Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Kể Chuyện Đạo Đức Và Cách Làm Người

KỂ CHUYỆN ĐẠO ĐỨC VÀ CÁCH LÀM NGƯỜI

Hoàng Giang

(Biên soạn)

CÂU CHUYỆN BÓ ĐŨA

Mọi người phải đoàn kết với nhau. Đoàn kết mới tạo

nên sức mạnh.

Ngày xưa, ở một gia đình kia, có hai anh em. Lúc

nhỏ, anh em rất hòa thuận. Khi lớn lên, anh có vợ,

em có chồng, tuy mỗi người một nhà, nhưng vẫn hay

va chạm.

Thấy các con không yêu thương nhau, người cha rất

buồn phiền. Một hôm, ông đặt một bó đũa và một túi

tiền trên bàn, rồi gọi các con, cả trai, gái, dâu,

rể lại và bảo:

- Ai bẻ gãy được bó đũa này thì cha thưởng cho túi

1

tiền.

Bốn người con lần lượt bẻ bó đũa. Ai cũng cố gắng

hết sức mà không sao bẻ gãy được. Người cha bèn cởi

bó đũa ra, rồi thong thả bẻ gãy từng chiếc một

cách dễ dàng.

Thấy vậy, bốn người con cùng nói:

- Thưa cha, lấy từng chiếc mà bẻ thì có khó gì!

Người cha liền bảo:

- Đúng. Như thế là các con đều thấy rằng chia lẻ

ra thì yếu, hợp lại thì mạnh. Vậy các con phải biết

thương yêu, đùm bọc lẫn nhau. Có đoàn kết thì mới

có sức mạnh.

(Theo ngụ ngôn Việt Nam)

BỊT TAI TRỘM CHUÔNG

Phàm đã làm việc xấu thì sớm muộn cũng bị phát

2

giác và phải trả giá cho lỗi lầm của mình.

Tại nước Tấn vào thời Xuân Thu, khi họ Phạm bị Trí

Bá truy đuổi, có một kẻ muốn nhân cơ hội này đến

nhà họ Phạm để trộm một cái chuông lớn.

Lúc đầu tên trộm muốn vác cái chuông lên lưng

nhưng nó quá lớn và quá nặng, không có cách gì xê

dịch được. Hắn ta tìm được một cái búa to và nghĩ

ra một cách là đập bể cái chuông thành từng mảnh,

như vậy mới xách về được.

Tên trộm cố sức nện vào chuông một cái, thì bỗng

vang lên một tiếng “boong” cực to, khiến hắn giật

nảy mình. Chuông kêu to như vậy khác gì loan báo

với người khác là hắn ta đang ăn trộm ở đây?

Thế là tên trộm lấy một tay bịt tai mình lại, hắn

nghĩ rằng: mình không nghe thấy thì người khác cũng

3

chẳng nghe ra.

Hắn ta vừa bịt tai vừa đập chuông thật mạnh, cứ

như vậy tiếng chuông ngân dài và vang xa, mọi người

nghe thấy liền ùn ùn kéo đến nơi.

Tên trộm bị bắt tại trận.

(Truyện ngụ ngôn Trung Quốc)

NHÌN BẠN BIẾT NGƯỜI

Ngạn ngữ có câu: ”Nói với tôi anh chơi với ai tôi

sẽ nói anh là người thế nào”. Bởi thế, chúng ta

phải chọn bạn mà chơi để trước thì rèn giũa mình,

sau thì trở thành người có ích cho xã hội.

Xưa ở nước Sở có người xem tướng rất giỏi. Nói câu

nào trúng câu đó, vì thế mà nổi tiếng khắp nước.

Nghe đồn, Sở Trang Công cho mời thầy bói vào hỏi:

- Nhà ngươi dùng phép thuật gì mà xem tướng giỏi

4

thế?Người đó tâu:

- Thần không có phép thuật gì cả, chỉ dùng cách

xem bạn người để biết người thôi.

Sở Trang Công hỏi:

- Xem bạn người là xem như thế nào?

- Bẩm chúa công, xem bạn người là để biết người

hay kẻ dở. Người thường dân chơi với những người

bạn hiếu, đễ, thuần, cẩn(1), biết giữ phép giữ

nước, thì ấy là người hay, bản thân sẽ một ngày vẻ

vang, gia đình ngày một hưng thịnh. Quan lại thấy

chơi với những người bạn thành tín, có phẩm hạnh,

thích điều phải thì đó là người tốt, làm quan tất

mỗi ngày một cao thăng, giúp vua tất mỗi ngày một

lợi ích. Vua chúa mà quan gần có lắm người hiền,

quan xa lắm người trung, lúc có lỗi nhiều người can

5

ngăn thì đó là ông vua giỏi. Vua tất mỗi ngày một

tôn kính, nước tất mỗi ngày một yên ổn, thiên hạ

mỗi ngày một mến phục. Thần quả là không có phép

thuật gì lạ, chỉ xem người bằng cách xem bạn để

biết người mà thôi.

Sở Trang Công nghe xong, gật đầu khen phải, từ đó

vua cố gắng sửa mình, và hết sức thu phục những

người tài giỏi. Do đó, chẳng bao lâu, nước Sở trở

thành một cường quốc.

(Theo sách Lã Thị Xuân Thu)

(1). Hiếu: hiếu thuận với cha mẹ

Đễ: Kính thuận với bề trên

Thuần: Chân thật, tự nhiên với mọi người

Cẩn: Cẩn trọng không cẩu thả trong lời nói, việc

làm.

6

SỞ TRANG VƯƠNG GIỎI ẨN MÌNH

Làm việc muốn thành công phải biết căn cứ trên

điều kiện cụ thể để tìm ra cách làm hiệu quả nhất.

Lên ngôi đã ba năm, Sở Trang Vương vẫn suốt ngày

rượu chè, săn bắn, không quan tâm gì đến chính sự,

còn treo một tấm biển lớn trước cửa cung, viết: “Ai

dám khuyên can, lập tức chém đầu!”

Một hôm, đại thần Ngũ Cử yết kiến Sở Trang Vương.

Sở Trang Vương tay cầm chén rượu, miệng nhai thịt

hươu, say khướt thưởng thức ca múa. Ông ta liếc

mắt, hỏi:

- Đại phu đến đây là để uống rượu hay muốn xem ca

múa?Ngũ Cử chậm rãi, nói:

- Có người ra cho thần một câu đố, thần không biết

giải thế nào, muốn gặp thỉnh giáo đại vương.

7

Sở Trang Vương vừa uống rượu, vừa hỏi:

- Câu đố thế nào, có gì mà khó giải, ngươi hãy nói

cho ta nghe!

Ngũ Cử nói:

- Kinh đô nước Sở xuất hiện một con chim lớn, năm

màu sặc sỡ, dáng vẻ mỹ miều; chỉ là suốt ba năm nó

không bay cũng không hót. Đại vương, xin ngài nói

giúp thần, rốt cuộc đây là loài chim gì?

Sở Trang Vương mới nghe, trong lòng đã hiểu ý của

Ngũ Cử, cười mà nói:

- Ta biết rồi. Nó không phải là loài chim thường.

Con chim này ba năm không bay, nhưng khi bay vút

tận trời xanh, ba năm không hót nhưng khi hót là

người người khiếp sợ. Ngươi xem có đúng không?

Ngũ Cử cũng hiểu được ý của Sở Trang Vương, vui vẻ

8

cáo lui.

Qua mấy tháng, Sở Trang Vương vẫn như cũ, chỉ có

uống rượu, đi săn, thưởng thức ca múa. Đại thần Tô

Tòng không còn nhẫn nại được nữa, bèn đến gặp Trang

Vương. Vừa bước vào cửa cung, ông ta đã khóc ầm

lên. Sở Trang Vương hỏi:

- Tiên sinh có gì mà đau lòng thế? Tô Tòng trả

lời:- Thần đau lòng vì phải chết, cũng đau lòng vì

nước Sở diệt vong.

Sở Trang Vương rất lạ, bèn hỏi:

- Ngươi làm sao mà phải chết? Nước Sở làm sao mà

phải diệt vong?

Tô Tòng nói:

- Thần muốn khuyên can đại vương, đại vương không

nghe, vậy là thần tất phải chết. Đại vương suốt

9

ngày say mê ca múa, đi săn, du ngoạn, bỏ bê triều

chính, sự diệt vong của nước Sở chẳng phải ở ngay

trước mắt rồi sao?

Sở Trang Vương nghe thế, tức giận, bảo Tô Tòng:

- Ngươi muốn tìm cái chết phải không? Ta đã nói từ

lâu: ai dám khuyên can, ta sẽ giết, ngươi biết còn

phạm, thật quá ngu dốt.

Tô Tòng vô cùng trầm tĩnh, nói:

- Thần thật ngu, nhưng đại vương có ngu kém gì

thần? Nếu thần bị đại vương giết, sau khi chết,

thần được tiếng tốt là trung thần. Đại vương làm

như vậy, nước Sở sẽ sớm diệt vong, đại vương sẽ trở

thành ông vua mất nước. Chẳng phải đại vương cũng

ngu không kém gì thần sao? Điều thần muốn nói đã

hết, đại vương hãy giết thần đi!

10

Sở Trang Vương bỗng nhiên xúc động, đứng dậy nói:

- Ngươi thật là người mà ta cần.

Sở Trang Vương lập tức giải tán đội nhạc, đuổi hết

các vũ nữ, sau đó ngồi ngang hàng với Tô Tòng, kề

gối tâm sự. Tô Tòng lúc ấy mới biết đó là Sở Trang

Vương cố ý sống buông thả. Lúc bấy giờ, quyền thần

hỗn loạn, tình hình chính trị vô cùng phức tạp, Sở

Trang Vương phải giả làm như thế, một mặt là để tự

bảo vệ, tránh bị bọn gian thần mưu hại; một mặt

muốn gian đảng bộc lộ, các hiền thần cũng lộ rõ.

Ngày hôm sau, Sở Trang Vương thiết triều, triệu

tập văn võ bá quan, tuyên bố một số điều chỉnh về

nhân sự. Gian thần bị bãi miễn, các hiền thần được

xếp đặt vào những vị trí trọng yếu. Qua sáu năm khổ

tâm chấn chỉnh, thế lực và tiếng tăm của nước Sở

11

và Sở Trang Vương đã vang khắp bốn phương.

KHÔNG SỢ CƯỜNG QUYỀN

Thông minh, đối đáp sắc bén, đã giúp Án Anh chuyển

bại thành thắng trong những tình huống khó khăn.

Tướng quốc nước Tề là Án Anh sắp sang sứ nước Sở.

Nghe tin, vua Sở họp quần thần hỏi:

- Án Anh là một người tài giỏi, nay sang đây, ta

muốn làm nhục, có cách gì không?

Một cận thần tâu:

- Bao giờ Án Anh sang, thần xin trói một người dẫn

trước nhà vua.

Vua Sở hỏi:

- Để làm gì?

Viên cận thần đáp:

- Để giả làm người nước Tề, ghép cho người đó tội

12

ăn trộm.

Vua Sở khen phải, và y kế thi hành.

Khi Án Anh sang, vua Sở bày tiệc thết đãi rất tử

tế. Tiệc đang nửa chừng, bỗng hai tên lính áp giải

một người bị trói vào.

Vua Sở hỏi:

- Tên kia phạm tội gì? Một tên lính tâu:

- Bẩm, người nước Tề bị bắt về tội ăn trộm. Nghe

xong, vua Sở đưa mắt nhìn Án Anh, hỏi:

- Người nước Tề hay ăn trộm lắm nhỉ? Án Anh đứng

dậy thưa:

- Tôi nghe nói cây quất mọc ở Hoài Nam thì cho quả

ngọt mà mang trồng ở Hoài Bắc thì quả lại chua.

Chua ngọt khác nhau là do thuỷ thổ khác nhau vậy.

Nay người Tề ở bên Tề không ăn trộm mà sang Sở lại

13

ăn trộm. Có lẽ vì thuỷ thổ khác nhau chăng?

Vua Sở nghe xong, mặt đỏ gay lên, rồi cười bảo

Án Anh:

- Ta muốn đùa chơi mà thành ra chịu nhục. Thế mới

hay kẻ cả không nên nói đùa bao giờ.

TRẢ GIÁ CHO LÒNG THAM

Trong cuộc sống hàng ngày, quá tham lam sẽ dẫn tới

những hậu quả đáng tiếc.

Một bà lão bị đau mắt bèn mời thầy lang tới nhà

chữa bệnh. Không ngờ, thầy lang mưu mô, thừa cơ

khám bệnh, ăn cắp dần các vật dụng trong nhà. Chẳng

bao lâu sau, hắn đã khoắng sạch mọi thứ trong nhà

bà lão.

Khi bà lão khỏi mắt, thấy vậy nhất quyết không

chịu trả tiền. Tên thầy lang bèn kiện bà ra tòa vì

14

tội quỵt nợ. Bà lão thưa với quan tòa:

- Tôi đã đồng ý sẽ trả công hậu hĩnh nếu ông ta

chữa khỏi mắt cho tôi. Nhưng giờ thì không những

không khỏi mà mắt lão lại kém hơn so với trước

nhiều.Tên thầy lang ngạc nhiên:

- Không thể như thế được!

Bà lão liền đáp:

- Trước tôi còn lờ mờ nhìn thấy mọi thứ trong nhà

mình, giờ thì bốn bề trống trơn, không hề nhìn thấy

bất cứ thứ đồ đạc nào cả!

Quan tòa cho điều tra và xử nặng tên thầy lang

gian manh kia.

MÀI SẮT NÊN KIM

Làm việc gì cũng cần kiên trì làm đến cùng. Chuyên

tâm quyết chí làm việc ắt thành công.

15

Thi tiên Lý Bạch khi còn nhỏ rất mải chơi. Gia

cảnh giàu có, tư chất thông minh, nên cậu nghĩ

không cần phải mất công học tập. Đi học về, cậu ôn

bài bữa đực bữa cái, lại không tập trung, thường

hay trốn học đi chơi.

Một hôm Lý Bạch từ lớp học lẻn ra ngoài, lang

thang hết chỗ nọ chỗ kia. Cậu đến gần nhà một người

nọ, nhìn thấy một bà lão hết sức chăm chú mài một

thanh sắt lên một tảng đá. Lý Bạch thấy lạ đến gần

hỏi:

- Bà ơi, bà mài thanh sắt này để làm gì ạ?

Bà lão ngẩng đầu lên, hiền từ nhìn cậu bé, vừa lau

mồ hôi vừa trả lời:

- Bà muốn mài một cây kim thêu.

Lý Bạch nghe xong thấy rất kinh ngạc: Mài một

16

thanh sắt lớn như vậy thành một cây kim thêu bé

xíu, sao có thể làm được nhỉ? Cậu bé lại hỏi:

- Thế bà phải mài mất bao lâu ạ? Bà lão nhìn Lý

Bạch, trả lời:

- Cháu à, cháu đừng nghĩ là không làm được, chỉ

cần ngày nào cũng mài, kiên trì, nhất định sẽ có

thể mài thành kim.

Lý Bạch hiểu ra, từ đó không mải chơi nữa. Cậu

chăm chỉ học hành, về sau trở thành một nhà thơ

lớn.

KẾT BẠN CHÂN THÀNH

Khoảng cách giàu nghèo không làm ảnh hưởng đến

tình bạn. Vượt qua được quan niệm, ranh giới giàu

nghèo đó để kết bạn chân thành, thật đáng ca ngợi.

Thời Đông Hán, có một người tên là Công Tôn Mục,

17

rất hiếu học. Công Tôn Mục muốn học cao hơn nữa,

nhưng lúc đó, nhà ông lại nghèo, không có tiền để

học tiếp. Đang lúc lo lắng, bỗng nghe nói, có một

nhà giàu có tên là Ngô Dụ đang cần thuê người giã

gạo. Công Tôn Mục nghĩ, chi bằng đi làm thuê để

dành dụm ít tiền sau này đi học cũng được. Công Tôn

Mục bèn tới nhà Ngô Dụ để xin việc.

Một hôm Ngô Dụ đến thăm khu giã gạo, thấy một

người làm thuê không có dáng vẻ của người lao động,

động tác nhẹ nhàng, nói năng nho nhã, hỏi ra mới

biết đó là một thư sinh nghèo rất ham học. Ngô Dụ

rất khâm phục tinh thần khổ học của Công

Tôn Mục, không quản ngại cách biệt giàu nghèo liền

ngồi ngay trước cối gạo kết bạn với Công Tôn Mục.

Thời bấy giờ có sự phân chia giai cấp giàu nghèo

18

Ngô Dụ đã vượt qua quan niệm ”người bề trên” của

mình để kết bạn với một anh học trò nghèo, đó là

một điều hiếm thấy. Sau này Ngô Dụ và Công Tôn Mục

trở thành đôi bạn thân.

SỨC MẠNH CỦA ĐOÀN KẾT

Trong khó khăn gian khổ tưởng chừng như không có

gì có thể vượt qua, sức mạnh của tinh thần đoàn kết

một lần nữa lại phát huy tác dụng.

Một người mù và một người què kết bạn với nhau.

Một hôm, ngôi nhà họ đang ở bị cháy, ngọn lửa rừng

rực thiêu trụi mọi thứ. Người mù cuống quýt không

biết chạy đi đâu, vì không thể nhìn thấy gì. Người

què thì nhìn thấy được, nhưng lại không thể chạy

nhanh được. Người mù liền bảo bạn:

- Bạn ơi, tôi chạy nhanh hơn anh, tôi sẽ cõng anh.

19

Anh nhìn được anh chỉ đường cho tôi nhé.

Thế là hai người bạn đưa nhau thoát ra khỏi tai

họa.

SUY NGHĨ DẪN ĐẾN THÀNH CÔNG

Càng trong khó khăn gian khổ, càng phải “vắt óc”

suy nghĩ để tìm kiếm con đường đi đúng đắn.

Làng nọ đã sinh sống cả nghìn năm tại một ốc đảo

trong sa mạc. Dân làng đã nhiều lần muốn thoát khỏi

ốc đảo đó, song lần nào cũng thất bại. Họ vẫn chưa

nghĩ ra cách gì để có thể thoát khỏi sa mạc.

Một hôm, có một nhà thám hiểm lạc đến làng này.

Khi nhà thám hiểm ngỏ ý tìm cách ra khỏi làng,

người dân trong làng khuyên ông không nên mạo hiểm:

- Ông không thể ra khỏi sa mạc này được đâu, bao

đời tổ tiên chúng tôi đã tìm đường ra nhưng đều

20

thất bại.

Tuy vậy nhà thám hiểm vẫn kiên trì muốn đi. Kinh

nghiệm cho ông biết rằng đi trên sa mạc mà mất

phương hướng thì sẽ cực nguy hiểm. Vì vậy, buổi

sáng ông nghỉ ngơi, buổi tối mới đi theo hướng sao

Bắc Đẩu. Cứ theo đó đi, việc thoát khỏi sa mạc trở

nên dễ dàng, cuối cùng, nhà thám hiểm cũng ra khỏi

ốc đảo.

HỌC SUỐI ĐỜI

Cách duy nhất để mỗi người tự phát triển bản thân

đó là học, học suốt đời không biết mệt mỏi.

Tấn Bình Công hỏi một thầy giáo dạy nhạc nổi tiếng

trong nước là Sư Khoáng rằng:

- Tôi năm nay 70 tuổi rồi nhưng vẫn muốn học thêm,

như vậy phải chăng là đã quá muộn.

21

Sư Khoáng nói:

- Khi còn nhỏ mà hiếu học thì giống như mặt trời

buổi sớm: rực rỡ huy hoàng, bừng bừng khí thế. Ở

tuổi trung niên mà hiếu học thì giống như mặt trời

ban trưa nắng gay nắng gắt. Còn thì về già mà hiếu

học thì giống như ngọn nến được đốt lên vậy. Ánh

sáng tuy có phần yếu đi, nhưng thắp lên một ngọn

nến vẫn cứ sáng hơn nhiều so với bóng đêm tối mò.

AI XẤU AI TỐT

Mỗi người đều có một ưu thế riêng. Phân tranh ai

tốt ai xấu là điều không nên, quan trọng là cùng

đoàn kết, tương hỗ lẫn nhau, giành được thành quả.

Triều nhà Hán, huyện lệnh Thái Khâu là Trần Thực

có hai người con trai, người con lớn tên - là Kỷ,

tự Nguyên Phương, người con nhỏ tên là Thẩm, tự Tú

22

Phương, hai anh em đạo đức cao thượng và có tài văn

thơ, danh tiếng của họ đồn xa khắp nước.

Một hôm, con trai của Nguyên Phương là Trường Văn

và con trai của Tú Phương là Hiếu Tiên tranh luận

về chỗ tốt, chỗ xấu của cha chúng, hai bên đều giữ

ý kiến của mình, không có hồi kết, thế là chúng kéo

nhau đến chỗ ông nội là Trần Thực, nhờ định đoạt

ai tốt ai xấu.

Trần Thực nói:

- Bản lĩnh của hai người là như nhau, không nên

tranh cãi ai tốt, ai xấu.

MÈO LẠI HOÀN MÈO

Dù có thay đổi dưới hình thức nào đi nữa thì bản

chất của sự vật, sự việc đó vẫn không thay đổi.

Có một người nuôi được một con mèo, nghĩ rằng mèo

23

của mình khôn ngoan, tài giỏi nhất nên ông ta đặt

tên cho nó là ”Trời”.

Một hôm, có người bạn đến chơi. Thấy chủ nhà gọi

con mèo là “Trời”, người bạn ngạc nhiên hỏi:

- Sao ông lại dám gọi nó là “Trời”? Chủ nhà đáp:

- Con mèo của tôi quý hóa số một, gọi nó là con

mèo thì không xứng đáng. Phải gọi nó là con “Trời”

mới đúng, vì không ai hơn được trời.

Người bạn nói:

- Thế mây chẳng che được trời là gì? Chủ nhà bảo:

- Thế thì tôi gọi nó là con “Mây”!

Người bạn lại hỏi:

- Nhưng gió có thể làm tan được mây.

- Thế thì tôi gọi nó là con “Gió”.

- Thế những bức thành lại cản được gió?

24

- Hay là gọi nó là con “Thành”?

- Thế nhưng chuột lại khoét được thành?

- Thì tôi gọi nó là con “Chuột”?

- Thế nhưng mèo lại bắt được chuột?

- Chủ nhà nghĩ một lát rồi bảo:

- Thôi thì tôi lại cứ gọi nó là con mèo như trước

vậy.Người bạn vỗ tay cười và nói:

- Rõ là mèo lại hoàn mèo.

BIẾT CÁCH LẮNG NGHE

Trong cuộc sống hàng ngày trước bất cứ sự việc gì

cũng cần biết cân nhắc và lắng nghe lời khuyên chân

thành từ người khác.

Xưa, có một người mù đang bước trên cầu, sơ ý

trượt chân té ngã. May mà anh ta vẫn còn bám được

vào thành cầu. Anh ta nghĩ bụng: Bên dưới chắc là

25

vực sâu hun hút, tuyệt đối không được buông tay!

Bấy giờ có một bác nông dân đi ngang qua, thấy

người mù khốn khổ nọ đang cố gắng bám vào thành

cầu, mồ hôi đầm đìa, bèn nói to:

- Dòng sông dưới cầu đã cạn, anh cứ thả người

xuống không bị sao đâu.

Người mù nghe vậy nhưng vẫn cứ bám chặt tay vào

thành cầu, nhưng rồi anh ta đuối sức dần, đành phải

buông tay ra.

Khi đã xuống đất an toàn, anh ta lại nghĩ: Nếu sớm

biết là cây cầu chỉ thấp thế này thì mình đã nhảy

xuống từ lâu rồi.

KHÔNG PHẢI LÚC NÀO HÌNH THỨC CŨNG THỐNG NHẤT VỚI

NỘI DUNG

Đừng vội vàng nhìn vào hình thức mà đánh giá nội

26

dung, để tìm hiểu một sự vật, sự việc, cần chú ý đi

sâu tìm hiểu nội dung của sự vật, sự việc đó.

Người thợ mộc nọ dắt theo các đồ đệ của mình đi

tìm cây để đẵn lấy gỗ làm nhà. Họ thấy một cái cây

vô cùng to lớn, tán cây tỏa rộng che kín cả một

vùng.Các thợ phụ không ngớt lời khen ngợi cây cổ

thụ thớ gỗ to, làm nhà dễ. Nhưng người thợ cả lại

không để tâm đến cái cây ấy. Những người thợ phụ

thấy vậy liền ngơ ngác hỏi vì sao. Người thợ cả

liền đáp:

- Cái cây này chỉ được vẻ bề ngoài to lớn, đẹp đẽ.

Thực ra bên trong nó chẳng cứng cáp gì. Nếu đẽo

cây này mà làm nhà thì chẳng mấy chốc sẽ sập nhà

thôi. Chính vì nó không tốt nên những người thợ mộc

khác mới không dùng đến, do đó, nó mới cao lớn đẹp

27

đẽ được như thế này.

HẬU QUẢ CỦA VIỆC MÊ TÍN

Mê tín dị đoan không mang lại kết quả tốt đẹp cho

mỗi người, ngược lại, không cẩn thận sẽ rước hoạ

vào thân.

Ngày xưa, có một người nhất nhất mọi việc đều làm

theo sách bói. Phải lên phố có công chuyện, anh ta

cũng mở sách ra tra cứu xem hôm nay lên đường có

may mắn hay không.

Một hôm, sau khi làm việc quần quật, anh ta dựa

lưng vào tường nghĩ ngợi. Sách bói bảo hôm nay là

ngày đẹp, không xảy ra chuyện gì. Ai ngờ, anh ta

chưa kịp bước chân ra khỏi nhà thì tường sập, vùi

lấp anh ta ngay tức thì.

Mọi người vội xúm lại cứu anh ta, bỗng nhiên có

28

tiếng anh ta gào lên từ dưới đống đổ nát:

- Chớ có động cuốc xẻng vội, mở sách xem hôm nay

có được đào bới hay không đã.

SỐNG ĐÚNG BẢN CHẤT

Cần sống đúng với bản chất của mình, có như vậy

mới được mọi người tôn trọng, quý mến.

Thần Dớt muốn lập vua chim nên chọn ngày đẹp và

ban lệnh cho toàn bộ chim chóc trong rừng phải tham

dự để chọn con chim đẹp nhất làm vua. Vâng lệnh

thần Dớt, tất cả các loài chim đều ra sông tắm gội

chải chuốt để chuẩn bị cho cuộc thi.

Vịt tự biết mình xấu xí nên nhặt những chiếc lông

mà các con chim khác đánh rơi đắp lên người rồi

dùng keo dính lại.

Ngày thi đã đến, tất cả các loài chim đều đến đúng

29

giờ, tề tựu trước mặt thần Dớt, ra sức phô bày thể

hiện vẻ đẹp của mình. Thần Dớt lần lượt xem từng

con một. Thấy Vịt có bộ lông lộng lẫy, thần cho

rằng nó là con chim tuyệt vời nhất nên lập Vịt lên

làm vua.

Vừa nghe xong lời phán quyết của thần Dớt, chim

chóc trong rừng nổi giận bừng bừng, xông đến nhổ

sạch những sợi lông đính trên người Vịt. Chẳng mấy

chốc, những chiếc lông sặc sỡ trên người Vịt bị nhổ

hết, nó lại trở lại hình dáng xấu xí ban đầu.

BIẾT CÁCH KHUYÊN NGƯỜI KHÁC

Nhiều khi muốn khuyên người khác có địa vị, ngôi

thứ cao hơn mình, cần biết cách dẫn dụ, so sánh hợp

lý mới thành công.

Thời Chiến Quốc, thuyết khách Tô Tần sang nước Sở,

30

phải đợi suốt ba ngày mới được vào ra mắt nhà vua.

Kết thúc câu chuyện với vua Sở, Tô Tần xin cáo

biệt. Vua Sở bảo:

- Quả nhân nghe tiếng tiên sinh đã lâu. Nay tiên

sinh không quản ngại xa xôi, đến chơi với quả nhân,

lại không chịu ở lại là cớ làm sao?

Tô Tần thưa:

- Thần thấy bên nước Sở này đồ ăn đắt hơn ngọc,

củi đóm đắt hơn quế, dân khó thấy được quan, khó

được vào yết kiến vua thì thần làm sao có thể ở đây

làm được.

Vua Sở nghe vậy, đành khẩn khoản:

- Xin mời tiên sinh cứ ở lại, quả nhân đã hiểu rõ

rồi.

TRỜI BIẾT, ĐẤT BIẾT

31

Người chính trực sẽ không làm những việc khuất

tất. Người liêm khiết sẽ không nhận hối lộ.

Tời Đông Hán, Dương Chấn được cử làm Thái thú quận

Đông Lai. Khi qua đất Xương Ấp, viên quan huyện là

Vương Mật vì trước có nhờ ơn ông nên đã được đề

bạt, bèn đến yết kiến, rồi đêm khuya đem vàng đến

lễ tặng.

Dương Chấn nói:

- Tôi biết ông là người giỏi, mới đề bạt ông lên,

thế mà ông vẫn chưa biết bụng tôi, lại còn đem vàng

đến tặng ư?

Vương Mật cố nài:

- Xin ngài nhận cho. Đêm hôm khuya khoắt không ai

biết đâu mà sợ.

Dương Chấn nói:

32

- Trời biết, đất biết, ông biết, tôi biết sao lại

bảo không ai biết.

Vương Mật nghe xong xấu hổ quá, lui ra. Từ đó về

sau không dám nghĩ đến chuyện biếu xén tiền bạc

nữa.

TRỌNG DỤNG NHÂN TÀI

Đánh giá một người hoặc một vật gì phải xem xét từ

bản chất. Không nên chỉ mới nhìn hình thức đã vội

kết luận.

Bá Lạc thời Xuân Thu rất giỏi phân biệt ngựa tốt

xấu.Một hôm, Bá Lạc đi qua Ngu Bản, thấy một con

ngựa gầy kéo một chiếc xe muối, ông nhận ra ngay

con ngựa đó đúng là một con thiên lý mã (ngựa nghìn

dặm). Bất giác chăm chú ngắm con ngựa, con ngựa đó

cũng hí vang trước mặt ông. Bá Lạc thấy một con

33

ngựa tốt như vậy lại bị bắt đi kéo xe muối cảm thấy

vô cùng đau lòng, nỗi niềm thương xót trào lên,

ông khóc nức nở, nước mắt như mưa. Con ngựa này

hình như hiểu được Bá Lạc thông cảm với hoàn cảnh

của nó nên nỏ thở dốc, hí vang.

Bá Lạc có một người bạn tên là Cửu Phương Cao,

cũng rất giỏi chọn ngựa. Bá Nhạc tiến cử ông ta cho

Tần Mộc Công. Sau ba tháng Cửu Phương Cao đã chọn

được một con tuấn mã. Ông ta nói đây là một con

ngựa cái màu vàng, nhưng đó lại là một con ngựa đực

màu hạt dẻ, Mộc Công rất thất vọng, nói với Bá

Lạc: “Cửu Phương Cao không phân biệt nổi ngựa đực

hay ngựa cái, lông vàng hay lông đen, thì làm sao

phân biệt được ngựa xấu hay ngựa tốt”. Bá Lạc cho

rằng hình thức không quan trọng, Cửu Phương Cao chỉ

34

chú trọng đến khí chất của con ngựa mà không chú ý

đến hình thức của nó. Mộc Công nghe nói vậy bèn

xem kĩ con ngựa lần nữa, quả nhiên đó là con ngựa

tốt nhất trên đời.

SẺ CON THÔNG MINH

Bằng trí thông minh và lòng dũng cảm, sẻ con đã

chiến thắng đại bàng kiêu ngạo và to lớn hơn nó rất

nhiều.

Ở khu rừng nọ có một con đại bàng huênh hoang vô

cùng. Gặp bất cứ con chim nào, đại bàng cũng khoe

khoang rằng mình là chúa tể của các loài chim, rằng

mình khỏe nhất, kêu to nhất và bay cao nhất.

Một hôm, đại bàng tập hợp tất cả các loài chim lại

và lên giọng thách thức:

- Hỡi các loài chim, trong các ngươi có kẻ nào dám

35

đọ sức kêu to, ăn nhiều, bay cao cùng ta không

nào?Cả bầy chim sợ hãi nhìn nhau chẳng con nào dám

ho he một tiếng. Thấy thế đại bàng càng được thể:

- Ta chấp tất cả các ngươi đấy.

Lúc ấy, một chú sẻ con bèn lên tiếng:

- Bác đại bàng ơi thi ăn nhiều, kêu to với bác thì

chúng em chẳng dám rồi, nhưng thi bay cao với bác

thì em cũng xin thử một lần xem sao.

Cả đại bàng lẫn các loài chim khác đều sửng sốt

ngoảnh lại nhìn chim sẻ nhưng nó không hề nao núng.

Cuộc thi bắt đầu. Đại bàng vỗ cánh bay lên. Khi đã

bay cao hơn cả những ngọn cây cao nhất, đại bàng

liền gọi:

- Này, sẻ con chết rấp ở đâu rồi?

Lúc ấy sẻ bay lên đầu đại bàng, đáp:

36

- Em đây, bác cứ yên tâm, em không bỏ cuộc đâu.

Đại bàng cố sức bay lên nữa. Khi cao hơn cả những

đỉnh núi mù sương, đại bàng lại cất tiếng gọi:

- Thế nào, sẻ con, vẫn theo ta được đấy chứ? Chim

sẻ lại bay lên trả lời:

- Vâng, em vẫn cố theo bác đây. Xem chừng bác mệt

rồi sao mà bay chậm thế?

- Đời nào!

Đại bàng hổn hển nói rồi bay ngược lên cao cao

mãi, lần này đại bàng đã ở trên cả những đám mây

trắng xóa. Nó tin là sẻ con chẳng thể nào bay lên

tầng cao này được. Lúc này, đôi cánh đại bàng đã

mỏi rã rời, cổ và đầu nặng trĩu, đại bàng nói chẳng

ra hơi:

- Sẻ con đã chịu thua ta rồi chứ?

37

- Chưa đâu, em vẫn ở trên đầu bác đây này. Sẻ con

vẫn lanh lảnh.

Đại bàng quyết không chịu thua chim sẻ, nó lấy hết

sức tàn rướn lên cao nhưng không được nữa. Đại

bàng tắt thở. Từ trên cao nó rơi thẳng xuống vực

thẳm.Khi ấy, sẻ con chỉ việc xòe cánh ra từ từ hạ

xuống giữa các loài chim đang nóng lòng chờ tin

cuộc đọ sức. Chúng không hiểu sẻ con có mưu mẹo gì

mà thắng được đại bàng vốn bay cao nhường ấy. Chỉ

có mỗi một con sẻ khác là trông thấy lúc cuộc thi

bắt đầu, sẻ con đã đậu ngay trên lưng đại bàng. Thì

ra đại bàng đã mất công chở chim sẻ trên lưng mà

không biết. Mỗi lần đại bàng cất tiếng hỏi, sẻ con

lại từ lưng đại bàng bay lên đáp lời, thành thử nó

chẳng mất tí sức nào.

38

HÒA THUẬN VỚI MỌI NGƯỜI

Trong cuộc sống chúng ta không tránh khỏi có lúc

bị người khác hồ đồ mà đối xử bất công. Tuy nhiên

khi người đó đã nhận ra sai lầm mà muốn cùng ta sửa

lỗi thì nên cho họ cơ hội.

Thời xưa có ông Ngưng Chi đang đi giày của mình.

Có người đến nhận là giày của họ, ông đưa cho họ

ngay. Sau, người ấy tìm thấy giày, đem giày ông lại

trả. Ông nhất định không nhận lại nữa.

Thẩm Lân Sĩ đang đi giày. Cũng có người đến nhận

đấy là giày của họ. Sau, người ta tìm thấy giày,

vội đem trả lại, ông Lân Sĩ nhận ngay. Việc này tuy

là việc nhỏ mọn. Song ở đời, ta hãy cho người khác

cơ hội sửa chữa sai lầm, cùng nhau sống hòa thuận,

nên cư xử như ông Lân Sĩ, không nên cố chấp như

39

ông Ngưng Chi.

LẮNG NGHE Ý KIẾN NGƯỜI KHÁC

Biết lắng nghe ý kiến góp ý của người khác thì

mình mới giỏi giang lên được.

Nhân dân nước Trịnh thường tụ họp ở những trường

học tại thôn quê để bàn bạc về những chính sách mới

của triều đình.

Một vị quan là Nhiên Minh tâu với tướng quốc

Tử Sản:

- Xin cho phá hết các trường ở thôn quê. Tử Sản

cười đáp:

- Dân chúng sớm tối bàn bạc về những chính sách

hay dở của triều đình thì đó là đại phúc cho nước

nhà. Chính họ là những bậc thầy, nên điều gì họ cho

là phải thì cứ thế mà làm, còn điều dân cho là dở,

40

phải liệu mà sửa đi. Vả chăng, tôi còn nghe người

ta nói: Hết lòng làm điều phải, mới không bị thiên

hạ oán trách, chớ chưa từng được nghe chỉ nạt nộ ra

oai mà tuyệt được hết sự oán trách của người. Cũng

như phải đắp đê để mà giữ nước, chứ bỏ đê đi thì

nước chảy tràn khắp nơi, khiến bao người chết.

Những câu chê bai là liều thuốc chữa bệnh cho mình.

ÁN ANH KHÔNG THAM GIÀU SANG

Người chính trực sẽ không vì giàu sang quyền quý

mà phụ tình phụ nghĩa với người thân..

Sau khi đi sứ nước Sở, đối đáp lưu loát, Án Anh

được vua Sở kính trọng tiễn về nước. Tề Cảnh Công

cũng lập tức khen công Án Anh, tôn làm thượng

tướng, ban cho một cái áo hồ cừu giá nghìn lạng

41

vàng, lại muốn phong thêm thái ấp cho nữa, nhưng Án

Anh đều từ chối cả. Tề Cảnh Công lại muốn làm cho

Án Anh một cái nhà mới. Án Anh cũng cố xin thôi.

Một hôm, Tề Cảnh Công ra chơi nhà, trông thấy vợ

Án Anh, mới hỏi Án Anh rằng:

- Đó là nội tử của khanh đấy à? Án Anh tâu rằng:

- Dạ phải!

Tề Cảnh Công cười mà nói rằng:

- Ta có đứa con gái, trẻ mà đẹp, để ta gả cho

khanh. Án Anh nói:

- Lúc trẻ trung, người ta lấy mình là mong lúc già

nua có thể nhờ vả được; vợ thần dù có thế nào thần

cũng không dám phụ!

Tề Cảnh Công khen rằng:

- Vợ con chẳng nỡ phụ, huống chi là vua!

42

Từ bấy giờ Tề Cảnh Công có lòng tin cậy Án Anh

lắm.

KẾ DÙNG NGƯỜI

Biết cách dùng người là một trong những tố chất

của người lãnh đạo. Dùng đúng người thì mới có được

thành công.

Đời nhà Minh, Văn Định Công họ Dương, tên Phố làm

tể tướng. Một hôm, con trai ông ở quê lên thăm ông,

ông hỏi:

- Con đi dọc đường, có nghe ngóng được trong các

quan thú lệnh ai là người giỏi không?

Người con đáp:

- Cứ như huyện lệnh Giang Lân là Phạm Lý ở

Thiên Thai thì thật là không giỏi chút nào.

Dương Phố hỏi:

43

- Tại sao? Người con đáp:

- Ông ấy tiếp đãi con sơ sài quá, vì thế mà con

biết.

Dương Phố nghe xong, không nói gì, ghi nhớ tên họ

rồi thăng Phạm Lý lên chức Tri huyện phủ Đức An.

Sau một thời gian ngắn, lại thăng chức Tả bố chánh

Quý Châu.

Có người bảo Phạm Lý nên đưa thư tạ ơn. Phạm

Lý đáp:

- Ông ấy làm tể tướng, vì triều đình đâu có thiên

vị, gì phải tạ ơn.

Từ đó về sau, Phạm Lý cũng chẳng có bức thư riêng

nào. Mãi khi Văn Định Công từ trần mới đến làm lễ

điếu tang tạ ơn tri kỷ.

PHẢI TỰ MÌNH LÀ CHÍNH

44

Muốn có được thành công trước hết phải dựa vào sức

lực, khả năng của chính mình, rồi mới nói đến việc

nhờ cậy vào người khác.

Vua Nguỵ Văn Hầu hỏi quan đại phu Hồ Quyền Tử:

- Cha hiền có cậy được không? Hồ Quyền Tử thưa:

- Bẩm, như thế không đủ. Nguỵ Văn Hầu hỏi:

- Con hiền có đủ nhờ cậy không? Hồ Quyền Tử thưa:

- Như vậy không đủ. Nguỵ Văn Hầu lại hỏi:

- Anh hiền có đủ nhờ cậy không? Hồ Quyền Tử đáp:

- Thưa, như vậy cũng chưa đủ. Nguy Văn Hầu lại

hỏi:- Vậy bầy tôi hiền có đủ nhờ cậy không? Hồ

Quyền Tử tâu:

- Thưa, thế cũng chưa đủ ạ. Nguy Văn Hầu đổi sắc

mặt, gắt:

- Quả nhân hỏi nhà ngươi năm điều, điều nào nhà

45

ngươi cũng cho là không đủ vậy thì có nghĩa làm

sao?Hồ Quyền Tử thưa:

- Tâu chúa công! Cha hiền không ai hơn vua Nghiêu

mà con là Đan Chu còn bị đuổi. Con hiền không ai

hơn vua Thuấn mà cha là Cổ Tẩu ngu bướng. Anh hiền

không ai hơn vua Thuấn mà em là Tượng còn hỗn láo.

Em hiền không ai hơn Chu Công mà anh là Quản Thúc

bị giết. Bầy tôi hiền không ai hơn ông Thang, ông

Vũ mà vua là Kiệt, Trụ mất nước. Mong người không

được như ý, cậy người không được bền lâu. Nay nhà

vua muốn cho thiên hạ được bình trị thì phải nhờ

cậy ở mình trước, hơn là mong chờ người ta vậy.

BÀI HỌC TIẾT KIỆM

Tiết kiệm là đức tính tốt, có thể giúp con người

sống yên ổn ngay cả khi lâm vào hoàn cảnh khó khăn.

46

Trang Tri Bạch đời Tống từng làm đến chức tể

tướng.Dù vậy, cuộc sống gia đình ông vô cùng đơn

sơ, đạm bạc đến mức mùa đông không chống đỡ nổi mưa

nổi gió, ăn ở thường ngày không khác gì khi ông

còn là văn thư ở Hà Dương. Bạn bè thường khuyên

ông:

- Mỗi tháng bổng lộc của ông được bao nhiêu? Tại

sao cứ làm khổ mình như vậy? Làm như thế người ta

cũng không cho ông là thanh liêm chính trực mà còn

gán cho ông tội giả thanh liêm như Công Tôn Hoằng,

thừa tướng đời Hậu Vũ Đế, có phải mang tiếng xấu

không.

Trang Tri Bạch đáp:

- Dựa vào bổng lộc của tôi hôm nay, nếu sống theo

tiêu chuẩn vương hầu thì không sợ thiếu, nhưng e

47

rằng con người từ cuộc sống tiết kiệm chuyển sang

cuộc sống xa hoa thì dễ nhưng ngược lại thì khó.

Mai này tôi chết đi nếu cả nhà tôi đã quen sống

cuộc sống xa xỉ làm sao có thể sống cuộc sống tiết

kiệm được, nhất định họ phải xoay xở, không chừng

lại gặp họa. Cho nên tôi làm sao có thể phung phí

bổng lộc của mình được. Cứ như bây giờ, dù tôi có

chết đi, cả nhà vẫn có thể sống thanh bình được.

Mọi người nghe xong đều tâm phục, khẩu phục.

Ý CHÍ HỌC TẬP

Có việc khó nhưng nếu quyết tâm làm, như vậy thì

khó cũng thành dễ.

Miền Tứ Xuyên có hai vị hoà thượng. Một rất nghèo

và một rất giàu.

Một hôm, vị hoà thượng nghèo nói với hoà thượng

48

giàu:- Tôi định đi Nam Hải, huynh nghĩ thế nào, có

được không?

Hoà thượng giàu bảo:

- Huynh dựa vào cái gì mà đi? Hoà thượng nghèo

đáp:- Tôi nghĩ một bình nước, một nồi cơm thế là

đủ. Hoà thượng giàu lại nói:

- Tôi bao nhiêu năm định thuê thuyền đi Nam Hải mà

cũng chưa đi được nữa là.

Hai năm sau, hoà thượng nghèo từ Nam Hải trở về,

đem chuyện kể cho hoà thượng giàu nghe. Hoà thượng

giàu cảm thấy hối hận, thẹn thùng, vì mình không có

ý chí như hoà thượng kia.

KHÔNG NÊN KHOÁC LÁC

Kẻ khoác lác, khoe khoang sớm muộn gì cũng bị

người khác vạch trần chân tướng.

49

Thời Minh có một chàng trai trẻ là Tôn Thắng. Nghe

nói ở phương Nam có nhiều pháp sư có pháp thuật

cao siêu, anh ta bèn bán sạch gia sản lên đường tới

đó tầm sư học đạo.

Ba năm sau, Tôn Thắng trở về quê, anh ta tự đắc

khoe rằng mình đã học được tuyệt kĩ giết rồng. Rồi

quyết định trổ tài.

Chiêu nào của anh ta thi triển cũng điêu luyện,

dân làng vỗ tay không ngớt. Bấy giờ có một cụ già

đến bên hỏi:

- Tôn Thắng này, tuyệt kĩ của cháu không chê vào

đâu được nhưng cháu đã nhìn thấy rồng bao giờ chưa?

Tôn Thắng đỏ mặt tía tai, đớ người không biết nói

sao.

TRÁNH NGHE LỜI XÚC XIỂM

50

Cần suy xét đúng đắn, tránh nghe lời xúc xiểm mà

có hại cho bản thân.

Tần Vũ Vương lâm bệnh, bèn cho gọi danh y Biển

Thước vào cung chữa bệnh. Biển Thước vâng mệnh vào

xem bệnh. Nhưng mấy quan đại thần can:

- Đại vương bị bệnh ở tai và mắt, ngộ nhỡ Biển

Thước chữa thành điếc và mù thì sao?

Vũ Vương nghe những lời như vậy có phần do dự.

Biển Thước biết chuyện vô cùng chua xót ném kim

châm mà nói rằng:

- Đại vương không tin người biết y thuật, lại đi

nghe lời những kẻ chẳng biết gì về nghề thuốc cả.

Nếu đại vương trị nước cũng vậy, ắt có ngày mất

nước.Thế rồi ông từ chối không chữa trị cho Tần Vũ

Vương nữa. Bệnh của Vũ Vương ngày một nặng, phải

51

cho người vào vời Biển Thước một lần nữa, ông mới

vào chữa bệnh cho nhà vua.

HẬU QUẢ CỦA VIỆC NỊNH NỌT

Nịnh hót là thói xấu, nhất là khi nịnh hót để cầu

danh lợi. Thói xấu này sớm muộn sẽ dẫn tới điều

không hay.

Một tên đầy tớ có thói quen phỉnh nịnh, chủ nói gì

hắn đều nói theo và phóng đại tô màu.

Đi chơi, người chủ khen “lúa đồng làng này tốt

quá”, tên đầy tớ hùa theo “lúa đồng làng ta tốt gấp

mười lần”.

Chủ khen cô thôn nữ xinh gái. Tên đầy tớ hùa theo

“tiểu thư nhà ta xinh gấp mười lần!”.

Khi gặp bà già, chủ nhận xét bà già xấu xí, tên

đầy tớ quen mồm buột miệng “Bà nhà ta xấu gấp mười

52

lần”

GÁC CHUYỆN RIÊNG VÌ LỢI ÍCH CHUNG

Trước những sự việc trọng đại của đất nước, cần

biết bỏ qua thù riêng mà hướng tới lợi ích chung.

Đời nhà Đường, Quách Tử Nghi và Lý Quang Bật đều

làm phó tướng cho nguyên soái An Tử Thuận. Hai

người vốn không ưa nhau, nên nhiều khi tuy cùng dự

một tiệc, ngồi cùng một xe mà vẫn xem nhau như cừu

địch, không ai nói chuyện với ai.

Sau An Tử Thuận mất, Quách Tử Nghi được cử lên giữ

chức nguyên soái, Quang Bật sợ Tử Nghi làm hại,

liều chết đến bảo Tử Nghi:

- Phần tôi dù chết cũng không sao, nhưng xin ông

trừ vợ con tôi ra, vì họ là những kẻ vô tội.

Tử Nghi nghe xong, chạy lại cầm tay Quang Bật đáp:

53

- Tôi đâu phải con người ác tâm thế. Hiện nay đất

nước đang bị ngoại tặc giày xéo, nhân dân lầm than,

vua tôi nhục nhã, nếu không có ông ghé vai cùng

tôi thì lấy ai gánh vác việc thiên hạ.

Nói xong nước mắt giàn giụa, đem những lời phải

trái ra bày tỏ với Quang Bật, sau đó đề cử Quang

Bật lên làm tiết độ sứ.

Từ đó hai người tuyệt nhiên không còn hiềm khích,

ngờ vực. Những phần đất đã mất về tay người Khiết

Đan dần được khôi phục.

CÓ ĐỊNH HƯỚNG ĐÚNG

Trong bất kỳ tình huống nào, dù dễ dàng haỵ khó

khăn đều cần có định hướng để đạt đến thành công.

Dương Chu sống vào thời Chiến Quốc, tự Tử Cư, được

54

người đời sau kính trọng gọi là Dương Tử. Ông là

một ẩn sĩ tài ba, không thích làm quan, chỉ thích ở

nhà dạy học và nghiên cứu. Ông tính tình điềm đạm,

khoáng đạt và hiền từ.

Một hôm, người láng giềng để mất một con dê, nhờ

người đi tìm hộ, cũng nhờ luôn người đầy tớ của

Dương Chu.

Dương Chu hỏi:

- Vì sao phải nhiều người đi tìm dê như vậy? Người

láng giềng trả lời:

- Vì ngoài kia đường nhánh quá nhiều, ít người sợ

tìm không nổi.

Một lúc sau, những người đi tìm dê trở về tay

không.

Dương Chu hỏi:

55

- Vì sao không tìm được dê? Người láng giềng nói:

- Vì ngoài kia đường nhánh quá nhiều, mỗi đường

nhánh lại có mấy đường nhánh nữa, mỗi đường nhánh

nữa lại có mấy đường nhánh tiếp theo. Chúng tôi

không biết dê chạy vào đường nhánh nào mà tìm, đành

phải chịu.

Dương Chu nghe xong, trầm tư suy nghĩ. Mặt ông trở

nên biến sắc, nhiều ngày sau tỏ ý không vui. Một

học trò hỏi Dương Chu:

- Dê không phải của thầy, chỉ là một vật nuôi, mất

rồi thì thôi, thầy suy nghĩ làm gì cho mệt?

Dương Chu không trả lời.

Một học sinh khác là Mạnh Tôn Dương đem sự việc

này nói cho người bạn của Dương Chu là Tâm Đô Tử

hay. Tâm Đô Tử sau khi tìm hiểu tình hình, liền

56

giảng giải cho Mạnh Tôn Dương hiểu:

- Thầy của anh, từ việc mất dê đã liên hệ với việc

nghiên cứu học vấn. Các trào lưu quá nhiều, nếu

không có phương hướng nghiên cứu khoa học đúng đắn

thì sẽ “nhất sự vô thành”.

Từ đó, học trò của Dương Chu mới hiểu ra, càng

khâm phục thầy của mình biết nhìn xa trông rộng,

tri thức cao sâu.

KHỔ CÔNG RÈN LUYỆN MỚI THÀNH TÀI

Cần khổ công rèn luyện mới thành tài, ngược lại,

nóng vội không thể làm được việc gì.

Một người họ Kỷ chuyên luyện gà chọi cho vua Tề để

thi đấu.

Mới nuôi được mười ngày, Tề vương sốt ruột hỏi:

- Gà luyện xong chưa?

57

- Thưa, vẫn chưa được. Hiện chúng vẫn còn rất kiêu

ngạo.

Mười ngày nữa trôi qua, vua Tề lại sai người đến

giục, người ấy nói:

- Vẫn chưa được! Khi nhìn thấy bóng người, nghe

thấy tiếng người, chúng vẫn rất sợ hãi.

Lại tiếp mười ngày nữa, vua Tề sốt ruột lắm nhưng

người ấy vẫn một mực:

- Chưa được. Cần luyện cho đôi mắt chúng sáng

quắc, bừng bừng khí thế thì mới nuốt tươi địch thủ.

Mười ngày sau đó, Tề vương đến xem con gà chọi của

mình.

Người họ Kỷ tâu:

- Cũng tạm được rồi! Tuy có lúc vẫn còn kêu, nhưng

đã không sợ hãi nữa, nhìn nó cứ tưởng gà làm bằng

58

gỗ vậy. Các mặt căn bản cũng đã chuẩn bị chu đáo.

Đến trận đấu, những con gà khác đều không dám đến

khiêu khích nó, mà bỏ chạy ra xa cả...

GIỮ LỜI HỨA VỚI CON

Con người phải biết giữ lời hứa, nhất là lời hứa

với trẻ.

Vợ Tăng Sâm đi chợ, đứa con khóc đòi đi theo, bà

ta liền nói:

- Con ở nhà, tí nữa mẹ về, sẽ giết lợn cho con ăn.

Vợ Tăng Sâm vừa về đến nhà, Tăng Sâm đã ra chuồng

bắt lợn định làm thịt. Vợ Tăng Sâm can ngăn nói:

- Chẳng qua thiếp chỉ nói đùa với con thôi mà.

Tăng Sâm bảo:

- Làm sao có thể đùa như thế với trẻ con được. Trẻ

con như từ giấy trắng, vẽ gì trên ấy sau này chúng

59

sẽ như thế. Chúng học theo cha mẹ, lắng nghe lời

dạy bảo của cha mẹ. Bây giờ nói dối con, tức là dạy

con nói dối người. Mẹ nói dối con, con sẽ không

tin mẹ nữa. Đấy có phải là biện pháp tốt để dạy con

không?

Nói xong Tăng Sâm ra chuồng, bắt lợn giết cho con

ăn.

KHÔNG NÊN HỒ ĐỒ

Khi nhìn nhận sự việc, đánh giá con người không

nên vội vàng. Có rất nhiều chuyện cần thời gian để

nhận biết được chân tướng.

Một lần Khổng Tử đưa học trò đi du thuyết từ nước

Lỗ sang nước Tề. Trong đám học trò có Nhan Hồi và

Tử Lộ là hai học trò yêu của Khổng Tử.

Lúc đó chiến tranh liên miên thầy trò Khổng Tử có

60

nhiều ngày phải nhịn đói, nhịn khát. Tuy vậy, không

một ai kêu than, thoái chí; tất cả đều quyết tâm

theo thầy đến cùng.

May mắn thay, ngày đầu tiên đến đất Tề, có một nhà

hào phú từ lâu đã nghe danh Khổng Tử, nên đem biếu

thầy trò một ít gạo… Khổng Tử liền phân công Tử Lộ

dẫn các môn sinh vào rừng kiếm rau, còn Nhan Hồi

thì ở lại thổi cơm.

Sau khi Tử Lộ dẫn các môn sinh vào rừng kiếm rau,

Nhan Hồi thổi cơm ở nhà bếp, Khổng Tử nằm đọc sách

ở nhà trên, đối diện với nhà bếp, cách một cái sân

nhỏ.Đang đọc sách bỗng nghe một tiếng “cạch” từ

nhà bếp vọng lên, Khổng Tử ngừng đọc, liếc mắt nhìn

xuống bỗng thấy Nhan Hồi từ từ mở vung, lấy đũa

xới cơm cho vào tay và nắm lại từng nắm nhỏ… Xong,

61

Nhan Hồi đậy vung lại, liếc mắt nhìn chung quanh…

rồi từ từ đưa cơm lên miệng…

Khổng Tử thấy vậy bèn ngửa mặt lên trời mà than

rằng: “Chao ôi! Học trò yêu nhất của ta mà lại đi

ăn vụng thầy, vụng bạn, đốn mạt như thế này ư? Chao

ôi! Bao nhiêu kỳ vọng ta đặt vào nó thế là tan

thành mây khói!”

Sau đó, Tử Lộ cùng các môn sinh khác mang rau về

Nhan Hồi lại luộc rau.

Một lát sau rau chín. Nhan Hồi và Tử Lộ dọn cơm

lên nhà trên; tất cả các môn sinh chắp tay mời

Khổng Tử xơi cơm.

Khổng Tử ngồi dậy và nói rằng:

- Hôm nay, ngày đầu tiên đến đất Tề, may mắn làm

sao thầy trò ta lại có được bữa cơm. Bữa cơm đầu

62

tiên trên đất Tề làm thầy chạnh lòng nhớ đến quê

hương nước Lỗ. Thầy nhớ đến cha mẹ thầy… cho nên

thầy muốn xới một bát cơm để cúng cha mẹ thầy, các

con bảo có nên chăng?

Trừ Nhan Hồi đứng im, còn các môn sinh đều chắp

tay thưa:

- Dạ thưa thầy, nên ạ! Khổng Tử lại nói:

- Nhưng không biết nồi cơm này có sạch hay không?

Tất cả học trò không rõ ý Khổng Tử muốn nói gì nên

ngơ ngác nhìn nhau. Lúc bấy giờ Nhan Hồi liền chắp

tay thưa:

- Dạ thưa thầy, nồi cơm này không được sạch. Khổng

Tử hỏi:

- Tại sao?

Nhan Hồi thưa:

63

- Khi cơm chín con mở vung ra xem thử cơm đã chín

đều chưa, chẳng may một cơn gió tràn vào, bồ hóng

và bụi trên nhà rơi xuống làm bẩn cả nồi cơm. Con

đã nhanh tay đậy vung lại nhưng không kịp. Sau đó

con liền xới lớp cơm bẩn ra, định vứt đi… nhưng lại

nghĩ: cơm thì ít, anh em lại đông, nếu bỏ lớp cơm

bẩn này thì vô hình trung làm mất một phần ăn, anh

em hẳn phải ăn ít lại. Vì thế cho nên con đã mạn

phép thầy và tất cả anh em, ăn trước phần cơm bẩn

ấy, còn phần cơm sạch để dâng thầy và tất cả anh

em… Thưa thầy, như vậy là hôm nay con đã ăn cơm rồi

bây giờ, con xin phép không ăn cơm nữa, con chỉ ăn

phần rau. Và thưa thầy, nồi cơm đã ăn trước thì

không nên cúng nữa ạ!

Nghe Nhan Hồi nói xong, Khổng Tử ngửa mặt lên trời

64

mà than rằng:“Chao ôi! Thế ra trên đời này có

những việc chính mắt mình trông thấy rành rành mà

vẫn không hiểu được đúng sự thật! Chao ôi! Suýt tí

nữa là Khổng Tử này trở thành kẻ hồ đồ!”

GÓP Ý KHI NGƯỜI KHÁC SAI

Khi người khác chưa nhận ra được bản chất của sự

việc, cần góp ý khuyên nhủ họ sống đúng lẽ phải, có

như vậy, bản thân mình và xã hội mới tốt lên được.

Về Cảnh Công nói với Yến Tử:

- Bảo vật của ta hiện nay có thể chất nghìn xe

không hết, dùng vạn ngựa kéo chưa xong. Bây giờ ta

muốn có thêm một số ngọc quý ở nước Lương, một số

đồ dùng bằng ngọc bằng vàng nữa, khanh xem như vậy

có được không?

Yến Tử tâu:

65

- Thưa chúa công, nghe nói ở một nơi rất xa có một

con chim cánh vàng. Con chim này yêu cầu ăn uống

rất cao, không phải phổi rồng không ăn, không phải

máu phượng hoàng không uống. Cho nên nó thường ăn

không được no, uống không đủ khát. Do đó không được

bao lâu, con chim này đã chết yểu, không sống được

đến tuổi thọ đáng hưởng.

Tề Cảnh Công nghe xong câu chuyện, suy nghĩ và

nhận thấy lời khuyên của Yến Tử thật sáng suốt.

KHỔ LUYỆN THÀNH TÀI

Chỉ có kiên trì bền bỉ say mê trong học tập mới

đạt được kết quả cao.

Vương Hiến Chi là nhà thư pháp nổi tiếng thời Đông

Tấn. Thư pháp của ông vừa tinh tế vừa đẹp. Các

kiểu chữ khải, hành, thảo, lệ, triện, có thể sánh

66

với cha ông là Vương Hi Chi - một vị “thánh thư”.

Lúc còn nhỏ, Vương Hiến Chi đã theo cha học thư

pháp. Nhờ cẩn thận chịu khó, Vương Hiến Chi tiến bộ

rất nhanh. Chỉ mấy năm sau, thư pháp của ông đã

tương đối khá. Bởi thế Hiến Chi có phần tự mãn, cho

rằng chữ viết của mình chẳng kém cha là mấy, không

cần phải khổ luyện nữa. Người cha nhìn chữ Hiến

Chi viết, cảm thấy chưa đẹp nên lắc đầu lia lịa,

bảo rằng chữ của Hiến Chi còn phải rèn luyện nhiều.

Nghe lời cha dạy, Vương Hiến Chi khổ luyện, bắt

đầu tập viết từng nét ngang, bằng, sổ, móc, điểm...

luyện viết như vậy đến hai năm. Vì nét móc rất khó

viết, ông luyện thêm hai năm nữa. Sau bốn năm,

67

Hiến Chi mới bắt đầu luyện viết chữ tiếp hai năm

nữa. Sau sáu năm kiên trì luyện tập, chữ viết của

Vương Hiến Chi đã có tiến bộ vượt bậc.

Một hôm, Hiến Chi viết mấy chữ trình lên cha,

không ngờ cha ông xem đi xem lại mãi rất lâu, rồi

chấm thêm một chấm dưới chữ “đại” là “to” thành chữ

“thái” là “lắm”.

Vương Hiến Chi không hiểu ra sao, liền đưa cho mẹ

xem. Mẹ Hiến Chi cũng là người tinh thông thư pháp,

ngắm nhìn rất lâu mấy chữ Vương Hiến Chi viết,

cuối cùng bà nói:

- Con trai ơi! Con tập viết hai ngàn ngày rồi, chỉ

có được một chữ “thái” này là gần được như cha con

mà thôi.

Vương Hiến Chi đến gần xem, đúng là chữ mà cha ông

68

vừa chấm thêm một chấm.

Vương Hiến Chi lấy làm hổ thẹn đến bên cha xin dạy

cho bí quyết viết chữ. Cha dẫn Hiến Chi ra sân,

chỉ mười tám vại đựng đầy nước, nói:

- Viết chữ đâu có bí quyết gì! Bí quyết là ở trong

mười tám vại nước đó. Con viết hết mười tám vại

nước này sẽ biết.

Câu nói của cha đã làm Vương Hiến Chi tỉnh ngộ. Từ

đó về sau, không kể mùa xuân, mùa hạ, mùa thu, mùa

đông, ngày ngày Hiến Chi mài mực tập viết. Mấy năm

sau, viết hết số nước trong mười tám vại, thư pháp

của Hiến Chi thật tuyệt vời, hình chữ và thần chữ

đều hoàn hảo, nét chữ bay bướm. Hiến Chi trở thành

một nhà thư pháp nổi tiếng trong lịch sử Trung

Quốc.

69

LƯỠI KHÔNG XƯƠNG NHIỀU ĐƯỜNG LẮT LÉO

Cùng một sự việc, nói hay nói dở cũng do cái lưỡi.

Bởi thế bài học ở đây là khi nói năng phải cân

nhắc, tránh lắt léo để thiên hạ chê cười.

Thời Chiến Quốc, nước Vệ có Di Tử Hà được nhà vua

yêu quý. Mẹ bị bệnh, Di Tử Hà dùng xe vua về thăm

mẹ. Bấy giờ có kẻ mật tấu với vua. Do yêu quý Tử

Hà, vua khen Tử Hà là đại hiếu.

Một lần khác, khi ăn đào thấy ngon, Tử Hà cắn chia

cho vua một nửa nhà vua và khen Tử Hà là đại

trung.Sau này, do vua nghe đám nịnh thần sàm tấu,

không còn tin Tử Hà nữa, nhà vua bắt tội Tử Hà và

phán:- Lấy xe vua đi là phạm thượng

- Cho vua ăn đào thừa là khi quân.

MẤT LÒNG DÂN LÀ MẤT TẤT CẢ

70

Chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân, mất

lòng dân là mất tất cả.

Vua Sở Trang Công muốn đem binh sang đánh nước

Trần. Trước khi xuất quân, Trang Công sai người

sang nước Trần dò xét tình hình.

Người đi do thám về tâu: nước Trần không nên đánh.

Trang Công hỏi lí do, người ấy thưa vì nước Trần

có thành cao, hào sâu và nhiều kho tàng lắm.

Trang Công cho là phải nhưng mưu thần Ninh Quốc

tâu:- Tâu chúa công, nếu vậy thì nên đánh. Nước

Trần là nước nhỏ mà kho tàng quá nhiều thì chắc

thuế má nặng, thuế má nặng tất dân phải oán vua, đã

thế lại còn thành cao, hào sâu nữa thì hẳn dân

chúng phải phục dịch quá nhiều. Phục dịch quá nhiều

dân ắt là kiệt sức. Như vậy, nếu ta đem quân sang

71

đánh tất sẽ thắng lợi.

Trang Công cho lời nhận xét của Ninh Quốc là đúng,

liền hạ lệnh tiến binh. Quả nhiên, phá vỡ được

nước Trần.

KẺ NỊNH HÓT LÀ SÂU MỌT

Những kẻ xiểm nịnh là sâu mọt, chỉ gây hại nên

phải cẩn thận dè chừng với chúng.

Xưa vua Tề Cảnh Công lên chơi núi Ngưu. Nhà vua

trèo lên mặt thành, đứng ngắm trông, rồi tràn nước

mắt nói:

- Đất nước ta đẹp quá! Sầm uất thay, thịnh vượng

thay! Thế mà ta mỗi tuổi mỗi già để rồi sẽ chết đi,

không còn nhìn thấy cảnh này. Giá mà người ta cứ

sống mãi thì ta quyết không bao giờ bỏ nơi này mà

đi nơi khác cả.

72

Thấy Cảnh Công khóc, hai cận thần là Lữ Sử

Không, Lương Khâu Cứ cũng mủi lòng khóc theo:

- Lũ tôi đội ơn chúa công có rau mà ăn, có ngựa

hèn để cưỡi, có xe xấu để đi, còn không muốn chết,

huống chi chúa công đây!...

Lúc ấy quan đại phu Án Anh ở bên, ông chẳng những

chẳng khóc mà còn cười. Cảnh Công thấy thế gạt nước

mắt quay lại hỏi:

- Ta hôm nay đi chơi thấy cảnh mà buồn, tên Không,

tên Cứ đều khóc theo, cớ sao một mình nhà ngươi

lại cười. Như vậy là thế nào?...

Án Anh thưa:

- Nếu người giỏi mà giữ mãi được nước này thì Thái

Công, Hoàn Công đã giữ mãi kia rồi. Nếu người mạnh

mà giữ được nước này thì Linh Công, Trang Công

73

cũng giữ mãi được rồi. Mấy vị vua ấy mà giữ mãi thì

bệ hạ nay chắc đang mặc áo tơi, đội nón lá đứng

giữa cánh đồng để lo việc làm ruộng, có đâu được

đứng ở chỗ này để rỗi thì giờ mà lo đến cái chết.

Chỉ vì hết đời này đến đời kia thay đổi mãi, mới

đến lượt nhà vua ở ngôi. Nay thấy vua như thế này

mà bầy tôi còn xiểm nịnh nên thần làm sao không

cười cho được.

Cảnh Công nghe nói lấy làm thẹn, rót chén rượu tự

phạt rồi phạt hai cận thần xiểm nịnh mình rồi lui

gót về cung.

TÂY MÔN BÁO BÀI TRỪ MÊ TÍN

Mê tín sẽ gâỵ hại cho mình và cho cả người khác.

Thời Đông Chu, Tây Môn Báo được cử đến đất Nghiệp

làm huyện lệnh. Việc trước tiên Tây Môn Báo làm khi

74

nhậm chức là triệu tập những người già có danh

tiếng hỏi chuyện. Người già cho Tây Môn Báo biết vì

hàng năm phải lấy vợ cho thần sông nên đất Nghiệp

ngày càng nghèo túng.

Hoá ra, đất Nghiệp ở sát sông Hoàng Hà, hàng năm

thường có nước dâng cao, do đó lâu nay quan phủ và

đám đồng cốt lợi dụng “truyền thuyết” cưới vợ cho

thần sông để bòn rút của dân.

Năm đó, lại tới ngày cưới vợ cho thần sông, Tây

Môn Báo dẫn các binh sĩ đến bờ sông đợi trước. Đúng

giờ lành, đoàn người gồm quan lại, nhà giàu và

đồng cốt cùng nhân dân đưa cô dâu tới bờ sông làm

lễ.

Trước mặt mọi người, Tây Môn Báo cho gọi cô dâu

đến, giả vờ xem mặt xong rồi chê:

75

- Cô này không đẹp, bản chức sợ thần sông chê, vậy

nhờ bà đồng xuống nói với ngài xin hoãn đám cưới

lại mấy hôm để tìm cô dâu xinh hơn.

Nói xong Tây Môn Báo liền sai quân lính đem bà

đồng ném xuống sông. Lại qua một lúc nữa, mọi người

có mặt đều căng thẳng chờ đợi, Tây Môn Báo bỗng

nói:- Sao lâu thế vẫn chưa thấy bà đồng lên? Phải

cử thêm người đi đôn đốc mới được.

Nói xong, ông nhìn sang đám quan lại, nhà giàu

cùng khởi xướng việc này. Đến lúc này bọn họ mới

kinh hoàng tỉnh ngộ, vội quỳ mọp xuống xin tha tội.

Tây Môn Báo quay lại nói với mọi người:

- Thần sông muốn lấy vợ vốn là chuyện đồn nhảm. Từ

nay phải bãi bỏ lệ này.

Từ đó, nhân dân đất Nghiệp thoát được cái họa mê

76

tín.

ẾCH VÀ CHUỘT

Không hiểu biết và cố chấp sẽ làm hại chính mình.

Ếch và chuột là đôi bạn thân thiết. Một hôm, ếch

tha thiết mời chuột đến nhà chơi. Chuột lo lắng

hỏi:- Mình không biết bơi, đến nhà cậu chơi sao

được?- Đừng lo, mình sẽ kéo cậu cùng bơi!

Dứt lời, chẳng cần biết chuột có bằng lòng không,

ếch liền lấy dây buộc chân hai đứa lại rồi nhảy ùm

xuống hồ. Xuống nước, ếch quên luôn cả chuột, thoả

thích vui đùa. Chuột không biết bơi bị sặc liền mấy

ngụm, nhưng do chân bị buộc chặt vào với ếch nên

không tài nào thoát ra được. Chuột uống no nước mà

chết.

Bấy giờ, một con chim ưng đang bay lượn trên cao.

77

Thấy chuột, chim ưng liền sà xuống. Quắp chuột,

quắp luôn cả chú ếch đang buộc cùng, chén sạch cả

hai.Thế là con ếch ngu ngốc cố chấp đã vừa hại bạn

lại hại cả chính mình.

(Rút từ: “Truyện ngụ ngôn Ê-dốp”)

ĐỪNG MÙ QUÁNG NHƯ CON THIÊU THÂN

Đừng mù quáng trước các sự việc, hiện tượng mà

không xem xét đến bản chất của nó. Nếu chỉ thích

hình thức mà không suy xét kỹ sẽ gặp tai hoạ.

Thiêu thân thấy một đống củi đang cháy rừng rực

giữa đồng bèn bay vờn quanh. Lát sau nó cứ đứng lì

ở đó, chẳng chịu rời. Bởi lửa sao mà sáng thế, ấm

áp thế, làn khói sao mềm mại, nhẹ nhàng đến thế!

Thiêu thân chỉ thấy lửa sáng rực, ấm áp và diễm

lệ, mà chẳng hay biết sức thiêu đốt vô hình của

78

lửa. Vì vậy, thiêu thân cứ mù quáng lao vào đống

lửa. Lửa cứ cháy rừng rực, thiêu thân thì cứ thế

xông vào và tan thành tro bụi.

PHẢI BIẾT LƯỢNG SỨC MÌNH

Trước khi làm bất cứ việc gì cũng phải biết lượng

sức mình, khả năng của mình đến đâu hãy gắng làm

đến đó. Nếu cho rằng việc gì mình cũng làm được,

bất chấp khả năng thực tế sẽ gặp thất bại.

Một chú ếch ngồi trên chiếc lá ở mặt đầm, nhìn

thấy con bò ăn cỏ gần đó. Tự nhiên, nó muốn to bằng

con bò. Nó hít thở để phình bụng ra rồi quay lại

hỏi các bạn:

- Này, mình đã to bằng bò chưa? Lũ ếch đáp:

- Còn thua xa.

Ếch lại cố căng bụng:

79

- Đã bằng chưa? Đã lớn chưa? Lũ ếch vẫn nói:

- Sức mấy mà đòi bằng con bò kia chứ.

Ếch liền lấy hết sức hít hơi để phình bụng. Không

chịu đựng nổi, bụng ếch vỡ tung. Con ếch rơi xuống

nước.(Rút từ: “Truyện ngụ ngôn Ê-dốp”)

LÝ CỦA KẺ MẠNH

Thấy kẻ hung dữ vượt xa mình phải tránh cho xa,

đừng bao giờ mất công tranh cãi vì như vậy sẽ chỉ

thiệt thân mà thôi.

Cừu non tha thẩn uống nước bên suối. Chó sói bụng

đang đói meo nhìn thấy cừu muốn ăn thịt liền bước

tới hoạnh hoẹ:

- Sao mày dám vục mõm làm bẩn nước của ta? Cừu non

sợ sệt nói:

- Thưa ông! Cháu uống nước dưới này, còn ông uống

80

trên đầu nguồn sao có thể bẩn được ạ?

Chó sói thét lên:

- Tại sao tết năm trước mày chửi bố ta? Cừu non

run rẩy đáp:

- Thưa ông! Tết năm ngoái cháu còn chưa đẻ. Chó

sói lại gầm lên:

- Thế thì chỉ có anh mày. Ta phải ăn thịt mày! Nói

xong, chó sói liền ngoạm lấy cừu non chạy biến vào

rừng.

(Rút từ: “Truyện ngụ ngôn Ê-dốp”)

THƯƠNG NGƯỜI NHƯ THỂ THƯƠNG THÂN

Cùng cảnh ngộ phải biết chia sẻ vì chính sự chia

sẻ đó sẽ giúp mình vượt lên khó khăn. Gánh nặng

cùng ghé vai sẽ khiến cho mỗi người đều nhẹ bớt.

Lừa và ngựa cùng đi trên đường. Lừa chở hàng oằn

81

lưng. Nó thở hổn hển bảo:

- Anh chở đỡ giúp tôi một phần. Tôi nặng quá không

chịu nổi.

Ngựa không những không giúp lừa mà còn hợm hĩnh

với bộ yên đẹp đẽ mang trên mình. Trời nắng gắt,

lừa gục chết.

Thấy vậy, chủ chất hàng lên lưng ngựa lại còn thêm

bộ dây cương lừa. Giờ đây, ngựa kiệt sức, nó rên

rỉ:- Nếu tôi nghe lời lừa thì đâu đến nông nỗi

này!(Rút từ: “Truyện ngụ ngôn Ê-dốp”)

ĐỪNG TỰ LỪA DỐI BẢN THÂN

Đừng tự lừa dối bản thân, dám nhìn thẳng vào sự

thật mới có thể thành công.

Cáo ta suốt hai ngày liền chẳng có chút gì lót dạ,

đói cồn cào ruột gan. Nó chợt nhìn thấy trên giàn

82

cây đằng xa lủng lẳng những chùm nho mọng nước, bèn

chạy vội đến.

Cáo thèm thuồng nhỏ cả nước dãi, cứ thế ngắm nghía

chùm nho. Nó kiễng chân, co chân sau, rồi rướn cả

hai chân trước lên khều.

Nhưng giàn nho cao quá, cáo ta dù cố hết sức mà

mãi vẫn không khều được quả nào.

Cáo cứ đi đi lại lại dưới giàn nho, nghĩ nát óc

nhưng không tìm ra được cách nào nên đành phải bỏ

đi. Vừa đi nó vừa tự an ủi:

- Nho còn xanh lắm!

(Rút từ: “Truyện ngụ ngôn Ê-dốp”)

CÁI KHÓ LÓ CÁI KHÔN

Cần cố gắng suy nghĩ để tìm lối thoát khi gặp khó

khăn.Một con quạ đang khát cháy cổ. Nó tìm thấy

83

một cái vò to, trong vò có chứa nước.

Quạ nghĩ:

- Thế là ta được uống nước thỏa thuê rồi... Nhưng

nước chỉ đến lưng miệng vò, quạ cố sức thọc mỏ vào

mà vẫn không sao uống được. Nó định vần đổ vò nước

nhưng vò quá nặng, không sao lay chuyển nổi.

Ngẫm nghĩ một lúc, quạ liền nghĩ ra một cách. Nó

quắp đá bỏ vào vò, đá càng nhiều thì nước càng dâng

cao lên.

Cuối cùng, nước dâng cao đến tận miệng vò, quạ ta

được uống thỏa thích.

(Rút từ: “Truyện ngụ ngôn Lafontaine”)

TÌM NGƯỜI BUỘC CHUÔNG

Trước những sự việc dù dơn giản như thế nào cũng

cần nhanh trí nghĩ cách giải quyết.

84

Ngôi chùa nọ có một vị hòa thượng tên là Pháp

Đăng, tài trí hơn người. Một hôm, một vị sư trụ trì

đưa ra một câu đố:

- Trên cổ hổ có buộc một cái chuông vàng, vậy ai

có thể tháo nó ra?

Các vị hòa thượng nhìn nhau lắc đầu, chẳng ai nghĩ

được cách gì hay cả. Đúng lúc đó, Pháp Đăng đi

ngang qua, vừa nghe câu hỏi đã nghĩ ngay câu trả

lời:- Thật đơn giản, tìm người buộc chuông, bảo

ông ta tháo ra là xong.

Vị sư trụ trì và các vị hòa thượng nghe vậy vô

cùng khâm phục.

CÓ LÀM THÌ MỚI CÓ ĂN

Bất cứ việc gì, dù lớn hay nhỏ, nếu chúng ta không

chăm chỉ thực hiện thì không thể mang lại kết quả.

85

Lười biếng, ham chơi sẽ bị người khác chê cười mà

thôi.Mùa hè thật nóng bức. Một đàn kiến nối đuôi

nhau cõng thức ăn, vận chuyển về tổ. Mồ hôi túa ra

đầy đầu chúng.

Dế mèn thong dong trong bóng râm, thoải mái chơi

đàn và ca hát.

Thấy đàn kiến như vậy, dế mèn chạy ra hỏi:

- Kiến ơi! Vì sao các anh không nghỉ ngơi, tránh

nắng mà vội vã vận chuyển thức ăn như vậy?

- Bây giờ chúng tôi lao động vất vả để mùa đông

còn có thứ mà ăn! - Kiến trả lời

Dế mèn cảm thấy rất khó hiểu:

- Thức ăn thì khắp nơi đều có, việc gì phải vận

chuyển, dự trữ? Còn lâu mới tới mùa đông, hà tất

bây giờ phải động tay, động chân vất vả như thế?

86

- Các anh thật là chẳng biết tính toán gì cả!

Kiến miễn cưỡng trả lời:

- Tới mùa đông mới đi tìm lương thực thì không kịp

nữa rồi. Anh bây giờ ham chơi, không chịu lo đi

thì mùa đông chỉ ngồi chờ chết đói mà thôi.

Nói xong, Kiến lại thồ lương thực vội vàng lên

đường. Ngày tháng cứ trôi qua, mùa hè qua đi, mùa

đông giá buốt sắp tới nhưng dế mèn vẫn chưa chuẩn

bị lương thực. Nó luôn nói:

- Còn sớm chán.

Mùa đông đã về, cỏ úa vàng, lá cây rụng hết. Dế

mèn chẳng còn gì để ăn nữa.

Một trận gió lạnh ùa tới. Dế mèn co ro, run rẩy,

nghĩ bụng “Hay là ta đến nhà kiến xin chút gì ăn

vậy!”.Cố gắng lắm, dế mèn mới tới được nhà kiến và

87

gõ cửa.

- Anh kiến ơi! Anh làm ơn làm phúc cho tôi ít thức

ăn. Tôi sắp chết đói đến nơi rồi!

Kiến ra mở cửa, dế mèn cầu khẩn nhưng kiến xem

thường nó ra mặt:

- Sao anh không chuẩn bị lương thực cho mùa đông?

- Tôi mải gảy đàn, ca hát nên quên mất việc đó!

- Anh bây giờ vẫn có thể gảy đàn, ca hát mà! Nói

cho anh biết: Kẻ không chịu lao động thì không có

cái để mà ăn đâu.

Nói xong, kiến đóng sập cửa lại ngay trước mặt dế

mèn.(Rút từ: “Truyện ngụ ngôn Lafontaine”)

NÓI LỜI PHẢI GIỮ LẤY LỜI

Mỗi người chúng ta đều phải chịu trách nhiệm về

lời nói của mình. Nói lời mà không giữ lời chỉ mang

88

lại hậu quả không mong muốn.

Tần Chiêu Vương nghe nói Triệu Vương có một viên

ngọc vô cùng quý hiếm, bèn sai người đến nói với

Triệu Vương rằng Chiêu Vương muốn đem 15 thành trì

đổi lấy viên ngọc.

Triệu Vương liền sai Lạn Tương Như đem viên ngọc

đến nước Tần để đổi 15 tòa thành. Tương Như đến

nước Tần nghỉ tại nhà khách. Tần Vương cho Lạn

Tương Như vào gặp, nhưng Tần Vương chỉ hỏi về Triệu

Vương và viên ngọc có mang tới không. Lạn Tương

Như nói có mang ngọc đến. Sau đó, Tần Vương chỉ nói

chuyện về nước Triệu và viên ngọc, coi như Lạn

Tương Như đến đây chỉ vì việc cống viên ngọc mà

thôi, không hề nói đến việc trao đổi 15 tòa thành.

Lúc này, Lạn Tương Như biết rằng Tần Chiêu Vương

89

rắp tâm lừa gạt, ông bèn tìm cách lấy lại ngọc quý.

Ông bước lên tâu:

- Viên ngọc này có vết, thần xin chỉ cho đại vương

xem.

Vua Tần không biết là kế bèn trao ngọc lại, Lạn

Tương Như cầm lấy ngọc, đứng lùi tựa vào cột, nổi

giận nói:

- Đại vương cho rằng ngọc đã đến nước Tần thì có

thể thò tay lấy được không cần thực hiện hiệp ước

trao đổi 15 tòa thành, đó là việc không thể làm

được.Tần Chiêu Vương bèn hỏi Tương Như:

- Lẽ nào ông lại cầm được viên ngọc về nước? Lạn

Tương Như nói:

- Đại vương có thể lấy được ngọc, thần có thể đập

vỡ đầu mình, ngọc cũng có thể bị vỡ nát.

90

Nói xong ông liền ra đi. Lạn Tương Như biểu thị

khí phách kiên cường không hề run sợ nên Tần Chiêu

Vương đành để ông mang ngọc về Triệu.

BÀI HỌC CHO SỰ CHỦ QUAN

Đừng vội chủ quan trước mọi tình huống. Đôi lúc,

chúng ta nghĩ rằng nơi này an toàn nhất nhưng thực

ra đó là nơi nguy hiểm mà chúng ta không lường tới.

Hươu chột một mắt gặm cỏ bên bờ biển. Nó chăm chú

quan sát đất liền, phòng sự tấn công của những

người thợ săn. Hươu cho rằng sẽ không có gì nguy

hiểm từ biển cả. Không ngờ, có mấy người thợ săn đi

tàu ngang qua chỗ hươu đang gặm cỏ. Họ liền gương

cung bắn, hươu trúng tên ngã gục xuống.

(Rút từ: “Truyện ngụ ngôn Ê-dốp”)

CÙNG CHUNG CHÍ HƯỚNG

91

Bất cứ làm việc gì nếu chúng ta toàn tâm toàn ý

thì mới có thể thu được kết quả tốt đẹp. Là bạn bè,

nếu không cùng một chí hướng thì khó có thể duy

trì được tình bạn.

Thời Đông Hán, có ba chàng thư sinh, tình cảm của

họ rất tốt, một người tên là Hoa Hâm, một người là

Trịnh Nguyên, một người là Quản Ninh. Ba người học

cùng trường, cùng lớp và luôn đi cùng nhau như hình

với bóng, tình cảm của họ dành cho nhau rất tốt.

Người đương thời ví họ như một con rồng: Hoa Hâm là

đầu rồng, Quản Ninh là thân rồng, Trịnh Nguyên là

đuôi rồng.

Một hôm Hoa Hâm và Quản Ninh cùng nhau cuốc đất

trồng rau trong vườn, bỗng phát hiện một thỏi vàng.

Lúc đó Quản Ninh vẫn tiếp tục cuốc đất và coi thỏi

92

vàng như những miếng gạch ngói trong vườn. Nhưng

Hoa Hâm lại thấy tiếc rẻ, liền nhặt thỏi vàng để

sang một bên.

Lại một lần khác, Quản Ninh và Hoa Hâm cùng ngồi

trên một chiếc chiếu đọc sách, bỗng có một ông quan

ngồi kiệu đi qua cửa. Quản Ninh vẫn ngồi đọc sách

như thường; Hoa Hâm vội bỏ sách chạy ra cổng đứng

xem. Quản Ninh thấy Hoa Hâm là người không chuyên

tâm học tập, lại hâm mộ người làm quan; hơn nữa lần

trước lại thấy anh ta tham lam thỏi vàng, thế là

Quản Ninh kiên quyết cắt chiếc chiếu đang ngồi làm

đôi và nghiêm sắc mặt nói với Hoa Hâm:

- Kể từ giờ phút này anh không phải là bạn của tôi

nữa.

KHÔNG THỂ GIÚP ĐỠ KẺ BẠC ÁC

93

Bạc ác, dối lừa là những tính xấu. Không ai có thể

chơi cùng hay cứu giúp những kẻ như vậy.

Trong một khu rừng già có chim, sóc, thỏ, chơi

thân với nai con. Nai con chăm ngoan, nên được các

bạn yêu quý vô cùng.

Một hôm, nai con đi kiếm ăn, gặp chó sói đang bị

một cây to đè lên người. Chó sói lấy giọng ngon

ngọt bảo nai rằng:

- Nai con ơi! Cứu tôi với, tôi với nhà nai là chỗ

thân tình mà, cứu tôi rồi hai chúng ta cùng đi kiếm

thức ăn, trong rừng kia có nhiều thức ăn lắm.

Nai con tưởng chó sói nói thật, bèn lại gần ghé

sừng vào cây, lấy hết sức nhấc mạnh thân cây, thế

là chó sói chui ra được.

Vừa ra khỏi cây, sói trở mặt ngay, nó nói:

94

- Mày là thức ăn của tao, tao phải đem mày về hang

ăn thịt.

Nai sợ hãi vừa chạy vừa gọi mẹ. Chim, sóc, thỏ và

khỉ ở trên cây thấy vậy bèn chạy đi tìm gấu già để

phân xử cho nai.

Gấu già biết tin liền đi đến chỗ nai con và chó

sói. Gấu hỏi:

- Thế nào, hai người có chuyện gì thế? Nai con

mừng quá bèn kể:

- Bác gấu ạ, cháu đi kiếm ăn, thấy chó sói bị cây

đè ngang lên người. Cháu nhấc cây giúp chó sói ra.

Ra khỏi cây đổ rồi, sói lại đòi ăn thịt cháu.

Chó sói vội vã cãi ngay:

- Nai nói sai đấy. Tôi tự ra được chứ. Nai bé thế

kia thì cứu thế nào được tôi.

95

Nai con mếu máo:

- Chó sói nói dối.

Gấu biết chó sói nói dối liền bảo:

- ừ, nai bé thế thì chắc gì đã nhấc nổi cây. Thôi

bây giờ hai người làm lại tình huống lúc đó đi.

Sói nghe lời nằm ra cho nai con hạ cây xuống đè

lên người.

Xong rồi, gấu quay ra bảo nai con:

- Thôi, nai con đi kiếm thức ăn cho mẹ đi. Từ nay

đừng cố chơi với chó sói nữa nhé. Còn sói kia hay

đánh lừa, nói dối để ăn thịt người ta thì cứ chịu

nằm đấy nhé.

Chó sói nằm bẹp dưới cây kêu mãi, kêu mãi, chẳng

có ai đến cứu nữa.

NGỐC NGHẾCH

96

Ngốc nghếch đến mức không có chính kiến thật đáng

chê cười, cứ như thế thì chỉ làm trò cười cho thiên

hạ mà thôi.

Hai cha con nhà nọ dắt lừa ra chợ phiên. Trên

đường đi, có một cô gái trẻ trông thấy liền bảo:

- Đúng là hai cha con ngốc nghếch, có lừa mà không

cưỡi.

Thế là người cha vội đặt con lên lừa. Chưa được

bao lâu, một ông cụ đi lại nói:

- Thật là đứa con bất hiếu, ngồi chiễm chệ trên

lưng lừa, mặc bố đi bộ.

Hai cha con lại cuống quýt đổi chỗ cho nhau. Lát

sau, một người phụ nữ đi qua nói xen vào:

- Sao lại có người bố độc ác thế, nỡ bắt con mình

chịu khổ đến như vậy?

97

Người cha liền nhấc con ngồi cùng lên lưng lừa.

Bấy giờ, lũ trẻ đi ngang qua mới hét toáng lên:

- Ôi, hai cha con thật độc ác, thật tội nghiệp con

lừa.

Hai cha con hết cách, trói con lừa lại khiêng. Lừa

giãy giụa rơi xuống hố chết ngay.

HỌC ĐẾN NƠI ĐẾN CHỐN KHÔNG BAO GIỜ LÀ THỪA

Học gì cũng phải đến nơi đến chốn, bài học này

không bao giờ là thừa, bởi lẽ kiến thức là vô tận.

Hiểu biết nhiều thì mới có được thành công.

Từ lâu, chim ác là đã nổi tiếng với kỹ thuật xây

tổ. Chim chóc từ khắp nơi trong rừng bay tới chỗ

chim ác là trú ngụ để xin học cách làm tổ.

Vào một buổi sớm, chim chóc tụ họp để nghe ác là

lên lớp giảng bài:

98

- Phải bắt đầu làm gì và làm như thế nào?

Ác là lấy bùn đất nhào nặn thành hình một vật tròn

tròn giống như quả bưởi. Các chú chim chăm chú

quan sát, riêng sáo đen nói:

- Tưởng thế nào, hóa ra chỉ có vậy thôi à?

Nói rồi sáo đen bay đi, tự coi mình đã học xong.

Kể từ đó loài sáo đen chỉ biết lấy bùn đất nhào nặn

thành hình một vật tròn tròn làm tổ.

Ác là tiếp tục tìm một số cành cây xếp xung quanh

khuôn tổ đã nhào nặn bằng bùn đất. Đang làm thì sáo

sậu lên tiếng:

- Bây giờ thì đã rõ tất cả cách làm.

Nói rồi sáo sậu bay về miền đất của mình xây tổ.

Nhưng sáo sậu mới chỉ học được một phần sơ sài cách

làm tổ của ác là đã vội bỏ đi. Vì thế loài sáo sậu

99

cũng chỉ làm được kiểu tổ sơ sài mà thôi.

Sau khi xếp cành cây xung quanh, ác là lại trát

một lớp bùn bên ngoài.

Nhìn thấy như vậy, cú nheo mắt cố nhớ cho hết rồi

buông một câu:

- Thì ra là vậy, thế là đủ cả.

Nói rồi, cú bay thẳng, coi như bài học đã xong. Do

đó tổ cú cũng chỉ dừng lại ở cách xây dựng như

vậy.Ác là tiếp tục nhặt thêm một số cành cây khác

bên ngoài tổ. Chim sẻ quan sát rất kỹ cách làm này

và vui vẻ reo to:

- Tôi đang muốn có một chiếc tổ như vậy. Nó sẽ rất

bền và đẹp.

Chim sẻ phấn khởi bay về nhà mình, làm tổ mới theo

cách đã học được. Quả thật chim sẻ làm tổ đẹp hơn

100

vì nó quan sát kỹ và lâu hơn.

Thế nhưng ác là vẫn lấy thêm lông mềm của nó và

các vải vụn nó nhặt được ở các bãi rác xếp trong

lòng tổ cho êm và ấm cúng. Lúc này chiếc tổ đã khác

xa với cái tổ ban đầu. Chỉ đến lúc này, ác là mới

dừng công việc xây tổ.

Sáo đá chờ đợi mọi việc kết thúc, nó mới nói:

- Tôi rất thích cách xây tổ này.

Kể từ đó chỉ có tổ sáo đá là giống tổ ác là: kín

đáo, ấm cúng và tiện lợi. Những con chim khác không

chịu học đến đầu đến đuôi nhưng lại vội vã cho là

đủ. Chúng cũng làm ra tổ, nhưng tổ của chúng xấu

xí, bất tiện, kém xa tổ ác là.

BẦY CHIM MẮC NẠN

Trước khó khăn thử thách, chỉ có đồng tâm hiệp lực

101

mới có thể thoát nạn, ngược lại, ghen tỵ, tranh

giành lẫn nhau cuối cùng sẽ bị mắc bẫy.

Một người đi bẫy chim giăng lưới trong rừng và bẫy

được đủ thứ chim: nào quạ, nào sáo, nào bồ câu.

Bầy chim bèn bàn với nhau:

- Ta tham mồi nên bị mắc bẫy. Giờ ta hãy tìm cách

thoát khỏi nơi đây.

- Tất cả mọi người hãy cố gắng đồng tâm nhất trí

may ra sẽ thoát khỏi đây.

Bầy chim nghĩ mãi, nghĩ mãi và đã nghĩ ra được kế.

- Giờ thì ta cùng đồng loạt cất cánh bay thử xem,

may ra nâng được lưới lên.

Mà đúng thế, bầy chim đồng loạt cất cánh, nâng

được lưới và bay lên.

Người bẫy chim thấy lưới cùng bay với bầy chim

102

lên, lấy làm lạ, chạy đuổi theo.

Phía trên là chim bay trong lưới, phía dưới là

người bẫy chim đuổi theo.

Anh ta vừa chạy vừa nghĩ bụng: Trong lưới có nhiều

loại chim, rồi chúng sẽ cãi nhau cho mà xem. Mà hễ

cãi nhau thì không thể bay nhanh được nữa, lưới sẽ

kéo chúng xuống đất.

Quả như vậy!

Lúc đầu bầy chim còn đoàn kết với nhau tha lưới

đi, nhưng được một chốc đã bắt đầu cãi nhau chí

chóe.Lũ quạ quang quác:

- Chẳng ai cố gắng bằng lũ quạ chúng tôi. Nếu

chúng tôi lười như các anh thì lưới và tất cả đã

rơi xuống đất lâu rồi.

Lũ bồ câu nghe xong nổi giận:

103

- Thôi im cái mồm đi. Các anh đừng khoác lác nữa.

Chúng tôi còn cố gắng hơn các anh!

Những con chim khác cũng châu lại cãi nhau. Hết

con này đến con khác nói.

Bầy chim cãi nhau và chẳng con nào chịu khó bay

tất cả chỉ vỗ cánh hờ hờ cho xong chuyện.

Thế là lưới sa ngay xuống đất.

Người bẫy chim chỉ việc chạy lại nắm lấy sợi dây

và kéo lưới về phía mình.

VƯỢT KHÓ THÀNH TÀI

Trong gian khổ, khó khăn, nếu chăm chỉ, có ý chí

thì không việc gì là không làm được.

Âu Dương Tu xuất thân trong một gia đình nghèo

khó. Bốn tuổi thì cha qua đời, cả nhà dựa vào sự

tần tảo của mẹ để duy trì cuộc sống. Mẹ ông không

104

muốn con thất học, thế là tự bà đã làm thầy giáo

cho con mình.

Nhà nghèo, không có tiền mua sách vở bút nghiên.

Mẹ Âu Dương Tu phải nghĩ cách để dạy con. Bà nhìn

thấy vết chân của muông thú để lại trên bãi cát, bà

cho rằng có thể viết chữ trên cát. Bà liền bảo con

ra bãi cát hót một ít cát mang về nhà, ở trong nhà

bà chọn một chỗ có nhiều ánh sáng rồi đào một cái

lỗ sâu, đổ cát lên trên và gạt cho bằng phẳng. Hố

cát nhỏ ấy đã thay cho giấy mực bút nghiên. Khi dạy

học bà bẻ một cọng cói rồi viết từng chữ trên mặt

cát, đợi cho Âu Dương Tu học thuộc, viết thuộc, bà

lại lấy tay gạt cát cho bằng, rồi viết chữ khác. Âu

Dương Tu cũng dùng hố cát này làm nơi luyện tập.

Hai mẹ con một người dạy, một người học, người dạy

105

cẩn thận, người học chăm chỉ.

Về sau Âu Dương Tu có rất nhiều thành tựu trên văn

đàn. Hố cát nhỏ ấy đã giúp ông đặt cơ sở vững vàng

cho sự nghiệp văn chương sau này.

LÒNG KIÊN NHẪN

Bất cứ làm việc gì, dù nhỏ hay lớn, đều đòi hỏi ở

mỗi người lòng kiên trì, nhẫn nại.

Các nhà thông thái nổi tiếng ở thành phố ngày đêm

truyền kiến thức cho các học trò.

Một hôm, một cậu học trò nghe thấy một du khách

nói:- Tại một xứ sở cách đây rất xa, có một người

nắm tất cả sự khôn ngoan và mọi tri thức của thế

giới. Mặc dù thông tuệ đến thế, ông ta vẫn làm nghề

thợ rèn.

Cậu học trò lập tức lên đường để đến gặp con người

106

kỳ diệu kia. Người này đón tiếp cậu bằng thái độ

lạnh lùng, rồi hỏi:

- Anh muốn gì?

- Tôi muốn học sự khôn ngoan và mọi tri thức ông

có.

Để trả lời, người thợ rèn đưa cậu dây thừng dùng

để kéo bễ lò rèn và bảo:

- Hãy kéo sợi dây thừng này đi!

Qua hai năm, cậu học trò vẫn chưa thấy thầy nói gì

thêm, bèn hỏi:

- Thưa thầy, tôi muốn được học. Người thợ rèn trả

lời:- Vậy cứ kéo thừng đi!

Nhiều năm trôi qua và ông thợ rèn vẫn chưa nói

thêm lấy một lời.

Một buổi tối, ông bảo chàng trai:

107

- Đã đến lúc anh trở về quê hương. Toàn bộ sự khôn

ngoan ở trên đời đã nằm trong trái tim anh rồi.

Chàng trai đăm đăm nhìn ông thầy mà không hiểu gì

cả.- Ta đã dạy cho anh tất cả những gì ta biết, đó

là lòng kiên nhẫn.

BƯỚM ĐÊM DỆT CẦU VỒNG

Loài bướm đêm đã dám hi sinh vẻ đẹp của mình để

tạo nên một tuyệt tác cho đời.

Trước đây, những chú bướm đêm cũng có màu sắc rực

rỡ như những loài bướm khác.

Một ngày nọ, những thiên thần thấy buồn bã khi mây

đen che phủ bầu trời khiến họ không còn nhìn thấy

loài người ở chốn trần gian. Họ khóc - nước mắt

thiên thần rơi xuống tạo nên những cơn mưa nước mắt

trắng xóa. Những chú bướm đêm hào hiệp vốn ghét

108

nhìn thấy mọi người buồn phiền. Vì thế chúng rủ

nhau làm một chiếc cầu vồng. Bướm đêm nghĩ rằng nếu

nhờ những loài bướm khác giúp sức thì chúng chỉ

cần cho đi một ít màu sắc của mình là có thể tạo ra

một chiếc cầu vồng tuyệt đẹp. Thế là một chú bướm

tìm đến nữ hoàng của loài bướm khác để nhờ giúp đỡ.

Nhưng những loài bướm khác quá đỗi ích kỷ và tự

phụ nên không muốn cho đi màu sắc của mình dù chỉ

một chút.

Những chú bướm đêm quyết định làm việc đó một

mình. Chúng vỗ cánh thật mạnh làm bột phấn trên

cánh rơi rắc trong không trung tạo nên những đám

mây ngũ sắc lung linh như thủy tinh. Những đám mây

dần dần giãn ra tạo thành một đường viền dài. Những

chiếc cầu vồng vẫn chưa đủ lớn, vì thế những chú

109

bướm đêm cứ tiếp tục cho đi màu sắc của mình, cứ

thêm vào từng chút một cho đến khi chiếc cầu vồng

kéo dài đến tận chân trời. Những thiên thần trông

thấy cầu vồng trở nên vui sướng. Họ mỉm cười, nụ

cười ấm áp chiếu rọi xuống trần gian làm nên những

tia nắng rạng rỡ. Và những chú bướm đêm ấy chỉ còn

lại duy nhất một màu nâu thô mộc bởi chúng đã cho

đi tất cả những sắc màu lộng lẫy nhất để dệt nên

chiếc cầu vồng tuyệt diệu.

BIẾT CÁCH XỬ LÝ

Dùng chính lời nói của đối phương để trừng trị

chính họ, như thế sẽ không có kẽ hở để đối phương

nói dối vòng vo.

Đời Đường, đại thần Chu Hưng và Khâu Thần Thích

bàn mưu làm phản. Võ Tắc Thiên giao cho Lai Tuấn

110

Thần điều tra vụ án này.

Sau khi nhận mệnh lệnh, Lai Tuấn Thần mời Chu Hưng

đến nhà mình uống rượu, trong lúc uống rượu Lai

Tuấn Thần nói:

- Có một việc muốn nhờ lão huynh chỉ giáo, gần đây

tôi phải điều tra rất nhiều vụ án, một số phạm

nhân ngoan cố không chịu nhận tội, không biết lão

huynh có cách gì bắt chúng nhận tội được không?

Chu Hưng cười nói:

- Tưởng việc gì, chứ việc ấy thì rất dễ, ông có

thể lấy một chiếc chum to xung quanh chất đầy than

hồng, sau đó bắt những phạm nhân không chịu nhận

tội bỏ vào trong chum, cho dù chúng có giảo quyệt

đến mấy, cũng không có kẻ nào không dám nhận tội.

Lai Tuấn Thần nói:

111

- Hay lắm!

Nói rồi ông hạ lệnh cho tùy tòng mang đến một cái

chum thật to, làm theo cách Chu Hung nói, xung

quanh chất đầy than đỏ rực, sau khi quân lính đã

chuẩn bị đầy đủ. Lai Tuấn Thần đứng lên nói với Chu

Hưng:

- Bây giờ trong triều đình có người tố cáo ông mưu

phản triều đình, thái hậu ra lệnh cho ta thẩm vấn

ông, bây giờ mời ông bước vào trong chum này.

Chu Hưng nghe xong, hồn vía bay hết lên mây, cúi

đầu nhận mọi tội lỗi.

LỜI HỨA CỦA KẺ VÔ LẠI

Đừng tin vào những kẻ vô lại. Chúng luôn luôn tìm

cách nuốt lời đã hứa.

Chó sói vốn có tính tham lam và hung dữ. Các loài

112

vật kiện việc này lên sư tử:

- Tâu chúa thượng, chúng tôi không thể sống với

chó sói được nữa. Hắn đi qua đâu cũng để lại toàn

tai họa, chết chóc, đau buồn. Chúng tôi van xin

Người giúp đỡ!

Sư tử nổi giận điên người, gầm lên với chó sói:

- Chó sói kia, ngươi thật độc ác, giờ ngươi phải

hồi tâm chuyển ý, không được độc ác nữa. Trong hai

năm trời, ngươi không được cắn chết một sinh vật

nào. Ngươi phải sám hối tội lỗi của mình và chỉ

được ăn xác những con vật đã chết.

Chó sói thề thốt với sư tử trong hai năm không

giết một con vật nào và đi ra. Bỗng nó thấy một con

cừu non hiền lành gặm cỏ. Nó nghĩ: “Làm thế nào

đây?

113

Ta thực sự phải nhịn thịt tươi ăn trong hai năm ư?

Nhưng ta cũng chẳng dễ dàng xóa bỏ lời thề”. Nó

suốt ruột đi đi lại lại và nảy ra một ý: “Một năm

là gì? - Ba trăm sáu mươi lăm ngày. Và một ngày là

gì?

- Ngày là lúc ta trông thấy. Khi không thấy được

là đêm. Vậy đêm là gì? - Khi ta nhắm mắt không thấy

gì vậy là đêm. Nếu ta mở mắt, thấy được thì là

ngày”.Chó sói bắt đầu mở và nhắm mắt lia lịa vừa

làm vừa cẩn thận đếm: “Mở, nhắm - một ngày; mở,

nhắm - hai ngày”.

Cứ thế nó đếm bảy trăm ba mươi ngày, vậy là hết

hai năm. Nó kêu lên:

- Ta đã giữ lời hứa với vua sư tử! Hai năm qua

rồi, ta không hề giết một sinh vật sống.

114

Và rồi chó sói nhảy vào ăn thịt cừu non.

VỢ CHỒNG CÙNG THAM

Những kẻ tham lam, keo kiệt, cuối cùng cũng bị

trừng trị thích đáng.

Làng nọ, có hai vợ chồng sống trong một toà nhà

sang trọng. Người chồng vốn lười biếng lại tham

lam, ích kỷ. Cuộc sống của anh ta chỉ toàn ăn với

chơi.Thỉnh thoảng, những người nghèo khổ đến gõ

cửa ăn xin, anh ta không bao giờ cho họ mà còn mắng

chửi thậm tệ, rồi đuổi đi.

Hai vợ chồng anh ta cứ sống như vậy, không bao giờ

làm cái gì cho người khác.

Một hôm, họ ngồi vào bàn, chuẩn bị ăn món gà quay

mới ra lò. Con gà béo ngậy, da giòn tan, chung

quanh là khoai tây rán vàng ươm!

115

Họ ăn được một lúc thì có tiếng gõ cửa. Người

chồng ra mở. Thì ra là người cha tới thăm họ.

- Chào con trai. Nhà con có món gì thơm thế?

Người chồng vội xông vào bếp dặn vợ:

- Cất nhanh con gà đi! Nếu không lại phải chia cho

cho bố đấy.

Người vợ nghe theo và mang cho ông bố một miếng

bánh mì khô khốc, rồi giải thích:

- Vợ chồng con chỉ có thế thôi!

Ông bố vừa đi ra, anh chồng khóa luôn cửa lại rồi

kêu lên:

- Ta ăn tiếp con gà đi!

Nhưng thật ngạc nhiên, khi anh ta cúi xuống đĩa

thì con gà đã biến mất. Trên đĩa là một con cóc gớm

ghiếc. Con cóc nhảy lên bám chặt vào mặt anh ta.

116

Anh ta đã bị trừng phạt đích đáng vì con cóc bám

vào anh ta suốt đời không chịu nhả ra.

LẬP NGHIỆP KHÔNG BAO GIỜ LÀ DỄ DÀNG

Sự nghiệp của một người phải trải qua quá trình

phấn đấu gian khổ mới thành. Và sau khi thành công,

muốn giữ được danh tiếng, bảo vệ được thành quả,

càng cần phải cố gắng thật nhiều, lập nghiệp không

phải dễ dàng.

Đường Thái Tông từ nhỏ đã thông minh, là người quả

cảm, quyết đoán. Những năm cuối đời Tùy, thiên hạ

đại loạn, Thái Tông khuyên Cao Tổ nổi dậy khởi

nghĩa, chinh phục phía tây, thống nhất đất nước.

Sau này, khi Thái Tông lên ngôi, quyết tâm lãnh

đạo đất nước, sống giản dị tiết kiệm, chăm lo cho

dân chúng, tích cực rèn luyện binh mã, trở thành

117

ông vua anh minh.

Một hôm, Thái Tông hỏi quần thần:

- Sáng nghiệp khó khăn hay giữ thành khó khăn?.

Hiền thần Phòng Huyền Linh nói:

- Bệ hạ thời kỳ đầu sáng nghiệp, quần hùng nổi

dậy, cát cứ bốn phương, trải qua hàng trăm trận lớn

nhỏ, mới dẹp yên được họ, thống nhất thiên hạ.

Thần cảm thấy rằng sáng nghiệp rất khó khăn.

Một đại thần tên là Ngụy Trưng gật đầu nói tiếp:

- Từ xưa tới nay, các vị đế vương giành được thiên

hạ đều phải trải qua rất nhiều khó khăn, nhưng về

sau lại mất nghiệp vì sung sướng, vì vậy thần cho

rằng giữ thành mới là việc khó khăn.

Thái Tông nghe xong tổng kết:

- Huyền Linh theo ta bình định thiên hạ, trải qua

118

hàng trăm trận lớn nhỏ, vào sinh ra tử, nên ông ấy

cảm thấy sáng nghiệp là rất khó khăn, điều đó rất

đúng. Bây giờ trẫm đã xây dựng nên triều Đường,

Ngụy Trưng giúp ta vỗ về thiên hạ, trẫm cũng cảm

thấy một người khi giàu có sẽ xa hoa kiêu ngạo, xa

hoa kiêu ngạo sẽ sinh lười biếng không chịu cố

gắng, cuối cùng sẽ thất bại. Vì vậy sáng nghiệp quả

nhiên không dễ, giữ thành cũng rất khó khăn!

Thái Tông nói tiếp:

- Sáng nghiệp đã làm xong, khó khăn của giai đoạn

ấy đã qua, khó khăn trước mắt là làm sao giữ được

thành, trẫm và các khanh phải dũng cảm lên, phải

hết sức thận trọng cùng nhau xây dựng đất nước.

CHÚ MÈO THÔNG THÁI

Tham vọng vượt quá khả năng mình thật sự tai hại,

119

bởi vậy, cần nhìn thẳng vào thực tế để xác định

đúng mục tiêu.

Ngày xưa, ở xứ nọ có một chàng hoàng tử rất kiêu

ngạo và tự đắc, chàng cho rằng mình có thể biến đổi

toàn bộ thế giới này theo ý muốn.

Và thế là trong cung điện của chàng, những vật kì

lạ đã được sáng tạo. Chàng dạy ngựa ăn thịt, chó

nhai cỏ, còn lừa thì nhảy và biết gõ trống bằng

móng guốc.

Nhưng hoàng tử vẫn tự hào về con mèo của mình hơn

tất cả.

Các nhà thông thái khoác áo choàng, đầu đội những

bộ tóc giả lộng lẫy, phải bỏ ra mười năm để giảng

giải cho con mèo của hoàng tử tất cả những môn khoa

học, xứng đáng với danh hiệu cao quý của chàng.

120

Còn hoàng hậu, thì phải bỏ ra mười năm để làm con

mèo quên đi nó là mèo. Khi hoàng tử đã đạt được

điều mong muốn, chàng thông báo với bạn bè:

- Ngày mai xin mời các ngài tới dự bữa ăn tối cùng

tôi và các ngài sẽ thấy rõ rằng: nếu có một nỗ lực

phi thường thì có thể quy phục được tự nhiên và

con mèo thông thái của tôi sẽ chứng minh với các

ngài điều đó.

Bạn bè của chàng nhận lời. Nhưng một người trong

số họ lại không hoàn toàn đồng ý như vậy. Và anh ta

chuẩn bị kế hoạch.

Hôm sau, tất cả mọi người đều tề tựu đầy đủ trong

gian đại lễ của cung điện. Ở đó, đã bày sẵn những

dãy bàn lộng lẫy. Phía đầu dãy bàn, chú mèo thông

thái đứng thẳng bằng hai chi sau, bất động như một

121

pho tượng gỗ, và cầm một ngọn nến đang cháy.

Khách khứa ngồi xuống cả hai bên bàn, người hầu

bàn bắt đầu bê những món ăn làm bằng thịt muông thú

và cá, đựng trong những bát đĩa bằng vàng. Từ

những món ăn đó bốc lên mùi thơm, đến nỗi những vị

khách cứ nuốt nước bọt ừng ực. Còn chú mèo - chú ta

vẫn không thèm chép miệng, không thèm nhúc nhích

mà tiếp tục giữ ngọn nến đang cháy.

Hoàng tử trịnh trọng nhìn tất cả mọi người.

- Thế nào, tôi đã nói với các ngài điều gì! Chàng

lên giọng - có đúng là con mèo của tôi thật tài

giỏi không?

- Tất nhiên! Tất nhiên! - Các vị khách thán phục

kêu lên.

Nhưng chỉ có một người trong bọn họ là lặng thinh.

122

Anh ta đặt lên bàn chiếc mũ rộng vành có gắn lông

vũ rồi lặng lẽ thả từ trong đó ra một con chuột

nhắt.Khi cảm thấy mình được tự do, con chuột đã

thò từ dưới vành mũ ra cái mõm nhọn hoắt và kêu

chít chít. Vừa nhìn thấy con chuột, chú mèo lập tức

quên tất cả những gì mà hoàng tử đã dày công dạy

dỗ. Nó hất ngọn nến bay sang một bên, làm li cốc và

bát đĩa vỡ loảng xoảng, vồ lấy con chuột, rồi chạy

biến đi, cái đuôi ngoáy tít.

Vậy là hoàng tử đã không thành công trong việc

chinh phục một con mèo, chứ chưa nói đến chinh phục

tất cả thế giới.

HỌC ĐẾN NƠI ĐẾN CHỐN

Muốn giỏi phải học đến nơi đến chốn.

Bá Lạc là một người rất có tài xem tướng ngựa.

123

Thoạt nhìn ông ta có thể phân biệt ngay được ngựa

tốt hay ngựa xấu. Bá Lạc muốn truyền nghề lại cho

con trai, nhưng anh này lại không muốn học vì cho

rằng xem tướng ngựa là một việc dễ dàng.

Một hôm, Bá Lạc sai con đi tìm một con ngựa tốt.

Anh ta vừa ra khỏi cửa thì gặp ngay một con ếch.

Anh ta vội mở sách “Tướng Mã Kinh” ra xem. Trong

sách viết: ngựa tốt thì hai mắt có thần, lồi ra; cơ

bắp ở chân rắn chắc; khi kêu tiếng rất vang. Anh

ta hí hửng nghĩ:

- Ta đã tìm được một con ngựa tốt rồi!

Nghĩ là làm, anh ta vội kiếm một sợi dây buộc con

ếch đem về nhà. Thấy vậy, người cha chỉ còn biết

lắc đầu ngán ngẩm.

LỜI NÓI CỦA KẺ RANH MÃNH

124

Lời của kẻ ranh mãnh đã làm cho một kẻ có tiếng

oai phong như sư tử cũng bị qua mặt. Do đó đừng vội

tin lời một phía.

Một hôm sư tử - chúa muôn loài quyết định cùng một

cận thần của mình đi tham quan những xứ sở xa xôi

bằng tàu. Sư tử cho gọi lừa đến bảo:

- Ta giao cho anh thu tiền của mọi hành khách. Đi

đi, và làm theo lệnh ta.

Con lừa đến trước bến tàu đòi tiền tất cả các loài

vật.

Khi cáo đến, cáo muốn đi tàu không mất tiền. Nó

kêu lên:

- Làm sao anh dám đòi tiền ta? Anh không biết tùy

tùng của chúa muôn loài không phải trả tiền à?

- Chúa muôn loài không nói với tôi như vậy, lừa

125

cãi lại. Người bảo tôi buộc mọi người lên tàu đều

phải trả tiền và như vậy thì bản thân ngài ấy tôi

cũng không để cho đi không.

Sau đó, cáo giận dữ bỏ đi, xin gặp sư tử. Nghe cáo

thêu dệt lại lời của lừa, sư tử nổi giận lôi đình.

Nó ra lệnh giết lừa và giao cho cáo làm thịt bày

tiệc. Cáo vâng lời và đi nấu nướng. Đói quá nó

không cưỡng được ý muốn ăn tim con lừa. Trong bữa

ăn, sư tử phát hiện ra con lừa bị mất quả tim. Sư

tử mắng cáo:

- Làm sao anh cả gan ăn bớt của ta quả tim lừa?

- Bệ hạ hùng mạnh thứ lỗi cho tôi, cáo ân hận trả

lời. Nhưng một kẻ đần độn như thế, dám đòi tiền tàu

của bệ hạ thì không thể có tim được.

Sư tử mỉm cười trước câu trả lời ranh mãnh ấy của

126

cáo. Còn cáo thì rút lui trong an toàn mà chẳng bị

trừng phạt gì cả.

THIỆT THÂN MÀ THÔI

Làm bạn với kẻ to lớn hơn mình, tham lam hơn mình

thì khó có thể bền vững, đến lúc thiệt thân mới

tỉnh ngộ thì đã muộn mất rồi.

Ngày xửa ngày xưa, có một con mèo và một con chuột

kết bạn và chung sống với nhau.

Một hôm, mèo nói với chuột:

- Bạn thân yêu, chúng ta nên chuẩn bị thức ăn cho

mùa đông, nếu không, chúng ta sẽ phải chịu đói đấy!

Chuột nghe mèo nói phải và đồng ý với ý kiến của

mèo. Ngay sau đó, chuột và mèo - mỗi con góp một

nửa tiền, mua một hộp mỡ lợn, nhưng mỡ lợn không

thể để ở trong nhà, bởi vì, mùi của nó làm cho bọn

127

chúng rất thèm và mỡ dự trữ có thể bị ăn hết trước

khi mùa đông tới. Vì vậy, chúng quyết định mang hộp

mỡ lợn đặt ở bên ngoài. Chúng mang hộp mỡ đến nhà

thờ và đặt ở dưới bàn thờ. Mèo nói với chuột:

- Chưa đến thời gian ăn thì không ai được phép

động vào.

Tuy nhiên, không lâu sau, mèo đã muốn ăn mỡ lợn.

Mèo nghĩ mãi, cuối cùng, mèo nói với chuột:

- Chị họ của tôi mới sinh một con mèo trắng, chị

ấy bảo tôi làm cha đỡ đầu. Hôm nay, tôi phải đưa

đứa bé đến nhà thờ để làm lễ rửa tội, anh ở nhà

trông nom nhà cho cẩn thận nhé.

Mèo lừa chuột và nhẹ nhàng đi thẳng đến nhà thờ.

Nó lấy hộp mỡ lợn ra, liếm lớp bên trên của hộp mỡ,

sau đó nó vào thành phố chơi, phơi nắng đến tận

128

tối mới về.

Nhìn thấy mèo trở về, chuột vui vẻ hỏi:

- Đứa con của chị họ anh tên là gì? Mèo nói:

- Hết Lớp Bên Trên!

- Chà! Thế nào mà lại đặt cái tên khó nghe thế!

Chuột cười và nói.

Không lâu sau, mèo lại thấy thèm mỡ. Nó bèn nói

với chuột:

- Chị họ thứ hai của tôi sinh một con mèo đen, chị

ấy muốn tôi đi làm cha đỡ đầu cho nó. Giúp tôi ở

nhà trông nom nhà cửa nhé!

Chú chuột hiền lành lập tức đồng ý. Mèo lại nhẹ

nhàng đến nhà thờ, ăn hết một nửa chỗ mỡ lợn trong

hộp mới trở về nhà.

Chuột lại hỏi:

129

- Con của chị họ thứ hai tên là gì?

Mèo đáp:

- Hết Một Nửa!

Một thời gian sau, mèo lại bảo với chuột:

- Chị họ thứ ba của tôi lại mới sinh một con mèo

hoa, chị ấy cũng muốn tôi nhận làm cha đỡ đầu cho

nó. Lần này là lần cuối cùng!

Ngay sau đó, mèo chui vào nhà thờ, ăn hết toàn bộ

số mỡ lợn trong hộp rồi mới về nhà.

Chuột hỏi mèo:

- Con chị họ thứ ba của anh tên là gì? Chuột nói:

- Hết Tất Cả Rồi! Chuột hồn nhiên nói:

- Chà! Cái tên này còn khó nghe hơn hai cái tên

trước!Mùa đông đến, chuột nhớ đến hộp mỡ lợn, rồi

chuột đi cùng mèo đến nhà thờ để lấy hộp mỡ. Nhưng

130

làm gì còn chút mỡ nào mà chỉ còn lại một chiếc hộp

không. Chuột lúc này mới hiểu được việc gì đã diễn

ra. Nó tức giận nói với mèo:

- Cuối cùng tôi cũng đã hiểu, con của chị họ anh

vì sao lại đặt những cái tên kỳ quái vậy, hoá ra,

anh nói dối là đi làm cha đỡ đầu để thừa dịp chạy

đến ăn mỡ lợn.

Chuột nói chưa dứt lời, mèo nhảy chồm lên tóm lấy

chuột và nuốt chửng chuột vào trong bụng.

BẠN TỐT

Trong hoạn nạn người tận tâm giúp đỡ mình, đó mới

chính là người bạn tốt.

Ngày xửa ngày xưa, ở một khu rừng rậm rạp, một con

mèo nhỏ đáng yêu và một con quạ thông minh kết bạn

với nhau và sống ở đó.

131

Một hôm, mèo và quạ đang đứng dưới một cây to vui

vẻ nói chuyện, bỗng một con cáo nhẹ nhàng đi đến

chỗ chúng, chuẩn bị ăn thịt chúng. Quạ phát hiện

ra, ngay lập tức bay lên cây lớn. Con mèo nhỏ bị sợ

hãi, không biết nên làm thế nào, chỉ có thể vừa

trốn tránh sự tấn công của con cáo, vừa lo lắng gọi

quạ:

- Quạ, nhanh cứu tôi, nhanh đến cứu tôi!

Nhìn thấy bạn gặp nguy hiểm, con quạ cũng rất lo

lắng, nhưng lại không biết làm cách nào để cứu mèo

con. Đột nhiên, nó phát hiện phía trước có một

người nuôi cừu đang nghỉ ngơi, bên cạnh còn có vài

con chó chăn cừu đang ngủ. Quạ bay đến nói với

người chăn cừu:

- Xin ngài đi cứu mèo con, nó đang ở bên kia và

132

sắp bị con cáo hung ác ăn thịt!.

Nhưng người chăn cừu lại không muốn phí sức lực để

cứu một con mèo con. Tình thế nguy cấp, quạ nghĩ

ra một diệu kế. Nó bay đến trước mặt mấy con chó

chăn cừu kêu to, không lâu sau, những con chó chăn

cừu bị đánh thức nổi giận, sủa “uang uang uang” lao

vào con quạ.

Quạ dẫn chúng tiến đến chỗ của con cáo và mèo con.

Khi chó chăn cừu nhìn thấy con cáo hung ác, thì

không đuổi quạ nữa. Chúng quây tròn con cáo, luân

phiên tấn công. Cáo và chó chăn cừu quần nhau một

lúc, bất phân thắng bại thì tản đi, mỗi bên một

hướng. Mèo con được cứu.

CHUYỆN CON SÓI GIÀ

Sói già vừa ngốc vừa tham lam, không nhận thức

133

được tình cảnh hiện tại của mình, nên cuối cùng

nhận được một kết cục cay đắng.

Ngày xưa, có một con sói già. Răng của nó đã rụng

hết, đôi mắt cũng không còn nhìn rõ nữa và thực tế

nó là một con sói đang chờ chết. Con sói mấy ngày

không có gì ăn, nó rất đói khát, nó bèn đi ra cánh

đồng hoang để tìm đồ ăn.

Nó nhìn thấy một con ngựa non đang ăn cỏ trên bãi

cỏ, liền đi lại nói với ngựa:

- Ngựa non ơi ngựa non, ta muốn ăn thịt ngươi!

Ngựa non mỉa mai:

- Một con sói già như ông, một cái răng cũng không

còn, làm thế nào có thể ăn được tôi!

Sói già nói:

- Ta có răng, nếu không tin ngươi cứ nhìn xem!

134

Nói xong, sói già há miệng hướng về phía chú ngựa

non, để khoe răng của mình. Ngựa non dùng hết sức

mình đá mạnh vào hàm răng của sói và co cẳng chạy

mất.Sói già bị đá ngất đi, nằm vật xuống dưới đất

rất lâu, khó khăn lắm mới tỉnh dậy. Tuy toàn thân

nó đau nhừ, nhưng sự đói khát làm cho nó không thể

chịu được. Vì vậy, nó tiếp tục men theo rừng cây,

lê từng bước từng bước.

Đang đi trong rừng, sói gặp một người thợ may

nhanh nhẹn, vừa hát, vừa múa với chiếc thước thợ

may.Sói nói với người thợ may:

- Ông thợ may à, ta muốn ăn thịt ông! Người thợ

may nhìn sói và nói:

- Như thế này nhé, nhà ngươi ăn thịt ta cũng được,

nhưng phải cho ta đo cái bụng của nhà ngươi to hay

135

bé, để xem thịt của ta liệu có thể lấp đầy cái

bụng đó không?

Sói nói:

- Được, nhưng ông phải làm nhanh một chút, bởi vì

ta đói quá không chịu được nữa rồi.

Người thợ may đi về phía sau con sói, một tay tóm

lấy đuôi nó, cuộn vào trong tay, và lấy thước sắt,

ra sức vụt vào hai bên bụng của sói. Ông ta vừa

đánh vừa nói: “Ngang một cái! Dọc một cái! Ngang

một cái! Dọc một cái!”

Sói cứ thế giãy giụa, giãy đến nỗi đứt một nửa

đuôi và bỏ chạy thục mạng.

Sói già lại thêm những vết thương mới, tập tễnh

bước từng bước một. Bỗng nhiên, nó nhìn thấy một

con sơn dương đang ăn cỏ ở trên núi. Nó chạy đến

136

nói với sơn dương:

- Sơn dương à, ta muốn ăn thịt ngươi! Sơn dương

nhìn nó và nói:

- Ồ, nhà ngươi muốn ăn thịt ta thì ăn. Nhưng nhà

ngươi không cần dùng đến răng của mình. Thế này

nhé, nhà ngươi cứ đứng ở dưới chân núi, mở miệng to

ra, ta từ trên núi lao xuống, rơi trúng miệng của

ngươi, ngươi xem thế có được không?

Sói đồng ý, đi xuống chân núi, mở to miệng ra để

đợi sơn dương. Sơn dương từ trên núi lao mạnh xuống

trúng con sói, mạnh đến nỗi làm cho sói lăn quay

mấy vòng trên mặt đất và rồi sơn dương co cẳng chạy

mất.

Sau khi sói hồi tỉnh, nó đứng dậy và nghĩ: “Ta đã

nuốt con sơn dương kia chưa nhỉ? Nếu ta nuốt nó

137

rồi, thì bụng ta nhất định đã no, nhưng sao bây giờ

ta vẫn còn đói. Đứng rồi, nhất định là con sơn

dương to lớn hung ác kia đã lừa ta.”

Sói rất bực tức, nhưng vẫn không có cách nào, đành

phải tiếp tục đi tìm đồ ăn. Nó tiếp tục đi như

vậy, bỗng nhiên, nó nhìn thấy dưới một gốc cây có

một miếng thịt, nó chạy thục mạng đến chỗ có miếng

thịt, và lập tức bị sập bẫy của người thợ săn.

138

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát