vậy, khi người ta hỏi tôi: “Ông đã làm được gì

16

trong cuộc sống?” thì không một chút do dự, tôi trả

lời

rằng: “Trở thành con người tốt hơn so với khi được

sinh ra”. Cụ thể là tôi mang theo tâm hồn thanh

cao hơn, đẹp đẽ hơn dù chỉ một chút, đến với cõi

bất tử.

Sống trong thế giới đầy cám dỗ, nếm đủ vị sướng

khổ, trôi dạt theo cơn sóng hạnh phúc - bất hạnh,

và biết rằng chẳng bao lâu nữa sẽ từ biệt chốn này,

tôi đã nỗ lực không ngừng nghỉ. Nỗ lực ấy giống

như quá trình mài giũa tâm hồn, nâng cao nhân cách,

tu dưỡng tinh thần, để có thể mang sang thế giới

bên kia những gì tốt đẹp hơn so với khi mới đến thế

gian này.

Tôi cho rằng mục đích sống của con người không có

17

gì cao quý hơn điều đó. Vì thế, tôi thật sự nỗ lực

mỗi ngày, hôm nay phải tốt hơn hôm qua, ngày mai

phải tốt hơn hôm nay.

Chẳng phải mục đích và giá trị cuộc sống của con

người là ở quá trình rèn luyện không biết mệt mỏi

đó, ở những hành vi có ý thức đó, ở những nỗ lực

không ngừng nghỉ tìm kiếm con đường độc đáo đó hay

sao?

Đời người sướng ít khổ nhiều. Đôi khi chúng ta oán

trách Trời Phật vì không hiểu sao mình phải khổ sở

vất vả như vậy. Nhưng, các bạn cần hiểu rằng những

nỗi cơ cực đó chính là những thử thách trong quá

trình mài giũa tâm hồn. Sự vất vả chính là cơ hội

tuyệt vời để chúng ta rèn luyện nhân cách.

Chỉ những người dũng cảm chấp nhận thử thách, coi

18

thử thách là cơ hội mới có thể sống trọn vẹn cuộc

đờingắn ngủi này. Kiếp sống này là quãng thời gian

chúng ta được Trời Phật ban cho để thấy giá trị

của đời người, để hân hưởng và làm gia tăng giá trị

ấy.

Nâng cao nhân cách, mài giũa tâm hồn chính là ý

nghĩa cuộc sống của con người.

Đó là điều đầu tiên mà tôi muốn trao đổi với các

bạn.NHỮNG NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CHÂN PHƯƠNG LÀ KIM

CHỈ NAM BẤT DI DỊCH

Tùy theo cách sống mà tâm hồn chúng ta được mài

sáng lên hoặc trở nên tối tăm. Tâm hồn trở nên

thanh cao hay thấp hèn phụ thuộc vào việc chúng ta

đã và sẽ sống như thế nào.

Trên đời có không ít người tài năng nhưng sống lầm

19

lạc vì tài năng không song hành với đạo đức. Ngay

cả trong giới kinh doanh mà tôi là một thành viên,

cũng không ít người trở nên bê bối chỉ vì lòng tham

và thói ích kỷ.

Nhiều người do quá tự tin vào tài năng của mình

nên đã chọn con đường lẽ ra không nên chọn. Đúng

như người xưa có câu: Người tài chết vì tài. Hành

động của nhiều người giỏi giang lại giống như tự

mình thắt cổ mình. Họ tự tìm đến thất bại do quá ỷ

vào tài năng dù cũng có đôi lần thành công. Càng có

tài hơn người lại

càng phải có la bàn dẫn lối để có thể đi đúng

hướng.Quan niệm, tư tưởng hay tư duy triết học

đúng đắn chính là cái la bàn ấy.

Thiếu tư duy triết học, quan niệm sai lầm, cộng

20

với kém nhân cách thì dù có tài đến mấy cũng lầm

lạc. Hiện tượng này không chỉ xảy ra trong giới

doanh nhân mà còn xảy ra với bất kỳ ai.

Có thể dùng phương thức toán học để diễn đạt: Nhân

cách con người = Tính cách + Tư duy triết học.

Tính cách con người là do bẩm sinh. Tư duy triết

học, quan niệm, tư tưởng là những gì mà con người

có được trong quá trình sống và học tập. Nhân cách

được tạo thành từ hai mặt đó.

Nói cách khác, nhân cách hay tâm hồn con người

được đúc ra từ hai chất liệu: tính cách bẩm sinh và

tư duy triết học (hay quan niệm, tư tưởng).

Theo lôgic đó, nhân cách của con người sẽ được

quyết định bởi cuộc sống của người đó dựa trên tư

duy triết học nào, quan niệm hay tư tưởng nào. Nếu

21

không có gốc tư tưởng vững chãi thì cây nhân cách

không thể vững vàng, thân to, cành khoẻ được.

Vậy chúng ta cần trang bị cho mình thứ tư duy

triết học nào? Đó là câu hỏi cơ bản: “Ta có sống

đúng với đạo làm người hay không?”. Cụ thể là những

lời dạy của cha mẹ đối với con cái, là những bài

học luân lý, đạo đức được chắt lọc suốt chiều dài

lịch sử.

Tập đoàn Kyocera được hình thành từ một công ty

nhỏ do một số người lập ra khi tôi mới 27 tuổi. Lúc

đó, tôi hoàn toàn là kẻ ngoại đạo, không có kiến

thức, không có kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh

doanh. Tôi chưa biết bằng cách nào có thể duy trì

và phát triển công ty. Sau một thời gian dài suy

nghĩ, đắn đo, lúng túng, tôi quyết định sẽ tiến

22

hành mọi việc căn cứ trên đạo làm người.

Theo đúng đạo làm người là thế nào? Cụ thể là:

Ngay thẳng. Chính trực. Không tham lam. Không ích

kỷ. Không dối trá. Không làm hại người khác… Tất cả

những nguyên tắc đạo đức giản dị trên đây - ai

cũng từng được cha mẹ dạy từ thuở thơ ấu, nhưng khi

lớn lên thường quên mất - đã trở thành kim chỉ

nam, thành phương châm kinh doanh, thành chuẩn mực

hành xử của công ty.

Dù lúc đó tôi chưa có hiểu biết bao nhiêu về kinh

doanh nhưng tôi tin tưởng tuyệt đối rằng bất kể

kinh doanh kiểu nào, nếu vi phạm và đi ngược với

đạo đức làm người thì nhất định sẽ thất bại.

Đó là tiêu chuẩn rất chân phương, là nguyên lý ai

cũng hiểu. Dựa vào tiêu chuẩn đó, nguyên lý đó, tôi

23

điều hành công ty, đi đúng đường, không lạc lối.

Và cũng tiêu chuẩn đó, nguyên lý đó đã dẫn dắt tôi

đến với thành công trong sự nghiệp.

Nếu hỏi tôi lý do thành công thì có lẽ chỉ có thể

nói như vậy. Tức là, luôn đòi hỏi bản thân theo

đúng với đạo làm người. Đó cũng là phương châm đơn

giản nhưng đầy sức mạnh.

Tôi luôn khắc sâu trong tâm khảm điều quan trọng

nhất và nỗ lực giữ gìn điều đó suốt cuộc đời: Mình

có hành xử sai với đạo làm người không? Mình có đi

ngược lại với luân thường đạo lý căn bản không?

Trong xã hội Nhật Bản hiện nay, hễ cứ đề cập tới

luân lý đạo đức là không ít người thành kiến, cho

rằng đó là cách nghĩ cổ hủ, lạc hậu, không phù hợp

với thời đại. Nhật Bản sau Chiến tranh Thế giới thứ

24

II đã nhìn vấn đề luân lý đạo đức như một điều cấm

kỵ do kinh nghiệm xương máu từ việc “nhồi sọ tư

tưởng thông qua luân lý đạo đức thời kỳ chiến

tranh”.

Tuy nhiên, luân lý đạo đức tôi nói ở đây là thứ

luân lý đạo đức được kết tinh từ trí tuệ loài người

bao đời nay, đã trở thành tiêu chuẩn căn bản,

thành chuẩn mực trong cuộc sống hàng ngày.

Người Nhật hiện đại chạy theo lợi lộc thực dụng đã

để mất nhiều thứ quý giá, từ bỏ cả những tập quán

tốt đẹp đã được hình thành từ xa xưa chỉ vì cho

rằng nó cổ hủ, lạc hậu, không phù hợp với thời đại,

trong đó có luân lý đạo đức.

Thế nhưng, giờ đây chúng ta phải đánh giá lại, xem

xét lại những nguyên tắc sống cơ bản của con

25

người. Cuộc sống đòi hỏi phải trở lại các chuẩn mực

kinh điển đó.

Tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta phải tìm lại những di

sản tinh thần quý báu của cha ông.

CHÂN LÝ CÓ THỂ CÓ ĐƯỢC BẰNG LAO ĐỘNG QUÊN MÌNH

Vậy thì, để rèn luyện nhân cách, mài giũa tâm hồn,

chúng ta phải làm cụ thể những gì? Phải thực hiện

như thế nào? Cần phương pháp đặc biệt nào không? Ví

dụ như ở ẩn trong núi hoặc trầm mình dưới thác

nước… Không cần phải như vậy. Trong thế giới đầy

cám dỗ, điều quan trọng nhất là làm việc cần mẫn

mỗi ngày.

Tôi sẽ nói rõ hơn điều này ở chương sau. Đức Phật

từng thuyết giảng về Bát chính đạo, trong đó tinh

tấn là nội dung quan trọng, là phương pháp tu hành

26

để đạt đến giác ngộ. Tinh tấn là gì? Đó là lao động

chuyên cần, là tập trung cao độ đối với công việc

trước mắt, không để bị phân tâm. Tôi cho rằng, tinh

tấn là phương pháp quan trọng nhất, hữu hiệu nhất

để chúng ta nâng cao tâm hồn, rèn luyện nhân cách.

Theo cách nghĩ thông thường thì lao động là tạo ra

lương thực thực phẩm, đem lại của cải để thỏa mãn

nhu cầu sinh hoạt. Nhưng con người ta, ai cũng muốn

làm ít hưởng nhiều, sống nhàn hạ, sống theo sở

thích, và coi đó là cuộc sống đáng để sống. Bởi có

nhân sinh quan như trên, nên nhiều người coi lao

động chẳng khác gì cực hình.

Thế nhưng, thực ra đối với con người, lao động là

hành vi có ý nghĩa nhất và có giá trị lớn lao nhất,

sâu sắc nhất và cao quý nhất. Lao động làm con

27

người trở thành

con người như ngày nay, lao động tạo nên nhân

tính. Như vậy, lao động không đơn thuần chỉ để nuôi

sống con người mà nó còn có chức năng tinh thần.

Vì thế, việc quan trọng nhất là tập trung tinh

lực, lao động quên mình mỗi ngày. Và đó cũng là

phương pháp “tu hành” cao nhất để mài giũa tâm hồn,

nâng cao nhân cách. Một ví dụ là ông Mimiya

Sontoku - một nông dân sinh ra và lớn lên trong

nghèo khó, không được học hành

- với một chiếc cuốc trong tay, ngày ngày ra đồng

từ lúc trời chưa sáng, làm việc cho tới tối mịt.

Ngày này qua ngày khác, ông lao động không quản

nắng mưa, biến những cánh đồng xơ xác tiêu điều trở

nên phì nhiêu trù phú. Tướng quân Mạc Phủ vời ông

28

vào cung và người ta kể lại rằng, dù chưa từng được

học qua lễ nghi phép tắc cung đình nhưng phong

thái của ông thật đĩnh đạc uy nghi, thần sắc cao

quý toát ra từ mọi hành vi cử chỉ.

Quá trình lao động vất vả, đổ mồ hôi sôi nước mắt

- tinh tấn trên đồng ruộng - là quá trình tự cày

xới bản thân, mài giũa tâm hồn, rèn đúc nhân cách,

đưa con người ông lên tầm cao mới.

Với những người dấn thân cho sự nghiệp, những

người lao động quên mình, thông qua quá trình tinh

tấn hàng ngày ấy mà nhân cách cao quý của họ được

hình thành.

Điều tôi nói trên đây chính là chức năng tinh thần

của lao động.

Các bạn có lẽ sẽ liên tưởng đến việc tu hành tôn

29

giáo khi tôi đề cập nhiều tới việc mài giũa tâm hồn

- nhưng

thực ra, chỉ cần hàng ngày, các bạn thấy yêu thích

công việc mình đang làm và tập trung tinh thần,

sức lực quên mình cho công việc thì đó chính là quá

trình mài giũa tâm hồn.

Tôi nghe nói có câu ngạn ngữ Latin: “Hoàn thiện

con người còn hơn hoàn thiện sự nghiệp”, có nghĩa

là nhân cách của con người sẽ được hoàn thiện thông

qua công việc. Tư duy triết học sinh ra từ những

giọt mồ hôi, và tâm hồn cũng được tôi luyện trong

lao động hàng ngày. Mọi thành tựu đều bắt nguồn từ

những trăn trở, nỗ lực của con người. Vì thế, hãy

coi trọng từng giây, từng phút sống mà Trời Phật

ban tặng cho chúng ta.

30

Tôi thường nói với các cộng sự của mình rằng:

“Chúng ta phải thật sự sống mỗi ngày”. Đời người

chỉ có một lần, không được uổng phí khoảng thời

gian ngắn ngủi ấy. Phải sống thật nghiêm túc, thẳng

thắn. Việc sống lương thiện đến mức người khác

phải kêu lên rằng “Anh sống lương thiện quá, chính

trực quá”, khi ấy một con người bình thường sẽ trở

nên phi thường. Tôi tin chắc rằng những người được

gọi là “danh nhân” trên thế giới này - những người

đạt tới đỉnh cao ở mọi lĩnh vực - đều kinh qua quá

trình như thế.

Lao động không chỉ sản sinh ra giá trị kinh tế mà

còn nâng cao giá trị con người.

Vì lẽ đó, không cần phải xa lánh thế giới trần

tục, nơi tu luyện tinh thần tốt nhất chính là nơi

31

chúng ta đang làm việc. Lao động, tự thân nó là quá

trình tu hành.

Mong các bạn hiểu rằng: Nhờ lao động chuyên cần

hàng ngày mà chúng ta sẽ có được cuộc sống tuyệt

vời cùng với nhân cách cao thượng.

CUỘC SỐNG SẼ THAY ĐỔI 180 ĐỘ NẾU THAY ĐỔI CÁCH TƯ

DUYĐể sống cuộc sống tốt hơn, để có thể hưởng

thành quả lao động thì phải làm thế nào? Tôi thể

hiện điều đó bằng công thức như sau:

Cuộc đời và thành quả công việc= Tư duy x Nhiệt

huyết x Năng lực

Có nghĩa là cuộc đời và thành quả công việc có

được là nhờ phép nhân ba yếu tố trên chứ không phải

là phép cộng.

Trước hết, năng lực có nghĩa là tư chất bẩm sinh

32

bao gồm tài và trí. Sức khoẻ, năng lực tư duy được

coi là tư chất bẩm sinh. Còn nhiệt huyết là lòng

nhiệt tình, nỗ lực cho công việc. Đó là nhân tố

được tạo thành sau này và bởi ý chí. Mỗi nhân tố

tôi đặt thang điểm từ 0 đến 100.

Vì là phép nhân nên dù có năng lực nhưng thiếu

nhiệt huyết thì cũng không thể có kết quả tốt.

Ngược lại, dù không có năng lực - tự mình biết rõ

điều này - nhưng có nhiệt huyết trong công việc và

trong cuộc sống thì vẫn có thể có được kết quả tốt

hơn cả những người được Trời phú cho năng lực bẩm

sinh.

Tôi đề cập đến nhân tố đầu tiên: Cách tư duy. Cách

tư duy là nhân tố quan trọng nhất trong ba nhân

tố. Có thể nói không ngoa rằng cuộc đời của một

33

người sẽ được quyết định bởi cách tư duy của người

đó. Cách tư duy bao gồm: tấm lòng, cách sống, triết

học, quan niệm, tư tưởng… được hình thành theo

thời gian.

Cách tư duy rất quan trọng vì có điểm âm trong đó.

Điểm thấp nhất không phải là điểm 0 mà nó còn có

cả điểm âm. Biên độ điểm của nhân tố này rất rộng

từ -100 đến +100 điểm.

Do đó, như tôi đã đề cập lúc nãy, nếu cách tư duy

sai thì dù được Trời phú cho năng lực và nhiệt

huyết thì kết quả vẫn là con số âm. Phép nhân mà có

một thừa số âm thì bao giờ cũng cho kết quả âm.

Tôi tốt nghiệp vào thời buổi khó kiếm việc làm,

lại chẳng quen biết ai nên tham dự bao nhiêu cuộc

thi tuyển thì bị loại từng ấy lần, không nơi nào

34

nhận vào làm. Trong tình cảnh đó, tôi đã nghĩ

nghiêm túc tới sự hận đời: Đã thế mình trở thành

mafia trí thức - trong thế giới mà người yếu luôn

bị ăn hiếp, bị bắt nạt thì thà rằng sống trong thế

giới ngầm mang ơn trả ơn, mắc oán báo oán còn hơn.

Thời ấy, nếu tôi lựa chọn con đường như vậy thì có

lẽ giờ đây tôi cũng trở thành trùm một băng đảng

nào đó rồi cũng nên. Nhưng trong thế giới ngầm, dù

có dồn hết tâm lực, chắc chắn tôi cũng không thể có

được hạnh

phúc, không thể sống cuộc sống tốt đẹp bởi cách tư

duy đó là lệch lạc, sai lầm về cơ bản.

Vậy thì tư duy theo “chiều dương” là như thế nào?

Các bạn không cần suy nghĩ phức tạp, chỉ cần luôn

mang trong mình ý tưởng: “Làm việc thiện và có tấm

35

lòng hướng thiện là đủ”. Các bạn hãy luôn mang

trong mình lòng biết ơn với con người, với cuộc

đời, hòa đồng với mọi người. Các bạn hãy luôn hướng

thiện, biết sống nhân hậu, biết quan tâm đến người

khác. Các bạn hãy không ngừng nỗ lực theo hướng

đó, không ích kỷ, không tham lam, biết thế nào là

đủ đối với mình…

Tôi không thể diễn đạt hết ý tưởng này bằng ngôn

từ mà chỉ yêu cầu các bạn hãy thấm nhuần sâu sắc,

trở thành máu thịt những gì mà từ nhỏ các bạn đã

được cha mẹ hay thầy cô dạy bảo: những nguyên tắc

luân lý, đạo đức, kỷ luật căn bản.

QUY LUẬT CỦA VŨ TRỤ - NHỮNG GÌ ĐÃ ĐƯỢC HÌNH THÀNH

TRONG TÂM HỒN CHÂN THỰC

Tôi đã không ngừng học hỏi, phát huy năng lực vốn

36

có và thường xuyên tập trung cao độ theo hướng như

vậy. Đó là bí quyết để mang lại thành quả cho cuộc

đời, là con đường ngắn nhất dẫn tới thành công. Bởi

đó là cách sống phù hợp với quy luật của vũ trụ.

Kinh Phật có dạy: “Tâm niệm tạo nghiệp”.

Nghiệp là khái niệm rất quan trọng trong đạo Phật

để chỉ luật nhân quả. Nghiệp tiếng Phạn là karma.

Theo thuyết giảng của Phật, Nghiệp được tạo ra từ

thân, khẩu và ý. Có nghĩa là ngay khi người ta có ý

định làm một việc gì đó thì đã tạo Nghiệp mà không

nhất thiết việc đó có xảy ra hay không. Chính tư

tưởng của chúng ta tạo ra Nghiệp. Do vậy, chúng ta

phải luôn nghĩ điều thiện. Cũng tương tự như vậy,

nhà triết học Nhật Bản Nakamura Tenpu1 nói: “Không

được để tâm vẩn đục”.

37

Quy luật của vũ trụ là hiện thực sẽ được hình

thành đúng như những gì chúng ta đã suy nghĩ, đã vẽ

ra trong tâm. Tôi mong các bạn khắc sâu vào lòng

quy luật này. Cũng có người cho rằng những ý tưởng

siêu hình như thế là không đáng tin và cũng không

thể chấp nhận.

Nhưng đối với tôi, đó là quy luật tuyệt đối chính

xác. Tôi xác nhận và tin tưởng vào nó, xuất phát từ

vô vàn trải nghiệm trong cuộc đời tôi từ trước đến

nay.

Nói cách khác, cuộc đời tốt đẹp sẽ mở ra đối với

người luôn nghĩ điều thiện. Còn cuộc đời sẽ không

suôn sẻ đối với người chỉ nghĩ điều ác.

Đây là quy luật tác động trong toàn vũ trụ.

Tuy nhiên, bạn sẽ khó nhận biết vì những điều bạn

38

tâm niệm không thể có kết quả ngay. Nhưng nếu chúng

ta nhìn sự vật trong cả quá trình hai, ba mươi năm

thì sẽ thấy cuộc đời một con người hình thành đúng

như những gì mà bản thân người đó đã vẽ lên trong

tâm.

Do đó, khi suy nghĩ về cách sống sao cho đúng đạo

làm người thì điều kiện tiên quyết phải có là tấm

lòng trong sáng, thuần khiết, ngay thẳng. Vì sao

như vậy? Bởi vì, tâm hồn hướng thiện - có ích cho

nhân loại, có ích cho xã hội - chính là ý chí của

vũ trụ.

Trong vũ trụ luôn tồn tại dòng chảy của sức mạnh

khiến cho vạn vật tiến hóa. Sức mạnh đó có thể coi

là ý chí của vũ trụ. Nếu chúng ta hành động theo

dòng chảy của sức mạnh vũ trụ thì sẽ mang lại thành

39

công và phồn vinh cho cuộc đời. Ngược lại, nếu

chúng ta lạc khỏi dòng chảy đó thì sự suy tàn,

khánh kiệt sẽ chờ đợi ở phía trước.

Ý chí của vũ trụ mang lại tình thương yêu, sự

thành thật và dung hòa. Nó tác động bình đẳng lên

muôn vật, đưa đường chỉ lối cho toàn thể vũ trụ vận

động theo hướng trưởng thành và phát triển.

Các bạn có thể được giải thích đầy đủ điều này từ

thuyết Big Bang của ngành vật lý thiên văn.

Trong chương Năm tôi sẽ trình bày rõ hơn, còn ở

đây tôi chỉ tóm lược sơ qua. Khởi đầu, vũ trụ chỉ

tồn tại như một hạt lượng tử. Do một vụ nổ lớn mà

người ta gọi là Big Bang, các hạt proton và neutron

được hình thành, sau đó là các electron, chúng kết

hợp với nhau sinh ra

40

những nguyên tử hydro đầu tiên.

Sau đó là vô vàn các nguyên tử, phân tử và các

chuỗi phân tử ra đời. Và cuối cùng hình thành các

thiên thể, sự sống, các loài sinh vật, động vật và

động vật cao cấp

- con người.

Càng hiểu về quá trình tiến hóa của vũ trụ bao

nhiêu thì càng thấy rằng có một ý chí vĩ đại đã làm

vạn vật sinh thành, tiến hóa và phát triển.

Bản thân tôi thực sự cảm nhận được sự tồn tại của

ý chí vĩ đại đó. Tôi không nói ngoa là đôi khi tôi

đã chạm đến “kho tàng trí tuệ” này và được nó hướng

dẫn, vì thế tôi đã thành công trong cuộc đời.

Chất liệu gốm do Công ty Kyocera chế tạo được gọi

là fine ceramics, là một loại chất liệu cao cấp,

41

được sử dụng rộng rãi trong các sản phẩm công nghệ

cao như máy vi tính, điện thoại di động… Công ty

Kyocera có thể tự hào rằng là công ty đầu tiên trên

thế giới phát minh ra công nghệ liên quan tới fine

ceramics và ứng dụng nó trong nhiều lĩnh vực. Bước

đầu, tôi lại chỉ là người “ngoại đạo” trong lĩnh

vực này.

Thời sinh viên, tôi theo học khoa hóa hữu cơ ngành

hóa dầu. Khi ra trường thì miễn cưỡng vào làm

trong một công ty sản xuất gốm sứ cách điện ở

Kyoto, một công việc hoàn toàn trái với sở học.

Bản thân tôi vốn đã không có kiến thức và kỹ năng

cơ bản liên quan đến gốm sứ, công ty thì liên tục

thua lỗ, phòng thí nghiệm thì tồi tàn với các dụng

cụ đơn giản và lạc hậu. Tôi cũng chẳng còn cách nào

42

khác là ngày ngày có mặt ở công ty, vùi đầu vào

làm thí nghiệm và suy nghĩ tìm tòi.

Trong hoàn cảnh đó, tôi đã may mắn thành công

trong việc tìm ra được một loại vật liệu mới với

một thời gian ngắn.

Đây cũng là loại vật liệu mới mà Công ty General

Electric (GE) ở Hoa Kỳ đã tổng hợp thành công trước

đó một năm, thành phần cấu tạo cũng hoàn toàn

giống với vật liệu mà tôi đã tổng hợp được nhưng

phương pháp tổng hợp của tôi hoàn toàn khác với

phương pháp của GE. Điều này cũng có nghĩa là

phương pháp của tôi là hoàn toàn riêng biệt.

Không dựa trên quy trình lý thuyết và thí nghiệm

với các thiết bị tinh xảo, hơn nữa chỉ là một nhân

viên quèn của phòng nghiên cứu không tên tuổi của

43

một công ty gốm sứ nhỏ bé ở Kyoto, không được cấp

vốn nghiên cứu, thiết bị thiếu thốn, vậy mà vẫn có

thành quả tương đương với thành quả của GE tầm cỡ

thế giới. Tôi cho rằng đó là cả một sự may mắn.

Nhưng điều kỳ lạ là vận may đó tiếp tục, ngay cả

khi tôi đã thôi việc ở công ty cũ và thành lập Công

ty Kyocera, giúp công ty của tôi phát triển mạnh

mẽ.

CÓ MỘT KHO TÀNG TRÍ TUỆ MANG ĐẾN CÁI NHÌN THẤU

SUỐT CHO CON NGƯỜI

Tôi cho rằng kết quả đó nếu không phải do ngẫu

nhiên thì cũng không phải do tài năng của tôi.

Ở đâu đó trong thế gian này, trong vũ trụ này, tồn

tại một “kho tàng trí tuệ”. Chẳng phải mỗi lần lấy

ra được hoặc vớt lên được một “túi khôn” trong

44

“kho tàng trí tuệ” đó thì trong óc ta lại nảy ra ý

tưởng mới, sáng kiến mới hay khả năng sáng tạo mà

bản thân ta hoàn toàn không ngờ tới đó sao?

“Kho tàng trí tuệ”, hay gọi cách khác là “Giếng

trí khôn” đó không thuộc sở hữu của con người mà là

con người được Trời Phật ban cho khả năng tư duy -

lĩnh hội những chân lý phổ biến tích trữ trong kho

tàng trí tuệ - nên tri thức mà loài người có được

ngày một phong phú và nền văn minh nhân loại ngày

càng phát triển.

Bản thân tôi cũng như có một điều gì đó thúc đẩy

tôi miệt mài nghiên cứu. Có thể lúc ấy tôi đã may

mắn tiếp xúc được với một phần của “kho tàng trí

tuệ” nên mới phát huy được năng lực sáng tạo và gặt

hái thành công.

45

Tôi sẽ trình bày điều này kỹ hơn ở chương sau.

Là người sáng lập giải thưởng Kyoto, tôi xin dành

giải thưởng này cho các nhà nghiên cứu - những

người thành công trong việc tìm ra những vùng đất

mới trong các lĩnh vực công nghệ - mang lại lợi ích

cho con người.

Điều khiến tôi vô cùng ngạc nhiên - mỗi khi tiếp

xúc với những người ấy - là họ đều giống nhau ở

giây phút được tiếp nhận cảm hứng sáng tạo như được

Trời ban cho.

Giây phút đó có khi chợt đến trong quá trình nỗ

lực nghiên cứu, hoặc trong lúc nghỉ ngơi mà cũng có

khi chợt đến trong giấc mơ.

Edison1 có những phát minh mang tính đột phá trong

nhiều lĩnh vực là kết quả của quá trình lao động

46

miệt mài, chẳng phải là ông đã nhận được cảm hứng

sáng tạo từ “kho tàng trí tuệ” của vũ trụ đó sao?

Mỗi khi nhớ tới thành tựu của các nhà phát minh

tiền bối vĩ đại, tôi càng xác tin mạnh mẽ rằng:

Loài người đã thủ đắc “trí khôn” kĩ thuật từ “kho

tàng trí tuệ” vũ trụ, biến nó thành năng lực sáng

tạo cá nhân, tạo ra vô vàn sản phẩm công nghệ, thúc

đẩy nền văn minh.

Vậy làm thế nào để chúng ta có thể tiếp cận và mở

được cánh cửa “kho tàng trí tuệ” của vũ trụ?

Để làm được điều đó, chỉ có một cách duy nhất là

miệt mài lao động, suy nghĩ, nghiên cứu với nhiệt

huyết cháy bỏng.

Trời Phật sẽ soi sáng, đưa đường chỉ lối và ban

tặng một phần “kho tàng trí tuệ” cho những người

47

luônhướng thiện, ấp ủ điều thiện trong lòng và

ngày đêm miệt mài lao động, nghiên cứu tìm tòi.

Nếu không suy nghĩ như vậy thì sẽ không giải thích

được vì sao một người tri thức còn non nớt, kỹ

năng còn yếu kém, kinh nghiệm còn mỏng manh, không

có trong tay những thiết bị tinh vi lại có thể có

được phát minh độc đáo như vậy.

Thời đó, tôi đã vùi đầu vào nghiên cứu, ăn cùng

công việc, ngủ cùng công việc. Tôi làm việc say mê

đến mức mọi người đều nghĩ rằng tôi bị điên.

Bởi tôi ấp ủ khao khát làm được một điều gì đó nên

đã lao động quên mình với toàn bộ sức lực. Và phần

thưởng dành cho những tháng ngày miệt mài đó chẳng

phải là tôi đã nhận được một phần nhỏ trong “kho

tàng trí tuệ” của vũ trụ đó sao?

48

THƯỜNG XUYÊN XEM XÉT ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN

“Kho tàng trí tuệ” là cụm từ do tôi đặt ra, các

bạn có thể gọi nó bằng những cụm từ khác. “Ý chí vũ

trụ” hoặc “trí tuệ của đấng sáng tạo” chẳng hạn.

Dù gọi cách nào đi nữa thì trí tuệ lớn lao ấy luôn

dẫn dắt loài người theo con đường trưởng thành và

phát triển không ngừng.

Tuy nhiên, những năm gần đây, tôi lo lắng khi nhận

thấy con người đang mất phương hướng, đang bước

vào con đường lầm lạc. Tôi cho rằng việc con người

đánh mất nhân sinh quan, đánh mất tư tưởng, tư duy

triết học là nguyên nhân sâu xa của chiều hướng xấu

này.

Quả thật là con người hiện đại đã thành công trong

việc xây dựng nền văn minh cao dựa trên nền tảng

49

khoa học kỹ thuật tiên tiến và đang thụ hưởng cuộc

sống vật chất sung túc. Nhưng mặt khác, con người

đang lãng quên vai trò quan trọng của đời sống tinh

thần, của tâm hồn.

Vì thế, chính con người đã đẻ ra những vấn nạn mới

như môi trường sống đang bị hủy hoại.

Tôi biết hiện nay, nhờ tiến bộ của khoa học kỹ

thuật, con người đã lập được nhiều kỳ tích - mà

trước đây chúng ta nghĩ rằng chỉ có thần thánh mới

làm được - và hưởng thụ thành quả của mọi kỳ tích.

Mới ngày nào, chúng ta nghĩ rằng những điều đó

thuộc quyền năng của Trời Phật, giờ đây loài người

tự coi là quyền năng của mình nên đã mặc sức sử

dụng bừa bãi. Hậu quả là chính con người hủy hoại

môi trường sống của mình.

50

Tầng ozon bị thủng bởi khí CFC - sản phẩm của công

nghệ hiện đại. Đất đai, sông ngòi bị ô nhiễm do sử

dụng phân hóa học và thuốc trừ sâu trong nông

nghiệp. Trái 2đất nóng lên do lượng CO2 thải ra

quá mức. Nguy hại hơn nữa là hệ sinh thái bị phá

hủy bởi vô số các chất độc hại như dioxin khiến cho

môi trường trái đất - cái nôi của loài người - bị

đe doạ.Con người đã sử dụng năng lực trí tuệ - vốn

để đưa con người đến cuộc sống hạnh phúc - trái với

mục đích ban đầu. Con người đang làm tổn thương

chính mình, gây ra họa diệt vong chính mình bằng

thứ “vũ khí” đã từng đưa mình đến tiến bộ.

Như công thức mà tôi đã đề cập trong phần trước,

trí tuệ và kỹ năng dù cao đến đâu chăng nữa và ngay

cả có thêm nhiệt huyết cháy bỏng nhưng nếu quên nỗ

51

lực không ngừng nghỉ để nâng cao năng lực tư duy -

nhân sinh quan, tư tưởng, triết học - thì cũng vẫn

sẽ gây ra hậu quả tai hại.

Vì thế, đòi hỏi cách sống đúng với đạo làm người

không còn là vấn đề cá nhân nữa. Để đi vào con

đường đúng đắn, để cứu môi trường trái đất thoát

khỏi họa diệt vong thì ngay từ bây giờ, mỗi cá nhân

đều phải xem xét lại “cách sống” của bản thân

mình.

Để làm được điều đó, thì điều không thể thiếu là

phải khép mình vào lối sống nghiêm túc và không

ngừng xem xét đánh giá bản thân. Nghiêm túc giữ gìn

những quy tắc luân lý đạo đức thực ra rất giản dị

chân phương: cần cù, thành thật, chính trực, vị

tha… và biến nó thành gốc rễ tư tưởng không thể lay

52

chuyển trong lối sống của mình. Hướng đến và triệt

để thực hiện lối sống đúng với đạo làm người. Đó

là yêu cầu cao nhất đối với mỗi người chúng ta hiện

nay.

Sống sao cho đúng với đạo làm người sẽ đưa cuộc

đời của chúng ta đến hạnh phúc và thịnh vượng, đồng

thời là con đường chân chính mang lại hòa bình

trên thế gian và hạnh phúc cho nhân loại.

Tôi mong rằng các bạn sẽ coi cuốn sách này như cẩm

nang trên hành trình cuộc đời.

53

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát