Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Cấp cứu tại chỗ

CẤP CỨU TAI CHỖ

Nhà xuất bản Y học

GIỚI THIỆU

“Cấp cứu tại chỗ” là cuốn sách dùng cho mọi gia

đình và mỗi người nó đề cập đến những vấn đề sơ cứu

ai cũng cần biết để thực hiện ở bất cứ đâu. Cách

trình bày ngắn gọn dễ hiểu đầy đủ, không đi quá

sâu. Sách có tham khảo nhiều tài liệu của Mỹ, với

gần trăm hình minh họa và nhiều bảng, tác giả đã

biên soạn kết hợp với thực tế Việt Nam, dễ sử dụng.

Qua nội dung, ta có thể tìm thấy những kỹ thuật

hồi sinh tim phổi (chương 4), cách xử trí vết

thương phần mềm và xương (chương 5 và 6), các ngộ

độc và vết thương do sinh vật độc cắn (chương 8 và

1

9), các bệnh hay đột tử (chương 12). Cuối sách có

phụ lục về tủ thuốc gia đình và các bộ sơ cứu,

v.v..

Sách có ích cho mọi đối tượng, trong sinh hoạt gia

đình, cộng đồng, hoặc đi dã ngoại; lúc bình yên

cũng như khi có thiên tai hay chiến tranh; từ vấn

đề mỹ phẩm, tắm nắng, đến du lịch và thể thao; cho

mọi lứa tuổi ở trong hay ngoài ngành y tế. Giới hạn

của sách là sơ cứu cho những sự cố thông thường

hay gặp, nhưng phải có kiến thức để vận dụng thêm.

Chúng tôi hy vọng giúp độc giả tìm thấy nhiều điều

bổ ích và lý thú, đúng với tên sách là cấp cứu cho

mọi người.

TÁC GIẢ

LỜI NÓI ĐẦU

2

Mỗi người chúng ta trong đời rất có thể phải cấp

cứu người khác hoặc được người khác cấp cứu mình.

Từ việc nhỏ như đứt tay, cảm cúm, đến việc lớn như

tai nạn, mắc bệnh hiểm nguy; ở trong nhà hay nơi

công cộng; thời bình hay chiến tranh; chỗ đủ tiện

nghi hay nơi hoang dã, nhất là vùng xa, vùng sâu ít

người khó đến... đâu đâu chúng ta cũng cần có kiến

thức và thực hành để ứng phó kịp thời.

Do thiếu kiến thức mà có một số trường hợp đã xẩy

ra đáng tiếc, thậm chí ở trung tâm thành phố. Vì

vậy, việc phổ biến và học tập kiến thức và thực

hành sơ cứu thông thường, là cần thiết với mọi

người nhất là ở vùng xa xôi hẻo lánh.

“Cấp cứu tại chỗ”, nội dung dễ hiểu đề cập đến

nhiều vấn đề thực tế: tai nạn trong nhà, ngoài

3

trời, tai nạn máy bay, tàu thuyền, đi du lịch, cắm

trại, hành quân, khi gặp thiên tai, cách mang vác,

v.v.. cũng rất thích hợp với chúng ta hiện nay.

Chúng tôi hy vọng cuốn sách giúp ích nhiều cho

những ai quan tâm đến mọi người và chính bản thân

mình trong những biến cố bất thường, nhất là khi xa

nhà.

Rất mong được sự đóng góp xây dựng của bạn đọc.

Chúng tôi xin vô cùng cảm ơn.

NHÀ XUẤT BẢN Y HỌC

CHƯƠNG 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ CẤP CỨU THÔNG THƯỜNG

Sơ cứu và cấp cứu là công việc đa dạng, có thể làm

ở bất cứ thời gian nào, ngày hoặc đêm, hoặc ở bất

cứ đâu, trong xưởng máy hay trên ruộng đồng, nhất

là ở vùng xa vùng sâu nơi thưa người ở và thiếu cán

4

bộ y tế.

Công tác cấp cứu đòi hỏi đức tính hy sinh, thương

yêu đồng loại. Lại phải có kiến thức và khả năng

thực hành nhất định. Khẩn trương, biết xử lý tình

huống, nắm vững thao tác kỹ thuật, là ba tiêu chuẩn

cần có.

Thời gian nạn nhân được sơ cứu cũng thay đổi. Nó

phụ thuộc trước hết vào thông tin - hiện nay là vai

trò của điện thoại viễn thông - vào sự sẵn có nhân

viên và trang bị cứu trợ, vào phương tiện đi lại

và màng lưới y tế sẵn có trong cộng đồng. Người cán

bộ cứu trợ càng nhiều hiểu biết và tài năng, càng

giàu vốn sống, thì hiệu quả càng cao. Đó là vấn đề

kỹ thuật cá nhân kết hợp với tổ chức cấp cứu, với

nền tảng cơ sở vật chất của xã hội. Chúng ta không

5

thiếu những ví dụ đáng tiếc, trong khi nếu được cấp

cứu kịp thời, người bệnh sẽ sống và gia đình họ

lại hạnh phúc trở lại. Cấp cứu không cho phép dành

thời giờ thu lượm bệnh sử, khai thác tỉ mỉ, và lập

nhiều bảng, chẩn đoán phân biệt. Nói cách khác,

người cứu trợ phải tinh thông nghiệp vụ. Nhưng

trước khi nạn nhân đến được tay họ, là bàn tay của

chúng ta, của mọi người bình thường với tất cả

những gì có trong tay, đó là sơ cứu.

Vì vậy ta nên biết những gì nên làm, việc nào làm

trước, việc nào làm sau, những gì không nên làm.

Điều đó có ảnh hưởng rất lớn đến tinh thần người bị

nạn. Ngạn ngữ Mỹ có câu “Trước hết không làm điều

gì có hại cho người bị nạn”. Nhưng rất may đa số

tai nạn bất ngờ và bệnh cần cấp cứu là trung bình

6

và nhẹ. Chỉ cần có sự quan tâm đúng mức, tổ chức

chu đáo là có thể cứu sống nạn nhân. Việc này đòi

hỏi một số kiến thức thông thường và khả năng phán

đoán tình huống hợp lý. Số lượng tai nạn “thập tử

nhất sinh” phải xử trí “gấp” chỉ có ít. Đó là những

nạn nhân mà sự sống còn của họ đang bị đe dọa như:

ngừng thở, ngừng tim, chảy máu ồ ạt. Họ phải được

sơ cứu nhanh gọn, ngay tức khắc.

Công việc sơ cứu bao gồm: khai thông đường thở,

phục hồi hô hấp tuần hoàn và cầm máu tạm thời. Sau

đó phải tìm mọi cách đề phòng hoặc giảm thiểu

choáng xảy ra. Choáng có thể xuất hiện ngay hoặc

muộn sau đó nhiều giờ. Nếu có ý thức lưu tâm đến

choáng, có biện pháp phòng chống choáng, thì dù

choáng có xảy ra cũng nhẹ. Sau đó là công việc mời

7

cứu trợ y tế đến tăng cường hoặc chuyển nạn nhân

đến bệnh viện.

Hai vấn đề khác cũng không kém phần quan trọng,

cần được xử lý khẩn trương là: ngộ độc nặng và đột

quỵ do nóng. Ngộ độc là tai biến gặp ở bất cứ lứa

tuổi nào, nhất là trẻ em. Đột quỵ do nóng rất hay

gặp ở xứ sở nhiệt đới như chúng ta, nhất là người

làm việc ngoài trời, ngoài biển, hành quân đường

dài.

Một loại cấp cứu có tính chất riêng biệt, đó là bị

thương nặng ở đầu, gáy, tủy sống, hoặc một số tai

biến hay gặp ở người nhiều tuổi. Nạn nhân phải được

bất động, chuyển bằng xe cứu thương có hộ tống đến

viện. Có một số tổn thương cần có điều kiện và

phương tiện hiện đại, cần cán bộ chuyên khoa sâu,

8

phải chuyển thẳng đến các trung tâm cấp cứu chuyên

khoa, không qua các trung gian khác. Trên đường vận

chuyển, nếu nạn nhân trở nên trầm trọng, đau nguy

kịch, hoặc có diễn biến bất thường, phải mời thầy

thuốc.

Cuối cùng là một số bệnh nhiễm khuẩn, các thương

tổn nhỏ, nhẹ, các rối loạn tâm sinh lý bất thường,

có thể xử trí tại nhà hoặc tại nơi đóng quân, cắm

trại, hoặc sơ cứu thích hợp trong điều kiện thiếu

cán bộ cao hơn.

TÍNH CHẤT PHÁP LÝ TRONG CẤP CỨU

Tuy bản chất công tác sơ cấp cứu là mang tính nhân

đạo tự nguyện, nhưng nó vẫn có những ràng buộc

nhất định về pháp lý vì “con người là vốn quý”,

nhằm mang lại hạnh phúc cho con người.

9

Ở Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành “Quy tắc chuyên

môn kỹ thuật hồi sức cấp cứu”. Bên cạnh kỹ thuật,

còn có chế độ trách nhiệm cá nhân và tinh thần

thương yêu cứu chữa người bệnh. Ngành Hồi sức cấp

cứu được công nhận từ năm 1980, đã tổ chức huấn

luyện nhiều khóa, rộng khắp trong cả nước, ở cơ

quan cũng như trong bệnh viện, ở thành phố cũng như

ở vùng xa vùng sâu.

Ở Hoa Kỳ, phần lớn các bang đều có “đạo luật nhân

đạo làm phúc” (good samaritan laws), bảo đảm cho

nạn nhân được cứu chữa kịp thời, cho những cứu trợ

viên được miễn trách nhiệm khi chẳng may vi phạm

sai sót. Tất nhiên là ta không được phép làm cho

tình trạng hiện hữu phức tạp thêm, song một khi thô

bạo hoặc thiếu trách nhiệm lớn có hại cho người bị

10

nạn thì hoàn toàn phải chịu trách nhiệm.

Cung cấp kỹ thuật cấp cứu với hết lòng thương yêu

trong phạm vi giới hạn của mình, sau đó tìm cách để

có sự viện trợ của tuyến sau, là sự bảo vệ chắc

chắn nhất cho mình. Thương yêu nạn nhân nhưng phải

có kỹ thuật mới đem lại hiệu quả. Đó cũng là nội

dung của chương trình đào tạo thường xuyên trong hệ

thống y tế và hệ thống Chữ thập đỏ. Ở Hoa Kỳ, việc

này do Hội Chữ thập đỏ phối hợp với Hiệp hội tim

học đảm nhiệm trong từng bang.

Ngoài ra, mỗi người công dân đều phải biết những

điều có liên quan đến cấp cứu, chẳng hạn chính sách

an sinh xã hội, chi phí về cấp cứu và chuyển

thương nhất là khi phải chuyển bằng xe hay máy bay

để bảo đảm an toàn, chính sách chế độ bảo hiểm y tế

11

của Công ty mình làm việc, về tổ chức mạng lưới

các Trạm cấp cứu trong vùng mình ở hay nơi định

đến.

12

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát