Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Câu Chuyện Do Thái: Lịch Sử Thăng Trầm Của Một Dân Tộc

CÂU CHUYỆN DO THÁI

Lịch sử thăng trầm của một Dân tộc

Nhà xuất bản Hồng Đức

65 Tràng Thi - Quận Hoàn Kiếm - Hà Nội

Tel: (04) 3926 0024

Fax: (04) 3926 0031

Email: nhaxuatbanhongduc@yahoo.com

Công ty Cổ phần Sách Thái Hà

119 C5 Tô Hiệu - Cầu Giấy - Hà Nội

Tel: (04) 3793 0480

Fax: (04) 6287 3238

Website: www.thaihabooks.com

Chịu trách nhiệm xuất bản: Giám đốc Bùi Việt Bắc

Chịu trách nhiệm nội dung: Tổng biên tập Lý Bá

ToànBiên tập: Thủy Hương

1

Trình bày: Ngọc Quân

Sửa bản in: Thủy Hương

Thiết kế bìa: Cẩm Châu

Copyright © 2015, Đặng Hoàng Xa

Cuốn sách được xuất bản theo hợp đồng bản quyền

giữa Tác giả Đặng Hoàng Xa và Công ty Cổ phần Sách

Thái Hà.

Không phần nào trong cuốn sách này được sao chép

hoặc chuyển sang bất cứ dạng thức hoặc phương tiện

nào, dù là điện tử, in ấn, ghi âm hay bất cứ hệ

thống phục hồi và lưu trữ thông tin nào nếu không

có sự cho phép bằng văn bản của Công ty Cổ phần

Sách Thái Hà.

Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia

Việt Nam

2

Đặng Hoàng Xa

Câu chuyện Do Thái : Lịch sử thăng trầm của một

Dân tộc / Đặng Hoàng Xa. In lần thứ 2 - H. : Hồng

Đức ; Công ty Sách Thái Hà, 2015. - 350tr. : minh

họa ; 24cm. - (Tủ sách V-Biz)

1. Lịch sử 2. Dân tộc Do Thái 3. Ixraen

ISBN: 9786048645472 956.94 - dc23 HDK0016p-CIP

In 1.500 cuốn, khổ 15,5 x 24 cm. In tại Công ty CP

In và Thương mại Prima. Số đăng kí KHXB: 456-2015

/CXBIPH/49 - 13/HĐ. Quyết định xuất bản số:

395/QĐ-NXBHĐ cấp ngày 09/03/2015. In xong và nộp

lưu chiểu Quý I/2015.

Cuốn sách này dành tặng

Đại Sứ Quán Israel tại Việt Nam

Lời giới thiệu

3

Thế giới chúng ta đang sống là một thế giới đa

dạng, nhiều sắc màu. Có những dân tộc bị vùi dập

xuống tận bùn đen, rồi ngậm ngùi cho đó là “số

phận”. Có những dân tộc luôn sẵn sàng tiến về phía

trước, chấp nhận thách thức và nhờ vậy đã thành

công, có những phát kiến, đóng góp vĩ đại cho nhân

loại.

Người Do Thái và Quốc gia Do Thái Israel là một

trong số rất ít các ví dụ điển hình. Trên thế giới

có lẽ chưa có trường hợp nào như người Do Thái, cả

một dân tộc chịu cảnh “thiên di”, sống lưu vong,

phiêu bạt khắp nơi trên thế giới trên 2000 năm

nhưng vẫn phục quốc thành công với nguyên bản sắc

và tôn giáo của mình. Không chỉ có vậy, với tổng số

16 triệu người, tức chiếm khoảng 0,2% dân số thế

4

giới, người Do Thái đã đứng ở đỉnh cao trong rất

nhiều lĩnh vực và có đóng góp to lớn cho nhân loại,

thể hiện rõ nhất qua việc họ giành được khoảng 30%

tổng giải thưởng Nobel trong các lĩnh vực khoa

học, kinh tế và y học từ trước đến nay.

Với một cuốn khảo cứu hơn 300 trang dưới tiêu đề

“Câu chuyện Do Thái: Lịch sử thăng trầm của một Dân

tộc”, tác giả Đặng Hoàng Xa, người đã dành rất

nhiều thời gian và tâm sức cho đề tài này, đã vẽ

nên một bức tranh lịch sử sống động trải dài qua

4000 năm đầy bi thương, nhưng cũng đầy quả cảm của

dân tộc Do Thái. Với óc quan sát tinh tế, cộng với

tư duy logic của người làm khoa học, tác giả Đặng

Hoàng Xa đã đưa ra cách nhìn đa chiều về các yếu tố

tôn giáo, văn hóa, kinh tế, chính trị, lịch sử và

5

có những lý giải khá thuyết phục về câu chuyện

thành công của người Do Thái cũng như quá trình

hình thành và xây dựng đất nước của Nhà nước Israel

hiện đại ngày nay.

Tuy câu chuyện là của người Do Thái và Nhà nước

Israel, nhưng qua đây chúng ta cũng thấy có nhiều

nét tương đồng về tinh thần bất khuất, không chịu

lùi bước trước gian khó của người Việt và người Do

Thái. Cuốn sách là tài liệu tham khảo hữu ích cho

những ai muốn tìm hiểu về đất nước, con người

Israel. Cái còn lại là câu hỏi còn bỏ ngỏ cho bạn

đọc là liệu chúng ta có thể học gì để thành công

trong công cuộc phát triển và bảo vệ đất nước như

người Do Thái?

TS. Hoàng Anh Tuấn

6

Viện trưởng Viện Nghiên cứu

Chiến lược Ngoại giao

Lời cảm tạ

Cuốn sách này “Câu chuyện Do Thái: Lịch sử thăng

trầm của một Dân tộc”, với nội dung trải dài 4000

năm lịch sử của dân tộc Do Thái, không thể hoàn

thành nếu không có sự tham khảo các nguồn tri thức

vô tận từ sách vở, các bài báo thời sự, chính trị,

các luận văn nghiên cứu của các học giả các trường

đại học. Danh sách của những tư liệu này có thể nói

là quá dài để liệt kê ra đây. Cuốn sách cũng không

thể đến tay bạn đọc nếu không có sự giúp đỡ và ủng

hộ của bạn hữu xa gần.

Trước hết, tôi xin gửi lời cảm tạ đến Bà Meirav

Eilon Shahar – Đại sứ của Israel tại Việt Nam – đã

7

cho tôi cảm hứng để đặt bút viết cuốn sách này về

dân tộc Do Thái của Bà, một dân tộc mà tôi vô cùng

ngưỡng mộ. Tôi xin cảm ơn người bạn của tôi – Amit

Bachenheimer – đã giúp duyệt lại nội dung của cuốn

sách. Xin cảm ơn sự ủng hộ nhiệt tình của các bạn

trong Đại sứ quán Israel. Đối với tôi sự ủng hộ của

các bạn là vô giá.

Tôi cũng xin gửi lời cảm tạ chân thành đến Tiến sĩ

Hoàng Anh Tuấn – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến

lược Ngoại giao đã viết lời giới thiệu cho cuốn

sách; Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng – Tổng giám đốc Công

ty CP Sách Thái Hà và cũng là người bạn rất tận

tụy của tôi – cùng các bạn, các em trong Công ty CP

Sách Thái Hà, đã hết lòng giúp đỡ để đưa cuốn sách

này tới tay bạn đọc.

8

Cuối cùng, đó là lời cảm ơn đến các bạn của tôi

trong “Nhóm Nghiên cứu Do Thái & Israel” – Trần

Trọng Thành, Vũ Trọng Đại và Trần Thị Thu Hương –

đã cho những ý kiến và lời khuyên đáng quí.

Mục lục

Lời giới thiệu

Lời cảm tạ

Lời nói đầu

Chương 1: Bản sắc Do Thái

Chương 2: Do Thái giáo (Judaism)

Chương 3: Những xung đột, hiệp ước và tiến trình

hòa bình

Chương 4: Chính sách phát triển kinh tế

Chương 5: Quốc gia khởi nghiệp

Lời kết

9

Lời bạt 12 C Â U CHUYỆ N D O THÁI

LỜI NÓI ĐẦU

Quốc gia chính thức hiện nay của người Do Thái

làIsrael, thủ đô là Jerusalem.

Thời điểm thành lập Nhà nước Israel hiện đại:

ngày 14 tháng Năm năm 1948.

Biểu tượng Do Thái giáo và Nhà nước Israel: ngôi

sao sáu cánh (ngôi sao David).

Dân số Israel ngày nay: 8.180.000 (thống kê năm

2014). IIsrael đứng ở ngã ba của châu Âu, châu Á

và châu Phi. Về mặt địa lý, Israel thuộc về châu Á.

Lãnh thổ Israel nằm ở rìa phía Đông của Biển Địa

Trung Hải thuộc bán đảo Ả Rập ngay giữa trung tâm

của vùng Trung Đông1. Vị trí địa lý của Israel là

một nghịch cảnh: một đất nước nhỏ mang tín ngưỡng

10

Do Thái giáo, vây quanh là các láng giềng Ả Rập Hồi

giáo đầy thù hận. Chính sự khác biệt và thù nghịch

mang nặng màu sắc tôn giáo của các nước Ả Rập Hồi

giáo láng giềng đối với Israel là một trong những

lý do chính châm ngòi cho những bất ổn chính trị

cho cả khu vực Trung Đông cả trăm năm nay.

Tại sao Israel ngày nay lại là một điểm “nóng” tại

Trung Đông và là tâm điểm chú ý của toàn thế giới,

cả về những xung đột đầy bạo lực cũng như những

thành tựu về kinh tế, văn hóa và con người đến ngạc

nhiên như thế?

Một vài học giả phương Tây nhận định rằng một phần

ba nền văn minh phương Tây mang dấu ấn của tổ tiên

Do Thái. Chúng ta có thể cảm nhận sức nặng của

nhận định này từ

11

những tên gọi như Abraham Lincolh1 – tên của tổng

thống thứ 16 của nước Mỹ, cho đến bức tượng nổi

tiếng David2 của điêu khắc gia người Ý

Michaelangelo; từ tên tuổi các tư tưởng gia đã làm

thay đổi tư duy của thế giới như Albert Einstein,

Sigmund Freud; các chính trị gia lỗi lạc Henry

Kissinger, Thủ tướng Áo Bruno Kreisky, Thủ tướng

Pháp Pierre Mendès…; các văn sĩ nổi tiếng Franz

Kafka, Isasc Asimov, Shai Agnon…; các nhạc sĩ cổ

điển Isaac Stern, Yascha Heifetz, Arthur

Rubinstain… Cho đến năm 2011 giải Nobel đã được

trao cho trên 800 nhân vật và các tổ chức xã hội

thì trong đó xấp xỉ trên

180 người là người gốc Do Thái, tức là chiếm 22%

số nhân vật được coi là những trí tuệ hàng đầu của

12

nhân loại. Ở nước Mỹ hiện nay có 1/3 triệu phú và

20% giáo sư các trường đại học hàng đầu thế giới là

người Do Thái.

Những tên tuổi và những con số rất ấn tượng này

phần nào đã nói lên tầm ảnh hưởng của trí tuệ Do

Thái đối với văn minh phương Tây. Song trên thực tế

ảnh hưởng thực sự của trí tuệ Do Thái cổ đối với

văn minh phương Tây lại nằm ở một phạm vi sâu rộng

hơn rất nhiều, đặc biệt trong việc văn minh phương

Tây tiếp nhận quan điểm của người Do Thái trong

cách kiến giải những vấn đề sâu sắc của đời sống,

đặt nền móng cho việc xây dựng một cơ cấu xã hội ổn

định và hiệu quả. Ngay những văn kiện sáng lập của

nước Mỹ, trong đó có Tuyên ngôn Độc lập, Hiến pháp

và Tuyên ngôn Nhân quyền, đều dựa trên những

13

nguyên tắc đạo đức của Kinh Torah. Hệ thống pháp

luật của các tiểu bang, liên bang và các địa phương

ở Mỹ cũng đều có nguồn gốc từ Kinh Torah.

Văn minh Do Thái không để lại những kiến trúc nổi

tiếng như những kim tự tháp, điện Pantheon hoặc Vạn

Lý Trường Thành, nhưng nó lưu lại mãi mãi một di

sản phi vật thể vô giá mà ít có nền văn minh nào có

thể sánh được về tầm ảnh hưởng lâu dài, sâu sắc

đối với văn minh toàn nhân loại.

Với những ảnh hưởng sâu sắc như thế, chúng ta dễ

mường tượng rằng đất nước, con người, và lịch sử Do

Thái phải vô cùng ấn tượng và kỳ vĩ. Thực tế lại

hoàn toàn trái ngược. Theo thời gian, người Do Thái

là những kẻ đến muộn trên sân khấu lịch sử. Mảnh

đất Canaan1 cổ nhỏ bé là nơi định cư cuối cùng của

14

người Do Thái khi quốc gia Israel được Liên Hợp

Quốc chấp nhận thành lập vào năm 1948 với diện tích

ước chừng 15.000 km2. Còn lịch sử của dân tộc Do

Thái, nhìn từ bên ngoài, có thể nói là rất khiêm

nhường, cũng giống như lịch sử của muôn vàn những

dân tộc nhược tiểu khác.

Vậy thì chìa khóa của những thành tựu của người Do

Thái nằm ở đâu nếu không phải là nằm ở nơi những

cổ vật quí giá hay ở kích thước địa lý của đất nước

và lịch sử. Lần theo câu hỏi này chúng ta phát

hiện ra rằng cái đã nâng người Do Thái từ tăm tối

lên tới vĩ đại chính là sự khao khát của họ trong

việc truy cầu những ý nghĩa lớn lao của cuộc sống.

Trong các chương sau chúng ta sẽ cùng nhau ôn lại

lịch sử lập quốc và sự hình thành của Do Thái giáo

15

để tìm xem những ý nghĩa đó là gì.

Khác với các tôn giáo khác, điểm đặc biệt trong

lịch sử hình thành Do Thái giáo là tôn giáo này gắn

liền với lịch sử lập quốc đầy chông gai của dân

tộc Do Thái. Không những vậy, đó còn là một lịch sử

lập quốc chịu nhiều cay đắng. Năm

lần bảy lượt bị nô lệ, quốc gia bị diệt vong, dân

chúng bị xua đuổi lang thang kiếm sống khắp thế

giới, vậy mà người dân Do Thái vẫn giữ được bản sắc

dân tộc và bảo tồn được tôn giáo của mình cho đến

tận ngày nay. Trong khi đó, những nền văn minh cổ

đại láng giềng xung quanh Israel như nền văn minh

Ai Cập cổ đại, dân tộc đã xây dựng nên những kim tự

tháp vĩ đại; Người Hy Lạp khởi đầu cho nền văn

minh dân chủ, đã sản sinh cho thế giới những

16

Plato1, Aristotle2 danh tiếng; Người La Mã với thời

kỳ cổ đại hoàng kim, tất cả nay đã không còn.

Những quốc gia văn minh cổ đại đó trong quá khứ đã

từng xâm lăng giày xéo lên mảnh đất thiêng liêng

của người Do Thái, cho đến nay tất cả chỉ còn lại

là những dấu tích đổ nát và mãi mãi chỉ còn trong

ký ức. Riêng dân tộc Do Thái, trải qua biết bao

nhiêu chìm nổi, vẫn còn cho đến ngày nay, hiên

ngang và kiêu hãnh.

Hãy đọc những câu thơ trong một bài thánh vịnh của

vua

David cách đây ba ngàn năm:

Thiên Chúa là mục tử tôi, tôi không mong muốn gì

hơnThiên Chúa đặt tôi nằm nghỉ trên đồng cỏ xanh

Thiên Chúa dẫn tôi đi bên mặt nước yên tĩnh Thiên

17

Chúa khôi phục linh hồn tôi

Thiên Chúa dẫn tôi đi trên đường công chính vì

danh Ngài

Dù có bước qua thung lũng bóng tối của sự chết

tôi cũng không sợ cái ác vì Thiên Chúa đang ở với

tôi…Những lời thơ ấy được cất lên trong suốt hành

trình gian nan của người dân Do Thái, trong nhà

riêng, nơi thánh đường, trên đồng cỏ, trong những

đêm thâu vắng lặng hay giữa tiếng reo hò của lễ

hội, trong các trại tập trung u ám đầy chết chóc.

Hồn thơ ấy là nơi trông cậy, là niềm hy vọng và sức

mạnh tâm linh của một dân tộc lưu lạc.

Chúng ta hãy cùng nhau quay lại cuốn phim lịch sử,

lần bước theo hành trình kinh ngạc của dân tộc

đáng ngưỡng mộ này.

18

Đặng Hoàng Xa 2014

19

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát