Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Phần 2 - 108 Bí Quyết Giáo Dục Con Của Cha Mẹ Thông Thái - Bồi Dưỡng Con Gái Hoàn Mĩ

PHẦN 2 - 108 BÍ QUYẾT GIÁO DỤC CON CỦA CHA MẸ

THÔNG THÁI - BỒI DƯỠNG CON GÁI HOÀN MĨ

Chủ biên: TỐNG DỰ THƯ

Người dịch: THU TRẦN

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HÓA - THÔNG TIN

CHƯƠNG 5: NÂNG CAO CHỈ SỐ EQ CỦA TRẺ

EQ là viết tắt của cụm từ “Emotional Quotient” tức

chỉ số cảm xúc, là tố chất tâm lí mà chúng ta vẫn

thường nhắc tới, là chìa khoá để đi đến thành công.

Nếu một người cô độc, có tính cách lập dị, khó

gần, hay tự ti, yếu đuối, không thể đối mặt với khó

khăn; hay nôn nóng, cố chấp, tự phụ, thất thường

thì dù IQ có cao đến mấy cũng rất khó có thể vươn

tới thành công. Đối với trẻ em gái, nên chú ý bồi

dưỡng EQ cho các em ngay từ khi còn nhỏ, tạo cho

1

các em tố chất tâm lí tốt đẹp, học cách tạo dựng

lòng tin, cách tự kiềm chế, cách thấu hiểu, kĩ năng

giao tiếp và giúp các em khắc phục những nhược

điểm thường gặp ở con gái.

1 NUÔI DƯỠNG NĂNG LỰC TƯ DUY LÍ TÍNH

Chúng ta vẫn thường cho rằng con trai thông minh

hơn con gái, hoặc cho rằng lúc nhỏ thì con gái

thông minh hơn nhưng khi lớn lên thì con trai lại

thông minh hơn. Trên thực tế, đây là là một ngộ

nhận sai lầm, không có cơ sở khoa học.

Xét từ góc độ năng lực tổng thể thì không có sự

khác biệt giữa nam và nữ. Trí lực của con người

không phải là đơn nhất mà là tổng hợp của nhiều

loại năng lực, bao gồm: Khả năng quan sát, trí nhớ,

năng lực tư duy, trí tưởng tượng, năng lực sáng

2

tạo, trong đó khả năng tư duy là cốt lõi của trí

lực, còn khả năng sáng tạo là biểu hiện bậc cao của

trí lực. Trong các năng lực này, có thể ở một

phương diện nào đó con trai tốt hơn, nhưng ở một

phương diện khác thì con gái lại tốt hơn. Tuy

nhiên, xét từ việc cân đối trí lực thì giữa nam và

nữ không có sự chênh lệch, chỉ là trên phương diện

tư duy thì con gái thiên về cảm tính hơn là trực

quan. Điều đó khiến con gái đôi khi quá tin vào cảm

giác của mình mà không hề suy xét đến lí tính và

logic. Lâu dần, năng lực tư duy lí tính ở con gái

sẽ chậm hơn con trai.

Tư duy lí tính không chỉ quan trọng với con trai

mà cả với con gái. Nếu một người con gái không quen

tư duy lí tính thì khi học tập hay làm việc sẽ rất

3

khó có được thành tích xuất sắc, con đường trưởng

thành cũng sẽ gập ghềnh hơn. Có thể nói, người con

gái không có năng lực tư duy lí tính thì sẽ rất khó

có được thành công.

Vậy, nên bồi dưỡng tư duy lí tính cho trẻ như thế

nào?

(1) CÂN ĐỐI TƯ DUY

Cách tư duy của nam và nữ tồn tại những khác biệt

lớn, sự khác biệt đó một phần do giới tính và cũng

một phần do cách giáo dục. Nếu chúng ta chỉ đi theo

lối mòn cũ, cứ là con gái thì phải học đàn, học

hát, học múa… thì sự thiên về cảm tính của chúng sẽ

ngày càng lớn, trong khi đó tư duy lí tính bị coi

nhẹ.

Bé Thu Giang 4 tuổi được mẹ cho đi học các lớp

4

năng khiếu tự chọn. Khác với đa số các bà mẹ, mẹ

của bé Thu Giang không đăng kí các lớp học đàn hay

múa ba lê mà đăng kí một lớp bồi dưỡng tư duy logic

và một lớp cờ vây. Người mẹ thông minh nhận thấy

rằng, lối tư duy của mình trước đây rất cảm tính,

do vậy mà ngày còn đi học luôn cảm thấy rất vất vả.

Không muốn con gái đi theo lối mòn đó, người mẹ

liền cho cô bé tham gia lớp học tư duy logic.

Cách làm của người mẹ này quả thực là sáng suốt.

Để bồi dưỡng được năng lực tư duy logic cho trẻ,

thì cha mẹ cần nhận thức được tầm quan trọng của

việc khai phá năng lực tư duy cho trẻ chứ không

phải là mù quáng tăng cường khả năng cảm tính cho

con.

(2) ĐƯA RA NHIỀU CÂU HỎI

5

Trong quá trình tiếp xúc cùng con gái, cha mẹ nên

tạo cho trẻ cơ hội để tư duy. Ví dụ như khi kể

chuyện, nếu chỉ đơn thuần là một câu chuyện, đứa

trẻ nghe xong là biết hết nội dung câu chuyện đó

thì đơn giản chỉ là thoả mãn trí tò mò của chúng mà

thôi. Nhưng nếu kể xong câu chuyện mà cha mẹ hỏi

trẻ vài câu hỏi, như có gì không hợp lí trong câu

chuyện trên? Có cách nào khác để giúp nhân vật

chính khắc phục khó khăn hay không?... Như vậy có

thể khơi dậy khả năng tư duy lí tính cho trẻ.

Trong cuộc sống thường ngày, cha mẹ có thể thường

xuyên dùng hình thức tranh luận nhằm tạo ra cho trẻ

một không gian mở trong tư duy, để trẻ có cơ hội

đưa ra cách nghĩ của mình. Cha mẹ có thể dựa vào

nội dung cuộc nói chuyện để đưa ra câu hỏi như:

6

“Hai người này có quan hệ gì?”, “Con thấy nên làm

thế nào thì tốt?”, “Cách nghĩ của con có căn cứ gì

không?” để bắt trẻ tư duy. Cha mẹ không nên nghĩ vì

con gái dễ nghe lời hơn mà ra lệnh cho chúng phải

thế này, thế nọ. Nên nhẫn nại giải thích cho trẻ

tại sao làm và không làm thế, sau đó đưa ra một số

câu hỏi cho con.

Câu hỏi là khởi điểm của tư duy nên việc đặt câu

hỏi cũng rất quan trọng. Muốn kích thích năng lực

tiềm ẩn và khả năng sáng tạo ở trẻ thì cha mẹ phải

nắm vững kĩ năng và hình thức đặt câu hỏi, đồng

thời cũng cần lắng nghe câu hỏi của trẻ. Điều này

vừa có lợi cho việc tăng cường mối quan hệ giữa cha

mẹ và trẻ, vừa có thể kích thích năng lực tư duy

và bồi dưỡng năng lực biểu đạt.

7

(3) KHUYẾN KHÍCH TRẺ ĐẶT CÂU HỎI

Tư duy tích cực, chủ động đặt câu hỏi, điều này

cực kì quan trọng với sự phát triển tư duy ở trẻ.

Có thể một số người sẽ thắc mắc làm thế nào để trẻ

muốn hỏi, biết hỏi. Để trẻ muốn hỏi và đưa ra câu

hỏi, điều quan trọng là sắp xếp tạo tình huống cho

trẻ đưa ra câu hỏi. Có một số kĩ năng tạo dựng tình

huống như sau:

Đầu tiên, làm trẻ tò mò bằng cách kể một nửa câu

chuyện khiến trẻ hiếu kì, sau đó dừng lại rồi hỏi

tiếp kết thúc của câu chuyện như thế nào, hay chơi

trò đố vui, đoán kí hiệu...

Tiếp theo, khuyến khích trẻ tích cực tư duy, chủ

động đưa ra câu hỏi. Trẻ thường có khát vọng cầu

thị, chúng luôn có vô số câu hỏi “Tại sao” và luôn

8

muốn tìm hiểu mọi thứ. Do vậy, nếu cha mẹ có thể

duy trì được lòng hiếu kì của trẻ, khích lệ trẻ

tích cực tư duy, tỏ ra hứng thú với câu hỏi của

trẻ, cùng trẻ tìm hiểu đáp án thì mong muốn đưa ra

câu hỏi của trẻ sẽ ngày càng nhiều.

(4) CÙNG THẢO LUẬN

Việc thảo luận có thể giúp trẻ tư duy tỉ mỉ hơn,

đồng thời làm tăng tính sắc sảo trong tư duy cho

trẻ. Có thể cùng trẻ thảo luận về việc xem ti vi

hay chơi điện tử nhiều có tốt hay không. Hoặc khi

xem xong một chương trình ti vi có thể cùng trẻ

thảo luận về một nhân vật hay một vấn đề nào đó.

Như vậy, không chỉ rèn luyện cho trẻ năng lực tư

duy mà còn nâng cao năng lực tư duy, nâng cao năng

lực nhận thức của trẻ trong nhiều vấn đề.

9

(5) RÈN LUYỆN KHẢ NĂNG ĐẶT CÂU HỎI TỪ NHIỀU GÓC ĐỘ

Làm như vậy có thể nuôi dưỡng tính đa chiều trong

tư duy cho trẻ. Ví dụ như để trẻ đưa ra cách giải

quyết cho một vấn đề thì đều phải tham khảo tới cả

mặt lợi và hại của chúng.

Ngọc Nhi hỏi cha: “Sao chúng ta không mua ô tô

giống những gia đình khác hả cha?”

Cha ngẫm nghĩ một lúc rồi nói: “Nếu con muốn có ô

tô thì cha cũng có thể mua. Thế nhưng nếu như vậy

thì cha không thể dành nhiều thời gian để đi chơi

với con như trước đây được.”

“Tại sao lại thế ạ?” Cô bé thắc mắc.

“Vì mua ô tô thì phải mất nhiều tiền. Mà muốn có

nhiều tiền như vậy thì cha phải làm việc nhiều hơn,

10

ngoài việc đi làm ra còn phải làm thêm cả công

việc khác nữa. Như thế cha sẽ rất bận, không còn

thời gian cho con nữa.”

“Ôi, thế thì con không cần ô tô nữa đâu cha ơi.

Cha đừng mua nữa nhé!”

Đối với những câu hỏi của trẻ, cha mẹ không chỉ

xây dựng lối tư duy tích cực cho trẻ mà còn cần dạy

chúng cách tư duy ngược lại vấn đề và theo chiều

sâu. Ví dụ, có thể hỏi trẻ: “Cha mẹ lấy hết tiền

trong nhà cho con mua đồ chơi và thức ăn ngon nhé!”

Lúc mới nghe xong có thể trẻ sẽ đồng ý ngay, nhưng

khi đó hãy yêu cầu chúng thử nghĩ lại một lần nữa

xem, sau khi xem xét cẩn thận có thể chúng sẽ thay

đổi hẳn suy nghĩ ban đầu.

2 BỒI DƯỠNG TINH THẦN TRÁCH NHIỆM

11

Trong gia đình, bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm

cho con là một điều vô cùng quan trọng. Một danh

nhân nào đó đã từng nói: “Năng lực bị hạn chế có

thể bù đắp bằng trách nhiệm, nhưng nếu không có đủ

trách nhiệm thì không thể nào bù đắp được năng lực;

năng lực có hạn, còn trách nhiệm thì vô hạn.” Nuôi

dưỡng tinh thần trách nhiệm cho con sẽ giúp chúng

có được cuộc sống tươi đẹp sau này. Nếu không có

trách nhiệm thì nhân cách của đứa trẻ sẽ không thể

hoàn thiện, con đường phát triển của chúng sẽ gặp

nhiều chông gai. Do vậy mà cha mẹ cần bồi dưỡng

tinh thần trách nhiệm cho con để con có thể đảm

đương những nhiệm vụ mà xã hội giao phó.

Thế nhưng, trẻ em ngày nay rất dễ thiếu đi tinh

thần trách nhiệm, điều này có liên quan tới cách

12

giáo dục của cha mẹ. Việc cha mẹ chăm chút trẻ quá

mức sẽ rất dễ làm trẻ mất đi ý thức về trách nhiệm.

Có nhiều cha mẹ thường nói với con rằng: “Cuộc

sống bây giờ tốt lên nhiều rồi, cha mẹ không cần

con phải bận tâm đến mọi việc trong nhà, chỉ cần

con học giỏi để sau này thành đạt thì có khổ mấy

cha mẹ cũng chấp nhận.” Đặc biệt là con gái thường

được cha mẹ rất cưng chiều. Hơn thế nữa, việc cha

mẹ cho rằng trẻ không cần bận tâm tới việc nhà là

đã vô tình tước đi quyền được có trách nhiệm của

chúng.

Bé Thu Sa đã lên lớp hai nhưng vẫn thường xuyên

quên mang sách vở. Một lần, cô bé quên không mang

sách giáo khoa nên vội gọi điện cho cha. Cha biết

thầy dạy toán rất nghiêm khắc, chắc chắn con gái sẽ

13

bị phê bình, bèn vội vàng mang sách tới trường

học. Thế nhưng vài hôm sau, cô bé lại tiếp tục quên

không mang sách. Khi cha định mang sách tới trường

thì bỗng xuất hiện suy nghĩ: Nên để cô bé bị phạt

một lần để những lần sau không tái phạm nữa.

Kết quả là sau khi thầy giáo phát hiện Thu Sa

không mang sách, đã không ngần ngại phê bình cô bé.

Buổi tối, cô bé hậm hực về nhà, giận dỗi trách cha

không giúp mình kiểm tra sách vở; tới lúc đó,

người cha mới nhận thức được tính nghiêm trọng của

vấn đề. Hành vi của con gái là do cha mẹ tạo thành,

cha mẹ yêu chiều quá mức sẽ dẫn tới việc con gái

không có trách nhiệm với những hành động của chính

mình.

Là một thành viên trong gia đình, trẻ cũng có

14

những quyền lợi của riêng chúng, do vậy cần cho trẻ

đảm đương một số công việc nhất định. Một đứa trẻ

sống trong gia đình mà không có trách nhiệm thì đến

khi ra ngoài xã hội, chúng cũng khó có trách nhiệm

với xã hội được và đến khi lập gia đình thì cũng

khó có trách nhiệm với gia đình.

Cho nên, cha mẹ nên chú ý bồi dưỡng tinh thần

trách nhiệm cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ trên các

phương diện sau:

(1) TỰ THÂN TU DƯỠNG, LÀM MỘT ÔNG BỐ, BÀ MẸ CÓ

TRÁCH NHIỆM

Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng tinh thần cho con

và cha mẹ chính là những người thầy tốt nhất của

con. Cha mẹ nên sắp xếp ngăn nắp đồ đạc của mình,

khi làm rơi vỡ vật gì thì nên dọn dẹp sạch sẽ, nên

15

nhường chỗ cho người già trên xe buýt, nhiệt tình

giúp đỡ những người gặp khó khăn… những hành động

này sẽ là tấm gương sáng cho trẻ noi theo.

Ngoài ra, cách dạy dỗ của cha mẹ cũng có tác động

mạnh mẽ tới việc hình thành tính trách nhiệm cho

con. Khánh Vân bị ngã do vấp phải một chiếc ghế,

mặc dù không đau lắm nhưng lại nằm “ăn vạ” rất lâu.

Mẹ nghe tiếng Khánh Vân khóc liền chạy tới dỗ

dành: “Khánh Vân ngoan, đừng khóc, để mẹ đánh chừa

cái ghế nào! Cái ghế hư thật, dám làm đau Khánh

Vân!” Nói rồi người mẹ giơ tay, giả vờ đánh vào

chiếc ghế khiến cô bé cười thích chí.

Khi trẻ mới bắt đầu học cách nhận biết thế giới,

nếu dùng cách như vậy để hướng dẫn trẻ đối mặt với

khó khăn thì chỉ khiến chúng nảy sinh tâm lí thích

16

đổ lỗi, dù là rắc rối gì thì cũng không phải lỗi

của chúng mà là lỗi của người khác, vật khác. Khi

lối tư duy đó đã trở thành thói quen, chúng sẽ hình

thành tâm lí hay tránh né, đùn đẩy trách nhiệm…

(2) ĐỂ TRẺ TỰ LÀM VIỆC CỦA MÌNH

Cha mẹ nên để trẻ tham gia vào các công việc gia

đình để trẻ biết được rằng mình cũng là một thành

viên quan trọng trong gia đình. Ví dụ như có thể để

trẻ tự giặt khăn, giặt tất, tự rửa ráy, sắp xếp đồ

chơi, sách vở… Trong quá trình tự làm việc thì

năng lực sống tự lập, năng lực tư duy độc lập và

nhu cầu tự lập của trẻ sẽ ngày một tăng dần, ý thức

trách nhiệm từ đó cũng nhiều thêm.

Mỗi lần tới sinh nhật, mẹ lại nhắc nhở con gái:

“Hôm nay là sinh nhật của con, mọi người đều tới

17

đây để chúc mừng cho con, cũng chính vào ngày này,

mẹ mang nặng đẻ đau ra con, con không chỉ thuộc về

bản thân con, mà còn thuộc về gia đình và xã hội.

Vì thế, con nhất định phải chăm chỉ học hành, sau

này công tác tốt, có trách nhiệm với gia đình, với

xã hội. Con là chỗ dựa của cha mẹ sau này.” Chính

nhờ cách giáo dục đó mà khi mẹ bị ốm, cô bé đã chủ

động đi mua thuốc, rót nước mời mẹ uống, tự đi chợ,

tự quét dọn, đổ rác…

Trên thực tế, con gái thường thể hiện trách nhiệm

bằng tình yêu thương, tình yêu thúc đẩy chúng phải

có trách nhiệm với gia đình, “yêu” là một dạng biểu

hiện của trách nhiệm. Cho nên, cha mẹ cần để trẻ

tự làm những việc của chúng, bồi dưỡng tình yêu

thương cho trẻ. Khi có tình yêu thì chúng sẽ biết

18

quan tâm, đối xử tốt với người khác, tình yêu chính

là cơ sở bồi dưỡng tính trách nhiệm cho trẻ.

(3) ĐỂ TRẺ BẮT ĐẦU LÀM TỪ NHỮNG VIỆC NHỎ

Để trẻ học cách quan tâm tới những việc xung quanh

và bồi dưỡng tính trách nhiệm cho chúng, hãy bắt

đầu từ những việc nhỏ nhất. Một người cha đã tâm

sự:

Tôi nghĩ, thời gian con gái ở trường nhiều hơn

thời gian ở nhà rất nhiều. Nếu có thể làm con quan

tâm tới trường lớp, bạn bè thì sẽ rất tốt cho việc

bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm cho con. Nếu ở lớp

có một bạn chuyên vứt rác bừa bãi, ý thức kỉ luật

không tốt, tôi liền cổ vũ cháu làm một tấm biển giữ

vệ sinh, giữ trường lớp sạch sẽ để tặng cho bạn,

để mỗi bạn học sinh có tinh thần tập thể, cải tạo

19

những thói quen xấu.

Đồng thời, tôi cũng nhắc nhở cháu nên làm việc

theo tập thể. Bản thân tôi cũng rất tin tưởng con

gái. Tôi thường hướng dẫn và giúp đỡ để cháu biết

rằng cháu là một người độc lập, tự chủ. Tôi còn

khuyến khích cháu cùng hợp tác với các bạn trong

lớp để hoàn thành bài tập, để cháu trải nghiệm được

niềm vui trong cuộc sống tập thể.

Khi lớn lên, tôi biết cháu sẽ phải tiếp xúc nhiều

hơn với xã hội, tinh thần trách nhiệm cũng từ đó mà

lớn dần lên. Vậy là tôi để cháu tham gia một số

công tác xã hội, để cháu đảm nhận một số vai trò có

ý nghĩa, giúp cháu có thể cảm nhận được tầm ảnh

hưởng từ những hành động của mình tới những người

và vật xung quanh. Đồng thời, tôi cũng bồi dưỡng

20

cho cháu cách vượt qua những nhược điểm của bản

thân, tăng cường lòng tin vào khả năng của mình. Ví

dụ như, khi khu dân cư có các hoạt động nhỏ như

lao động công ích, tuyên truyền… tôi đều tranh thủ

cùng cháu tham gia, để cháu làm trợ thủ đắc lực cho

tôi nhằm rèn luyện tính trách nhiệm và năng lực

cho cháu, cháu cũng tình nguyện trở thành trợ thủ

đắc lực của tôi. Thông qua việc tham gia các hoạt

động mà tinh thần trách nhiệm của cháu càng tăng

cao.

(4) TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM VỚI HÀNH ĐỘNG CỦA MÌNH

Trong cuộc sống, bất luận là tốt hay xấu, chỉ cần

hành vi độc lập của trẻ có kết quả thì cha mẹ nên

tiếp tục cổ vũ chúng dám nghĩ, dám làm; kết quả tốt

nên khuyến khích, còn nếu không tốt thì dạy trẻ

21

không nên trốn tránh trách nhiệm, mà nên dũng cảm

gánh vác hậu quả. Nhất định phải giáo dục trẻ hiểu

được rằng, những hành động khác nhau sẽ có những

những kết quả khác nhau, nếu được như vậy, trẻ lớn

lên nhất định sẽ trở thành những người có trách

nhiệm.

Vợ chồng Smith đưa cô con gái 7 tuổi tới chơi nhà

một người bạn. Người bạn nói sẽ đãi họ món kem

tuyệt ngon do chính tay cô ấy làm.

Cô bé không thích ăn kem và cho rằng cô ấy làm sẽ

không ngon, thế nên khi được mời cô bé đã kiên

quyết từ chối. Nhưng khi thấy mùi dâu từ li kem tỏa

ra, vị mà cô bé thích nhất, thì cô bé lại không

nhịn nổi và ngỏ ý muốn ăn.

Chủ nhà thấy vậy liền đặt li kem trước mặt cô bé.

22

Nhưng bà Smith lại nghiêm khắc nói: “Không được.

Con bé đã nói nó không ăn. Vậy thì nó nên chịu

trách nhiệm với lời nói của mình.”

Cô bé nghe vậy liền khóc to: “Con muốn ăn kem! Con

muốn ăn kem!” Vậy nhưng bà Smith không hề động

lòng, nói: “Con nên chịu trách nhiệm về lời nói của

mình lúc nãy.”

Vị chủ nhà cảm thấy người mẹ quá nghiêm khắc, liền

nói: “Trẻ con thường vậy mà. Chị cho cô bé ăn đi!”

Bà Smith nói: “Con yêu, cha mẹ có nghĩa vụ nuôi

dạy con thành một người có trách nhiệm.” Cuối cùng,

cho dù khóc lóc thế nào, cô bé vẫn không được ăn.

Để con hiểu được trách nhiệm của mình chỉ là bước

đầu tiên, điều quan trọng hơn chính là để chúng

23

dũng cảm đảm đương trách nhiệm đó.

3. DẠY TRẺ CÁCH GIAO TIẾP

Giao tiếp là nhu cầu của con người và cũng là yêu

cầu tất yếu của xã hội. Giao tiếp xã hội là một

trong những nhân tố quan trọng góp phần phát triển

toàn diện tố chất con người. Học cách hợp tác, giao

tiếp vừa là nhu cầu tâm lí của trẻ, vừa giúp chúng

dần dần xã hội hoá bản thân. Thông qua việc giao

tiếp, trẻ có thể hiểu được mối quan hệ giữa người

với người, học tập các chuẩn tắc đạo đức xã hội và

giải quyết các mối quan hệ, giúp trẻ khắc phục

những yếu tố bất lợi trong giao tiếp như tự cho

mình là trung tâm của mọi việc, từ đó bồi dưỡng

những phẩm chất tốt đẹp cho bản thân.

Đặc biệt là con gái thì càng cần phải học cách

24

giao tiếp. Đã là con gái thì không thể thiếu sự hoà

đồng. Đối với những đứa trẻ coi trọng nhu cầu giao

tiếp và các mối quan hệ, mất đi sự giao tiếp và

liên hệ cũng giống như một cái cây đang sống trong

rừng nhiệt đới bị đem ra sa mạc vậy. Từ đó mà nảy

sinh nhiều tâm lí không tốt như hoài nghi, trầm

cảm, tiêu cực, suy nhược…Thật khó để mô tả một

người con gái khi mất đi chỗ dựa tình cảm và tâm

tính thì sẽ như thế nào… Giúp con có thêm một người

bạn cũng giống như mở ra một cánh cửa mới, mở rộng

tầm nhìn, mở rộng tâm trí cho con. Những cha mẹ

hiểu biết đều thích con cái mình có nhiều bạn bè,

họ thường cổ vũ chúng giao tiếp hoà hợp với mọi

người để bồi dưỡng cho chúng tính cách vui vẻ, hòa

đồng.

25

(1) NHÌN NHẬN TÍCH CỰC VỀ HÀNH VI GIAO TIẾP CỦA

TRẺ

Những đứa trẻ yêu thích giao tiếp thì nhu cầu kết

giao bạn bè cũng thường rất lớn, chúng thường

nghiêng về mở rộng các mối quan hệ nhiều hơn. Nếu

cha mẹ tỏ ra tán thành việc trẻ thích giao tiếp thì

trẻ sẽ càng dễ dàng phát huy ưu thế này.

Có một người mẹ đã nói rằng:

Con gái tôi lúc nhỏ thường “làm thủ lĩnh” một nhóm

trẻ trong khu chúng tôi sống. Bọn trẻ khi có thắc

mắc gì đều tìm đến con bé. Một lần, tôi thấy con bé

giải quyết mâu thuẫn của hai đứa trẻ, chúng không

nhỏ hơn con bé nhưng lại tỏ ra rất nể phục khả năng

của nó. Sau đó, cả hai đứa nhanh chóng giảng hoà

và tiếp tục chơi đùa vui vẻ. Rõ ràng là con bé rất

26

có khả năng giao tiếp. Những ngày sau đó, tôi cố ý

tìm cách để con bé bộc lộ khả năng của mình nhiều

hơn, tôi để cháu tự tiếp khách đến chơi…

Đến nay, con gái tôi đã là chủ một doanh nghiệp,

các nhân viên trong công ty đều kính phục nó. Nó

còn có một gia đình rất hạnh phúc. Mặc dù sự nghiệp

của người chồng không được thành công như con gái

tôi nhưng điều đó lại không hề làm tổn hại tới tình

cảm của hai vợ chồng.

Thực tế cho thấy, cha mẹ nên tích cực khai thác

năng lực giao tiếp ở trẻ. Khi trẻ cảm thấy hứng thú

với việc giao tiếp thì khả năng vốn có ấy sẽ trở

thành tài sản vô cùng quý báu đối với chúng.

(2) KHÍCH LỆ VÀ TẠO SỰ TỰ TIN CHO TRẺ TỪ NHỮNG

VIỆC NHỎ NHẤT

27

Một số trẻ thường có tính hay xấu hổ, hướng nội,

không dám giao tiếp với người lạ. Rất nhiều cha mẹ

luôn cảm thấy buồn phiền vì điều này. Hãy bắt đầu

từ những việc nhỏ để trẻ cảm nhận được thành quả

giao tiếp của mình thì chúng sẽ dần dần mạnh dạn

hơn và có hứng thú với giao tiếp hơn.

Một người mẹ đã làm như sau:

Vào buổi sáng, chúng tôi thường ăn sáng ở ngoài.

Bình thường, tôi hay đem theo khăn giấy, nhưng hôm

đó tôi cố ý tạo cơ hội rèn luyện khả năng giao tiếp

cho Lan Anh – con gái tôi. Tôi bảo cháu: “Lan Anh,

con ra quầy xin một ít giấy ăn được không?” Lan

Anh có chút ngập ngừng, vẻ như đang rất xấu hổ. “Mẹ

quên không mang giấy rồi, miệng của con bẩn chưa

kìa. Con đi xin giấy đi. Con làm được mà.”

28

Lan Anh rón rén: “Cô ơi, cho cháu xin giấy ăn.”

“Cháu ngoan quá!” Cô bán hàng vui vẻ nói.

Lan Anh vừa đi vừa nhảy chân sáo quay trở lại,

trên tay cầm “chiến lợi phẩm”. Tôi không quên khen

ngợi cháu: “Lan Anh của mẹ đã lớn rồi đấy, còn biết

giúp mẹ nữa. Con giỏi lắm.”

10 phút sau, tôi lại nói: “Lan Anh, con muốn uống

sữa không? Nếu muốn thì con đi mua đi.” Chỗ bán sữa

cách nơi chúng tôi đứng chỉ khoảng 2m.

“Muốn ạ. Con lớn rồi mà, con tự đi mua đồ.” Cô bé

khi đó vẫn không quên tự cổ vũ bản thân, cầm số

tiền mẹ cho tự tin đứng lên. Lần này trông con bé

đã có vẻ vui hơn rất nhiều.

Một lúc sau, Lan Anh tay không quay lại. Lẽ nào

giữa đường lại xấu hổ nên quay lại?

29

“Mẹ ơi, hết sữa đậu nành rồi!” À, thì ra là như

vậy. “Vậy thì con mua sữa sô-cô-la cũng được.”

Được sự cho phép của mẹ, Lan Anh chạy như bay mang

“chiến lợi phẩm” thứ hai về, miệng cười tươi rói:

“Mẹ xem này, con mua được rồi. Sau này, con có thể

tự đi mua đồ rồi.”

Nếu trẻ trải nghiệm được cảm giác của thành công

khi giao tiếp thì chúng sẽ cảm thấy tự tin hơn rất

nhiều. Cho nên, ngay từ khi trẻ còn nhỏ, hãy để trẻ

coi việc giao tiếp cũng như chơi một trò chơi, để

chúng trải nghiệm được niềm vui trong trò chơi ấy

rồi dần dần sẽ tự thay đổi tính cách hướng nội của

mình.

(3) GIAO TIẾP VỚI NGƯỜI LẠ

Có nhiều lúc, vì lo cho sự an toàn của trẻ mà cha

30

mẹ thường dặn dò chúng không được nói chuyện với

người lạ. Đứa trẻ vì thế mà dần dần tự tạo nên một

bức tường ngăn cản chúng giao tiếp với thế giới bên

ngoài. Ferrucci, nhà triết học nổi tiếng người Ý

từng kể lại một câu chuyện:

Khi hai cha con ông đi biển, có một cô bé khoảng

chừng ba tuổi, cô bé rất muốn làm quen với cậu con

trai của Ferrucci, thấy cậu bé duỗi thẳng hai chân

ngồi lên bãi cát, cô bé liền phá lên cười, bắt

chước theo cậu bé, chơi đùa rất vui vẻ. Thế nhưng

khi hai đứa trẻ vừa mới làm quen thì mẹ của cô bé

liền gọi cô bé đi. Cô bé ngoái lại nhìn do dự rồi

ngoan ngoãn đi theo người mẹ.

Sau câu chuyện đó, Ferrucci đã phát biểu một câu

rất sâu sắc: “Sự khép kín trong quan hệ với mọi

31

người của người mẹ đó đã được truyền lại cho cô bé

ngay trong giây phút ấy, có thể sẽ là suốt cả cuộc

đời cô bé. Thật đáng tiếc!” Cha mẹ không nên dạy

trẻ từ chối mọi mối giao tiếp với người lạ mà ngược

lại, giao tiếp với những người lạ an toàn có thể

giúp thoả mãn nhu cầu giao tiếp ở trẻ.

(4) NÂNG CAO KHẢ NĂNG NGÔN NGỮ CHO TRẺ

Ngôn ngữ là công cụ của giao tiếp, muốn giao tiếp

tốt thì phải biết sử dụng ngôn ngữ một cách hiệu

quả. Trẻ còn nhỏ là thời kì quan trọng để phát

triển ngôn ngữ, cha mẹ nên chú ý bồi dưỡng năng lực

thấu hiểu ngôn ngữ và năng lực biểu đạt cho trẻ

bằng cách kể cho trẻ nghe nhiều câu chuyện, cho trẻ

tự kể chuyện, tự sáng tác truyện nhằm rèn luyện

năng lực biểu đạt ngôn ngữ của chúng. Ngoài ra, có

32

thể để trẻ tiếp xúc nhiều với tự nhiên và xã hội,

đưa ra cho trẻ nhiều nội dung phong phú để biểu

đạt.

Nâng cao năng lực giao tiếp cho trẻ, dạy trẻ cách

xưng hô, sử dụng những ngôn từ lễ phép. Ví dụ như:

Khi nhà có khách thì phải lễ phép chào hỏi, ai cho

gì thì phải biết cảm ơn, làm sai thì phải biết xin

lỗi, yêu thương, nhường nhịn các em nhỏ…

(5) BUÔNG TAY ĐÚNG LÚC

Để nâng cao nâng lực giao tiếp ở trẻ, có những lúc

cha mẹ cần buông tay, cho trẻ tự giải quyết vấn

đề. Ví dụ như khi thấy con và bạn nảy sinh mâu

thuẫn thì không nên vội ra tay giúp chúng giảng

hoà. Ngược lại, hãy để trẻ tự giải quyết những vấn

đề chúng gặp phải trong giao tiếp, bình tĩnh quan

33

sát, đến khi thấy chúng không tự giải quyết được

giúp đỡ cũng chưa muộn.

Một cô bé mâu thuẫn với bạn vì một viên đá nhỏ,

hai bên chưa biết phải làm thế nào. Người mẹ đứng

bên cạnh thấy vậy nhưng không hề can thiệp. Sau đó,

đứa trẻ kia nói không muốn chơi tiếp nữa, khi đó

cô bé ngay lập tức giữ bạn lại để thương lượng, rồi

cả hai cùng thoả thuận: “Mỗi người được cầm viên

đá một lúc.” Thông qua sự cố gắng của cô bé mà mâu

thuẫn đã được giải quyết, đồng thời cô bé cũng đã

trải nghiệm và học được cách giải quyết vấn đề.

(6) TÔN TRỌNG BẠN BÈ CỦA TRẺ

Nếu trẻ lớn lên trong một thế giới không có bạn bè

thì tính cách của chúng sẽ rất cô độc, chúng sẽ

không muốn tự nguyện kết giao với những đứa trẻ

34

khác. Khi trẻ em chơi đùa với nhau, những tiềm năng

của chúng sẽ phát triển nhanh hơn rất nhiều so với

chúng ta tưởng tượng. Cho nên, cha mẹ nên khích lệ

trẻ chơi đùa cùng bạn bè, hoan nghênh bạn bè của

chúng tới nhà và nhiệt tình đón tiếp.

Cha mẹ nên tôn trọng những người bạn của trẻ,

không nên cho rằng đó chỉ là một đứa trẻ mà coi

thường. Hãy tỏ ra thật vui vẻ với những người bạn

đó để chúng cảm thấy mình được coi trọng. Có thể

làm quen với bạn của con, khơi gợi vấn đề cho con

và bạn cùng nói chuyện. Tích cực nói về những ưu

điểm của người bạn đó, khuyên trẻ không nên chỉ

chăm chăm vào những khiếm khuyết của người khác, vì

nếu như vậy sẽ không thể có mối quan hệ tốt với

mọi người, năng lực giao tiếp hay nhân phẩm của bản

35

thân đều sẽ không thể bằng người khác.

4. NUÔI DƯỠNG LÒNG KHOAN DUNG

Tình yêu thương như suối nguồn bao la của người mẹ

giúp kiến tạo nên tương lai của loài người. Vì

thế, đã là con gái thì cần phải có đức tính dịu

dàng, lương thiện, biết quan tâm, chăm sóc mọi

người, thấu hiểu được lòng người. Thế nhưng, trẻ em

ngày nay, ngay từ nhỏ đã được coi là trung tâm của

gia đình, mọi người trong nhà đều vây quanh chúng.

Dần dần, trẻ bắt đầu cho rằng mình là trung tâm,

làm việc gì cũng rất ít quan tâm tới cảm nhận của

người khác, thế nhưng lại không chịu tha thứ cho

bất cứ chút tổn thương nào mà người khác đem lại

cho mình.

Vì vậy, để trẻ có EQ cao, cha mẹ hãy bồi dưỡng cho

36

trẻ đức tính khoan dung. Một đứa trẻ biết khoan

dung thì sẽ trưởng thành một cách lành mạnh.

Thu Trang cùng chơi với một cậu bạn trong khu.

Không hiểu vì sao hai đứa trẻ đang chơi rất vui thì

Thu Trang lại hậm hực quay về. Mẹ hỏi thì mới biết

do cậu bạn đặt biệt hiệu cho Trang nên cô bé giận.

Mẹ nói: “Mẹ thấy con không nên giận, bạn không có

ý xấu gì đâu, biệt hiệu là để đại diện cho đặc điểm

của một người, đôi khi nó còn thể hiện sự yêu mến.

Ví dụ như bạn Hà cạnh nhà mình, vì quá béo nên mọi

người gọi bạn ấy là “cối xay”. Nghe lời mẹ nói,

Thu Trang liền cười. Mẹ lại nói tiếp: “Tốt nhất con

nên đi giảng hoà với bạn đi!” Sau sự việc hôm đó,

mẹ nói với Thu Trang: “Con nên học cách khoan dung,

lòng khoan dung là bảo vật quý giá giúp chúng ta

37

mở rộng cánh cửa tâm hồn đón ánh sáng mặt trời đấy

con ạ.”

Khoan dung không chỉ là một đạo đức tốt đẹp ở con

người mà còn là một cách đối nhân xử thế sáng suốt.

Nếu người con gái có lòng khoan dung thì sẽ có rất

nhiều bạn bè yêu mến, luôn có người bên cạnh giúp

đỡ. Dạy con cách khoan dung chính là mở rộng thêm

con đường phía trước cho con.

(1) NHÌN NHẬN ƯU ĐIỂM CỦA NGƯỜI KHÁC

Nếu một người lúc nào cũng tự cho mình là tốt và

luôn luôn nhìn vào khuyết điểm của người khác thì

chỉ mãi đứng trong thế giới nhỏ hẹp nhìn ra xung

quanh mà thôi. Còn nếu một người biết nhìn nhận

những điểm tốt ở người khác thì người đó sẽ không

tính toán, so đo những chuyện nhỏ nhặt. Biết nhìn

38

nhận được ưu điểm của người khác thì tự nhiên cũng

sẽ biết khoan dung với những gì không toàn vẹn của

người ấy.

Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ nên dạy cho chúng biết

rằng, trên đường đời sau này, chúng sẽ gặp phải rất

nhiều đối tượng người khác nhau. Có những người

chúng cảm thấy yêu mến, nhưng cũng có những người

chúng không thích.

Vì mỗi người có cách hành xử khác nhau, sở thích

khác nhau, cách nhìn nhận vấn đề khác nhau nên sẽ

có những kết luận khác nhau với cùng một vấn đề.

Cũng chính vì những điều khác nhau đó mà sẽ có lúc

trẻ gặp phải điều “ngang tai, trái mắt” hay những

chuyện uất ức. Khi đó, nhìn nhận được sở trường và

ưu điểm của người khác, tìm ra những nhược điểm,

39

thiếu sót của mình thì sẽ thấy bản thân ở một tầm

cao hơn, nhờ đó giữ được thái độ bình thản và một

tâm thế vững vàng hơn.

(2) NHÌN NHẬN TRÊN LẬP TRƯỜNG CỦA NGƯỜI KHÁC

Khoan dung là một đức tính tốt đẹp, sự khoan dung

giống như ánh mặt trời ấm áp, tươi sáng, khiến

những ai từng nhìn thấy đều không thể quên được.

Nhưng có nhiều lúc, con người không thể khoan dung

vì họ luôn đứng trên lập trường của mình để suy

nghĩ nên đã không hiểu được những khó khăn của

người khác. Cho nên, biết đặt mình vào vị trí của

người khác để giải quyết vấn đề thì khi bản thân

tức giận đều có thể bình tĩnh trở lại. Khi chúng ta

cảm thấy đối phương thật vô lí thì thông qua việc

đặt mình vào vị trí của đối phương, sẽ có thể biết

40

được cảm giác của đối phương khi đó.

Vì vậy, hãy dạy con bạn cách đặt mình vào vị trí

của người khác, đứng trên lập trường của người đó

mà suy nghĩ. Có thể đặt tình huống cho trẻ như: Nếu

trẻ không may làm người khác bị thương nhưng lại

không được tha thứ thì sẽ cảm thấy thế nào? Làm như

vậy có thể khiến trẻ đứng trên lập trường của

người khác để trải nghiệm cảm giác của họ, từ đó có

thể đối xử một cách khoan dung với những nhược

điểm và thiếu sót của họ.

Một người mẹ đã dạy con gái như sau:

Cô bé có một chiếc chong chóng nhỏ, nhưng cậu bé

hàng xóm lại có một chiếc to hơn. Thế là, cậu bé

liền cười nhạo cô bé, nói chiếc chong chóng nhỏ

quá, chơi không thích. Cô bé sau khi nghe vậy trong

41

lòng cảm thấy không vui. Tới khi chiếc chong chóng

của cậu bạn đột nhiên bị hỏng, cô bé liền mừng

thầm, cười to: “Ha ha, chong chóng của cậu tốt quá

nhỉ? Sao mới chơi đã hỏng rồi!” Cậu bé hàng xóm

buồn bã nhìn chiếc chong chóng. Người mẹ thấy vậy

liền gọi con gái lại và nói: “Con gái, con cảm thấy

mình nói vậy có được không?”

“Ai bảo nó chê chong chóng của con bé.” Cô bé

bướng bỉnh đáp. “Nếu chong chóng của con bị hỏng

thì con có buồn không?” “Có ạ!”

“Đúng thế, cho nên khi bạn đã buồn như vậy, mà con

lại còn cười thì thử nghĩ xem bạn có thấy khó chịu

không?” Cô bé nghe vậy liền im lặng.

Người mẹ lại nói tiếp: “Bạn bè tốt là phải biết

quan tâm tới nhau con ạ. Mẹ biết con rất thích giúp

42

đỡ người khác, con thử nghĩ xem bây giờ nên làm

thế nào?”

Con gái ngẫm nghĩ một lúc rồi nói: “Để bạn ấy cùng

chơi vậy!” Thế là, hai đứa trẻ lại vui vẻ giảng

hoà.

(3) ĐÁNH GIÁ NGƯỜI KHÁC QUA NHIỀU PHƯƠNG DIỆN

Cha mẹ nên dạy trẻ biết rằng, chúng ta đang sống

trong một thế giới rất đa dạng, với cùng một sự

vật, sự việc nhưng mỗi người lại có cách nhìn khác

nhau. Ví dụ như khẩu vị, quan niệm về cái đẹp hay

cách sống… đều có thể khác nhau. Có người thích ăn

chua nhưng có người lại thích ăn cay, điều đó không

có nghĩa ăn cay là không tốt. Người này thích màu

hồng nhưng người kia lại thích màu đen, điều này

không có nghĩa màu đen là xấu. Cho nên, cha mẹ phải

43

dạy trẻ hiểu rằng, trong quá trình giao tiếp với

người khác, không nên cố chấp trong việc nhìn nhận

vấn đề, như vậy mới có thể giảm bớt được việc dùng

tiêu chuẩn của bản thân làm thước đo duy nhất để đo

lường người khác, khiến mình trở thành người có

tầm nhìn hạn hẹp và ích kỉ.

(4) AI CŨNG CÓ LÚC PHẠM LỖI

Trong cuộc sống của chúng ta, không ai là chưa

từng mắc lỗi, nhưng chỉ khác nhau ở chỗ, những

người thành thật nhận lỗi thì ít còn những người

không thành thật nhận lỗi thì rất nhiều. Do vậy,

hãy dạy trẻ biết thông cảm và khoan dung với lỗi

lầm của người khác, một chút được mất, hơn thua hay

một chút không hợp với ý mình mà tính toán so đo

hay đối đãi không tốt với người khác là không được.

44

Điều này có thể giúp trẻ tránh được những mâu

thuẫn và xung đột để có mối quan hệ tốt đẹp với mọi

người.

5. ĐỂ TRẺ NHỎ HỌC CÁCH TỰ QUẢN LÍ

Một biểu hiện vô cùng quan trọng của chỉ số EQ cao

chính là có khả năng tự quản lí tốt. Khả năng tự

quản lí của một người được thể hiện ở rất nhiều

phương diện, ví dụ như có khả năng điều khiển công

việc, không dễ dàng chịu sự quấy nhiễu của những

nhân tố bên ngoài; có khả năng chịu đựng cao khi

gặp phải khó khăn; biết tự mình quản lí sinh hoạt

hàng ngày; làm việc có kế hoạch, trật tự; có khả

năng kiềm chế cảm xúc của bản thân, thấu hiểu và

thông cảm cho những thay đổi trong cảm xúc của

người khác.

45

Rồi sẽ có một ngày trẻ phải tự mình bước vào xã

hội, sống tự lập, nếu từ nhỏ trẻ đã rèn được khả

năng tự giải quyết các công việc của bản thân, tự

quản lí những thứ của mình, tự sắp xếp cho cuộc

sống thì sẽ nâng cao được tính tự lập, tính kế

hoạch và mục đích trong hành vi của trẻ, điều này

giúp ích rất lớn cho sự thành công và hạnh phúc của

trẻ trong tương lai.

Nhưng trong cuộc sống hiện thực, có rất nhiều

những đứa trẻ làm việc không hề có kế hoạch, tùy

tiện, việc gì cũng cần phải được người lớn chỉ bảo;

bản thân không biết mặc quần áo, không biết dọn

dẹp giường chiếu, không biết sắp xếp mọi thứ cho

gọn gàng, ngăn nắp. Nhiều cha mẹ cảm thấy đau đầu

vì chuyện này. Đặc biệt là con gái thường có tính ỷ

46

lại rất cao, thích và quen với việc được cha mẹ

sắp xếp cho mọi thứ, từ ăn gì, mặc gì, làm gì… thậm

chí là gặp phải khó khăn gì thì điều đầu tiên các

cô bé nghĩ đến chính là cầu cứu sự giúp đỡ từ cha

mẹ. Nếu cha mẹ cứ để con gái có suy nghĩ dựa dẫm

như vậy, thì khi bước vào xã hội, phải đối mặt với

cuộc sống của riêng mình, các cô bé sẽ khó tránh

khỏi việc bị lừa dối, không biết chăm sóc tốt cho

bản thân mình, càng không thể nâng cao các khả năng

bản thân được.

Đối với trẻ, bạn nên bồi dưỡng cho con khả năng tự

mình quản lí ngay từ sớm, đừng lo lắng cô bé sẽ

phạm phải sai lầm mà lúc nào cũng chỉ bảo giúp đỡ

tận tình. Như thế chính là đang làm hại các bé, làm

tăng thêm tính ỷ lại vào cha mẹ.

47

Vậy, cần bồi dưỡng khả năng tự quản lí cho trẻ như

thế nào?

(1) DẠY TRẺ HỌC CÁCH QUẢN LÍ SINH HOẠT CỦA BẢN

THÂN

Học cách tự quản lí sinh hoạt của mình là điểm

khởi đầu cho việc tự quản lí bản thân, vì thế cha

mẹ nên để cho trẻ nhỏ tự làm một vài công việc và

tham gia những hoạt động tùy theo năng lực của

mình, từ đó bồi dưỡng các kĩ năng lao động và thói

quen lao động, nâng cao khả năng tự quản lí cho bản

thân.

Trước tiên để trẻ học cách tự mặc quần áo, tuy

rằng việc để trẻ nhỏ dưới 3-4 tuổi hoàn toàn có thể

tự mặc và cởi đồ là điều không thể, nhưng ý thức

tự mặc đồ, gấp quần áo, tự quản lí cần phải được

48

bồi dưỡng ngay từ khi còn nhỏ. Trẻ nhỏ tầm 2 tuổi

đã có ý thức tự lập trong việc mặc và cởi đồ, mặc

dù mất nhiều thời gian, mặc không đẹp nhưng cha mẹ

cũng phải động viên con cố gắng, đồng thời dạy cho

con các thao tác đúng. Nếu không làm như vậy, một

khi tính ỷ lại hình thành thì sau này khi biết làm,

các bé cũng không chịu động tay. Ngoài việc động

viên con tự mặc đồ, còn cần thông qua lời nói và

hành động dạy cho con có ý thức tự cởi bớt đồ mỗi

khi trời nóng và mặc thêm áo mỗi khi trời lạnh.

Nhắc nhở con tự đắp chăn, giặt khăn tay, tất… bồi

dưỡng quan niệm việc của mình tự mình giải quyết.

Tiếp đó là để trẻ nhỏ tự mình sắp xếp đồ chơi,

chuẩn bị trước những chỗ sẽ đặt đồ dùng và đồ chơi,

chỉ cho con biết mỗi loại đồ vật đều có “nhà

49

riêng” của chúng, mỗi lần chơi xong thì phải đưa nó

về “nhà”. Tự thu dọn đồ chơi là việc của trẻ, cha

mẹ chỉ giúp đỡ thêm mà thôi. Cố gắng hết sức dùng

nhiều cách để thu hút các bé tham gia công việc thu

dọn sắp xếp, lâu dần sẽ hình thành nên những thói

quen.

Cuối cùng là để trẻ tự sắp xếp và tự chịu trách

nhiệm, về điểm này, đối với những đứa trẻ tuổi còn

nhỏ chưa hình thành cái “tôi” là điều khá khó khăn,

nhưng ý thức này sẽ được gieo hạt dần dần từ trong

cuộc sống sinh hoạt của trẻ. Ví dụ mỗi lần đưa trẻ

ra ngoài, có thể hỏi trẻ xem muốn mang theo thứ

gì. Sau nhiều lần nhắc nhở, các bé sẽ tự động nghĩ

ra cần phải đội mũ hay mặc thêm áo khoác… Khi con

biểu lộ ra việc biết cân nhắc, suy ngẫm, hãy để bé

50

tự sắp xếp xem hôm nay sẽ đi đâu chơi, chuẩn bị

những thứ gì, đồng thời giúp con phân tích tính khả

thi của vấn đề. Mỗi lần đều nên chú ý nhắc nhở,

giúp đỡ, trẻ sẽ dần dần hình thành ý thức trách

nhiệm.

(2) ĐỂ TRẺ TỰ LO LIỆU VIỆC HỌC HÀNH

Con gái biết tự mình lo liệu có nhiều lợi thế, ví

dụ như biết sắp xếp gọn gàng, đồ dùng lúc nào cũng

thu dọn ngăn nắp, biết giữ gìn sách vở; tinh thần

tiến thủ cao, lúc nào cũng có tham vọng nâng cao

thành tích. Tuy nhiên cũng gặp phải một số yếu điểm

như khả năng phán đoán còn kém, khả năng tư duy

không bằng con trai… Về mặt quản lí cần có sự chỉ

bảo và giúp đỡ từ cha mẹ. Dưới đây là cách làm của

một người mẹ, rất đáng để mọi người tham khảo:

51

Để nâng cao khả năng tự lo liệu ở con gái, tôi đã

giúp con gái tự mình lập ra một thời gian biểu,

được chia thành hai nội dung khác nhau là sinh hoạt

và học tập. Nội dung sinh hoạt bao gồm giờ thức

dậy, thu dọn giường chiếu, đánh răng, rửa mặt vào

sáng và tối, dùng bữa sáng, súc miệng sau khi ăn,

đồ dùng không để bừa bãi, đến trường đúng giờ đã

định, buổi tối cần nghỉ ngơi đúng giờ; nội dung học

tập bao gồm 6 mục là tình hình hoàn thành bài tập

(trong đó còn phân thành những phần nhỏ như tốt,

khá tốt, đúng, sai), đọc sách tham khảo, nghe tiếng

Anh 20 phút, đọc bài khóa trong sách giáo khoa,

chuẩn bị bài ngày hôm sau, cuối tuần học thêm toán.

Mỗi tháng đều kẻ một bảng riêng, cùng con gái đối

52

chiếu, rồi viết lại tình hình thực hiện của một

ngày. Làm tốt thì đánh dấu sao vào ô đó, làm không

tốt thì đánh một dấu X. Tình hình hoàn thành các

loại bài tập, lấy vở bài tập làm chuẩn, ghi chép

lại một cách cẩn thận. Mỗi tuần con gái đều phải

viết một bản tổng kết và một bản kế hoạch cho tuần

sau đó, cuối tuần mẹ sẽ viết nhận xét cho con gái

một lần.

Tháng tiếp theo cũng làm tương tự, cứ như thế

trong một năm, tính cách của con gái cũng dần được

cải thiện, không còn việc gì cũng mơ mơ màng màng

như trước kia nữa.

(3) NÂNG CAO Ý THỨC TỰ MÌNH LO LIỆU CHO CON GÁI

Nâng cao ý thức tự mình quản lí là tiền đề để các

cô bé học cách tự bảo vệ bản thân sau này, vì thế,

53

cha mẹ cần nâng cao khả năng tự mình lo liệu cho

con. Ví dụ như khuyến khích con khiêm tốn thật thà,

rộng lượng với mọi người, tuân thủ luật lệ giao

thông; bồi dưỡng khả năng chống chọi với mọi khó

khăn thử thách; nâng cao khả năng tư duy, phân biệt

thị phi, tích cực tiến lên phía trước, trở thành

một học sinh xuất sắc.

3. NGHE LỜI, CÓ CHỦ KIẾN NHƯNG KHÔNG MẤT BÌNH TĨNH

Hải Linh 5 tuổi, bất luận là ở trường mầm non hay

hàng xóm thì mọi người đều khen cô bé ngoan ngoãn

và biết nghe lời. Ở nhà, cha mẹ bảo gì là làm y hệt

cái đó, biểu hiện rất nghe lời người lớn; chơi

cùng bạn bè cũng thế, cô bé chỉ luôn nghe theo ý

kiến của các bạn, tuân theo sự chỉ đạo của người

khác, rất ít khi có những suy nghĩ của riêng mình.

54

Sau đó, cha mẹ nghe các cô giáo trường mầm non phản

ánh lại rằng Hải Linh có nhược điểm: Khi cô giáo

hướng dẫn cô bé cách giải quyết vấn đề, cô bé sẽ

không bao giờ tìm cách giải quyết khác nào nữa,

điều này khiến cho cha mẹ khá lo lắng.

Do chịu ảnh hưởng từ nền giáo dục truyền thống,

nên hi vọng lớn nhất của các bậc phụ huynh có con

gái chính là con mình phải thật “nghe lời”, phải

thật “ngoan”, câu nói mà họ dùng nhiều nhất đối với

công chúa nhỏ của mình chính là: “Con yêu, biết

nghe lời cha mẹ mới là đứa con ngoan đấy!” Trẻ nhỏ

biết nghe lời, ngoan ngoãn thì đương nhiên cha mẹ

có thể bớt đi một phần vất vả, cũng không phải lo

lắng xem con có xảy ra mâu thuẫn gì với bạn bè bên

ngoài hay không. Tuy nhiên, nếu như trẻ có biểu

55

hiện quá phục tùng, chuyện gì cũng không có chủ

kiến của riêng mình, hoàn toàn mô phỏng bắt chước

theo người khác thì sẽ là một hiện tượng không tốt,

điều này hoàn toàn không có lợi cho sự phát triển

tính cách lành mạnh ở trẻ nhỏ.

Một cô bé thiếu chủ kiến không những không thể tự

mình thu xếp lo liệu tốt cho cuộc sống sinh hoạt

của mình mà còn mất đi khả năng suy nghĩ, năng lực

phán đoán của bản thân. Khi lớn lên gặp chuyện gì

cũng phải đắn đo, thiếu năng lực tự chủ, thích phụ

thuộc vào người khác. Đến trường học, tìm một người

bạn trai thế nào, làm công việc như thế nào… đều

nhất nhất nghe theo sự lựa chọn sắp đặt của cha mẹ.

Có thể nói, một cô gái nếu lớn lên chỉ biết nghe

56

lời, bị động, đợi người khác đến giúp mình đưa ra

quyết định hoặc giúp mình làm việc thì khi bước vào

xã hội sẽ dễ bị người khác bắt nạt. Như vậy khó có

thể sinh tồn, cạnh tranh và thành công được. Vì

thế, muốn bồi dưỡng cho các công chúa của mình trở

thành cô gái xuất sắc, có chủ kiến riêng thì cha mẹ

cần bắt đầu từ chính mình, từ những việc nhỏ nhất

trong cuộc sống, dần dần sẽ nâng cao ý thức tự chủ

trong con người các bé.

Đối với con gái, việc nghe lời và có chủ kiến hoàn

toàn không đối lập, mâu thuẫn với nhau. Chỉ cần

cách làm của cha mẹ phù hợp, thì con gái nhỏ bé sẽ

không chỉ trở thành con ngoan mà còn trở thành một

người thông minh, trí tuệ.

(1) ĐỂ CON GÁI TỰ MÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ, TỰ MÌNH

57

LÀM CHỦ

Để con tự mình giải quyết vấn đề, tự mình làm chủ

không chỉ giúp bồi dưỡng ý thức tự chủ của con mà

còn có thể nâng cao khả năng phân biệt đúng - sai.

Khi thấy trẻ có khả năng tự xử lí công việc thì cần

cố gắng hết sức để con tham gia, trở thành nhân

vật chính. Vì vậy, trong cuộc sống hàng ngày, bạn

nên rèn luyện cho trẻ thói quen tự mình suy nghĩ,

tự làm những việc thuộc phận sự của bản thân. Khi

trải qua sự thất bại, trẻ sẽ từ đó rút ra được bài

học cho mình, người lớn tuyệt đối không được nhất

nhất làm thay các bé mọi việc.

Giao cho con quyền được quyết định. Mặc dù cha mẹ

hiểu việc gì nên làm, nhưng cũng nên cho trẻ cơ hội

để trẻ tự mình quyết định. Những thứ mà trẻ học

58

được từ sau những sai lầm và thất bại còn tốt hơn

nhiều những gì cha mẹ chỉ bảo. Phải cho trẻ biết

rằng: Một số việc cha mẹ có thể giúp đưa ra ý kiến,

nhưng quyết định cuối cùng vẫn là ở bản thân các

con, tùy theo độ tuổi thì khả năng đưa ra quyết

định cũng càng ngày càng nhiều.

Vì vậy, người lớn không nên đặt ra những quy tắc

cứng nhắc để trói buộc sự tự do của trẻ nhỏ, phải

để trẻ tự làm những gì mình thích, tự làm chủ bản

thân, tự đưa ra quyết định.

Một người mẹ từng chia sẻ phương pháp bồi dưỡng

cho con gái về mặt này như sau:

Để bồi dưỡng cho con gái khả năng tự nhìn nhận và

giải quyết vấn đề, mình cố gắng tạo cho con thật

nhiều cơ hội. Khi mua quần áo, mình để con tự lựa

59

chọn kiểu dáng, màu sắc; mua văn phòng phẩm hay

sách tham khảo cũng đều như thế. Lúc mới bắt đầu,

con bé hơi một tí là quay sang hỏi mình loại nào

tốt, loại nào không tốt, mình chỉ nói với con rằng:

“Việc của con thì con phải tự giải quyết, con

thích loại nào thì mua loại đó.” Cứ như thế, bắt

đầu từ việc mua sắm đồ, con gái dần dần có được chủ

ý. Những lần hai mẹ con có quan điểm khác nhau là

con bé lại quay sang bảo: “Mẹ, con thấy chọn cái

này có vẻ tốt hơn”, không chỉ thế mà còn nói thao

thao bất tuyệt, giống như một chuyên gia vậy.

(2) DÙNG NHỮNG TỪ NGỮ CHÍNH XÁC ĐỂ ĐÁNH GIÁ VỀ CON

GÁI

Trong cuộc sống, cha mẹ thường dùng những từ như

“ngoan”, “nghe lời” để đánh giá về những cô công

60

chúa nhỏ của mình, điều này vô tình khiến cho các

cô bé vốn dĩ rất nhạy cảm nảy sinh những hiểu lầm:

Chỉ cần nghe lời cha mẹ hay thầy cô giáo là có thể

được khen ngợi. Vì thế, trẻ tự nhiên sẽ mất đi ý

thức về sự tự lập. Trước hiện tượng này, các bậc

cha mẹ cần thay đổi tiêu chuẩn đánh giá đối với

con. Chẳng hạn khi muốn biểu dương sự “nghe lời”

của con, bạn đừng ngại dùng những ngôn từ khác nhau

tùy thuộc vào tình hình thực tế. Ví dụ, đổi câu

“Con thật nghe lời, nhoáng cái đã ăn xong bát cơm

rồi.” thành câu “Con ăn cơm nhanh thế, cừ thật

đấy!” Khi muốn dùng câu “không nghe lời” để phê

bình trẻ nhỏ, cũng có thể sử dụng những ngôn từ

khác. Ví dụ như câu “Mẹ bảo con thu dọn đồ chơi sao

con lại không nghe lời” có thể chuyển thành câu

61

“Nếu con có thể thu dọn đồ chơi vào, con nhất định

sẽ càng trở nên ngoan hơn!”

Ngoài ra, khi đánh giá những hành vi của trẻ, cần

dùng ngôn ngữ cụ thể. Ví dụ khi trẻ vẽ một bức

tranh tràn đầy cảm hứng, đừng nên khen ngợi rằng:

“Giỏi, con thật là giỏi!” Bởi như thế, trẻ nhỏ sẽ

không thể biết bản thân chúng giỏi ở chỗ nào. Tốt

hơn hết là hãy quan sát tỉ mỉ những điểm đáng nói

đến trong bức tranh của con rồi sau đó mới đưa ra

những đánh giá và biểu dương, ví dụ như: “Phối màu

nhìn rất đẹp!”, “Con mới cho thêm màu xanh vào à!”…

Như thế sẽ không khiến trẻ quá ỷ lại vào người

khác, cũng tránh được việc vì quá để ý đến những

lời đánh giá nhìn nhận của người khác mà mất đi chủ

kiến của bản thân.

62

Lời đánh giá cụ thể nên biểu hiện ở mọi mặt trong

cuộc sống. Ví dụ, khi con gái làm một việc gì đó

hợp với sức của mình, nên khen con tháo vát; nếu

sách vở của con không bị rách, nên khen con cẩn

thận; khi con gái nói chuyện hòa thuận với người

khác, hãy khen con lịch sự…

(3) NÂNG CAO KHẢ NĂNG PHÂN BIỆT ĐÚNG SAI

Khi những quan niệm đạo đức của trẻ nhỏ vẫn chưa

được hoàn thiện thì sự phán đoán đúng sai lại càng

trở nên mơ hồ, các cô bé chủ yếu dựa vào cảm xúc

yêu ghét của bản thân mình để phán đoán đúng sai về

sự vật và sự việc. Khả năng mô phỏng của trẻ khá

cao nhưng khả năng khống chế lại kém, chưa biết

phân biệt tốt xấu, chỉ cần nhìn thấy người khác thế

nào là sẽ học theo như thế, vì thế mà khó tránh

63

khỏi có một số hành vi và lời nói không phù hợp.

Với những việc như thế, cha mẹ không thể xem nhẹ

nhưng cũng không nên trừng phạt nghiêm khắc, cần

kiên nhẫn khuyên nhủ dạy bảo trẻ, để trẻ có thể

thông qua những hành vi cử chỉ, những lời đánh giá

của người lớn mà dần dần nhận thức được hành vi của

mình là đúng hay sai, từ đó nâng cao khả năng phân

biệt đúng sai. Nếu trẻ nhỏ nghe thấy lời nói tục

từ một người nào đó liền học theo, thì lúc này cha

mẹ cần giải thích một cách rõ ràng cho bé rằng: Câu

nói như vậy là mắng người, không hay, không văn

minh, không nên học theo… Khi được định hướng như

thế, các cô bé cậu bé sẽ không có tâm lí học theo

số đông những hành vi không tốt, từ đó dần hình

thành nên tính cách phẩm chất tốt.

64

(4) CHO TRẺ CƠ HỘI ĐƯỢC BIỂU ĐẠT Ý MUỐN CỦA BẢN

THÂN

Khá nhiều cha mẹ đã quen với việc thay con quyết

định mọi chuyện mà ít khi tham khảo ý kiến của con,

có lúc còn không cho phép con có những ý kiến khác

với cha mẹ. Thực ra trẻ cũng có những suy nghĩ của

riêng mình, cho nên cha mẹ cần chú ý để trẻ được

biểu đạt mong muốn và nguyện vọng, cho cô bé có cơ

hội được làm chủ tư duy của mình. Ví dụ, khi đưa

con gái đi siêu thị mua đồ, có thể hỏi cô bé muốn

mua gì; trước khi tắm cho con có thể hỏi con muốn

mặc quần áo gì; đưa con ra ngoài có thể hỏi con

muốn đi bằng phương tiện gì; đưa đi du lịch cũng có

thể hỏi con muốn chuẩn bị những đồ gì…

(5) LẮNG NGHE NHỮNG LỜI TRẺ NÓI

65

Kiên nhẫn lắng nghe những lời con nói, động viên

đồng thời định hướng cho trẻ tự do biểu đạt tư duy

của mình, điều này chính là thể hiện sự tôn trọng

của cha mẹ đối với trẻ, đồng thời cũng giúp cho

việc bồi dưỡng tính tự lập ở các bé trở nên hiệu

quả hơn.

Trước tiên hãy chú ý lắng nghe những lời thao thao

bất tuyệt của trẻ, bởi lẽ trẻ rất thích kể về

những sự vật và con người mà chúng nhìn thấy, bạn

tuyệt đối không nên nói con là phiền phức, bởi hiện

tượng này chính là biểu hiện sớm nhất của ý thức

tự chủ ở trẻ nhỏ, có khi lúc đó bé chỉ đang cố gắng

biểu đạt những cách nhìn và cách nghĩ của mình về

thế giới cho người lớn nghe. Vì thế, cha mẹ không

chỉ nên lắng nghe những lời thao thao bất tuyệt của

66

con mà còn nên động viên con nói nhiều hơn nữa.

Ngoài ra, không nên tranh lời của trẻ. Không ít

cha mẹ khi nghe trẻ kể chuyện, cảm thấy những lời

con nói không được thành thục, thường hay tranh lời

con để nói, như vậy sẽ vô tình cướp mất cơ hội

được phát ngôn của trẻ, đồng thời cũng khiến các bé

mất đi sự tự tin mỗi khi biểu đạt lời nói. Khi trẻ

muốn nói, mặc dù những từ ngữ trẻ dùng còn chưa

được rõ ràng, thì cha mẹ cũng nên để trẻ nói hết

được những suy nghĩ của bản thân, tuyệt đối không

nên cướp lời để trở thành người phát ngôn thay cho

con.

Khi trẻ có sự tranh luận với cha mẹ về việc mình

tự làm, tuyệt đối không nên trách mắng con là cãi

lại người lớn, nên cho các bé có cơ hội được giải

67

thích, biện luận. Khi con cãi nhau với người khác,

cha mẹ không được ngay lập tức đi hóa giải tranh

chấp, có thể im lặng để lắng nghe và quan sát, xem

những lời con nói liệu có hợp lí hay không, điều

này rất có ích cho việc bồi dưỡng khả năng tư duy

độc lập của trẻ sau này.

7. BỒI DƯỠNG CHO CON GÁI NIỀM TIN KHI ĐỐI DIỆN VỚI

SỰ THẤT BẠI

Cuộc sống không hoàn toàn tin tưởng ở những giọt

nước mắt, nhưng con gái bẩm sinh đã hay xúc động,

mỗi khi vấp phải một chướng ngại nào đó là thường

dùng nước mắt để thanh minh, giãi bày. Đặc biệt do

hầu hết các gia đình đều ít con nên trẻ đều được

cha mẹ yêu chiều bao bọc, vì thế mà hễ gặp phải khó

khăn nào đó là con gái lại muốn lẩn tránh, thậm

68

chí khi gặp phải chướng ngại là liền bật khóc ngay.

Cha mẹ không thể theo con suốt cuộc đời được,

không thể mãi mãi là nơi che nắng che mưa cho con

được, vì thế nhất định phải bồi dưỡng ý chí kiên

cường cho con, để mỗi lần đối diện với khó khăn,

con sẽ tự tin vượt qua.

Cho dù khó có thể chịu đựng được những khó khăn

hay đau khổ, cho dù là con gái có thể khóc, nhưng

cha mẹ không thể để trẻ mãi chìm đắm trong nước

mắt, không thể tự mình đứng dậy; hãy làm cho các cô

bé trở nên mạnh mẽ hơn, đây chính là sự thay đổi

mà tất cả cha mẹ trên thế gian này nên giúp con gái

thực hiện. Con gái có thể tinh tế, có thể nhạy

cảm, có thể yếu ớt, nhưng không được mất đi sự mạnh

mẽ kiên cường.

69

Cuộc đời mỗi người, dù ít hay nhiều sẽ gặp phải

những khó khăn, vì thế cha mẹ nên giúp con gái xây

dựng một thái độ đúng đắn khi đối diện với những

khó khăn của cuộc đời, bồi dưỡng cho con lòng tin

và dũng khí để chiến thắng lại những khó khăn, để

mỗi khi đối diện với chúng, các cô bé sẽ không còn

lẩn tránh mà dùng thái độ tích cực và lạc quan đối

diện với nó.

Vậy, cha mẹ nên làm những gì để bồi dưỡng khả năng

đối mặt với thất bại cho con gái?

(1) GIẢNG GIẢI ĐỂ TRẺ HIỂU RẰNG: TRONG CUỘC SỐNG,

KHÓ KHĂN LÀ ĐIỀU KHÔNG THỂ TRÁNH KHỎI

Nếu con gái biết trước được khó khăn là điều không

thể tránh khỏi trong cuộc sống, thì mỗi khi đối

diện với khó khăn và vấp ngã, tâm lí của con sẽ

70

tích cực hơn, thể hiện rõ nhất ở việc sẵn sàng đối

mặt với chúng. Vì thế, trong quá trình giáo dục con

gái, bạn cần chú ý để con biết được rằng, đừng sợ

hãi khi đối mặt với những khó khăn và vấp ngã, cuộc

sống là sự hợp thành của những điều may mắn và

những điều bất hạnh, không ai có thể gặp may mắn

suốt đời, hãy bồi dưỡng cho con gái một tâm lí vững

vàng để con gái vượt qua mọi sóng gió cuộc đời.

Đương nhiên, trước những khó khăn, con gái khó

tránh khỏi việc mất đi niềm tin, những lúc như vậy,

bạn nên kể cho con nghe một vài câu chuyện danh

nhân vượt khó thành tài, dần dần bồi dưỡng tính

cách mạnh mẽ, lạc quan yêu đời cho con. Hãy nói rõ

để cho con hiểu rằng: Trên thế gian này không phải

chỉ có con mới có những phiền muộn, mà bất cứ ai

71

cũng có lúc phải đối mặt với những khó khăn và vấp

ngã, những con người thành công kia không phải là

họ chưa bao giờ vấp ngã, mà là bởi họ biết tìm cách

thoát khỏi những khó khăn đó, tự mình phấn đấu đi

lên; còn những người thất bại chính là bởi họ không

đủ mạnh mẽ, khả năng chịu đựng tâm lí còn kém,

cuối cùng mới bị những khó khăn như vậy đánh gục.

Lúc cần thiết, cha mẹ nhất định phải buông tay con,

nếu không sẽ khó có thể bồi dưỡng cho con gái một

ý chí kiên cường.

(2) TẠO RA MỘT VÀI KHÓ KHĂN THÍCH HỢP

“Con nhà nghèo thì trưởng thành sớm”, câu nói này

có thể được hiểu rằng: Điều kiện cuộc sống khó khăn

sẽ tôi luyện ý chí cho con người, khiến người đó

trở nên kiên cường hơn. Vì thế, muốn bồi dưỡng cho

72

con gái bạn tính bền bỉ dẻo dai và có dũng khí đối

mặt với khó khăn, thì việc cho bé phải chịu một

chút vấp váp, thất bại cũng là điều nên làm.

Sự nhẫn nại của con người được hình thành trong

quá trình cọ xát với những khó khăn và vấp váp. Rất

nhiều cha mẹ thương xót con gái, chủ động trải

đường thẳng cho con đi, kết quả là họ đã tước đi cơ

hội trưởng thành của con. Ví dụ như trước khi đi

học, mặc dù con gái đã chuẩn bị hết mọi đồ dùng cần

thiết, nhưng kiểu gì thì cuối cùng mẹ cũng kiểm

tra, kèm theo là câu nói: “Có quên gì nữa không, để

mẹ kiểm tra thêm một lần nữa nào!” Điều này đồng

nghĩa với việc bạn đang khiến con hình thành tính ỷ

lại. Thực ra, muốn khiến con gái không lặp lại

việc quên đồ lần nữa thì cần xây dựng cho con gái

73

thói quen tự mình sắp đồ trước, để con tự mình trải

nghiệm. Lúc mới bắt đầu, có thể các bé còn quên

thứ nọ thứ kia, nhưng khi đã biết được kết quả của

việc hay quên (không có dụng cụ để dùng, bị thầy cô

mắng) các bé sẽ dần học được cách tự mình chịu

trách nhiệm về những hậu quả do hành vi ấy gây nên,

từ đó mà rút kinh nghiệm.

Tạo ra một vài khó khăn hợp lí. Đừng nên giúp con

dọn sạch những chướng ngại vật trước khi các bé

phải bước qua, khi gặp khó khăn cũng đừng nên theo

sát nhắc nhở, hãy đặt ra một vài thử thách để tôi

luyện cho ý chí cho trẻ.

(3) KHIẾN TRẺ CÓ NIỀM TIN KHẮC PHỤC ĐƯỢC THẤT BẠI

Trẻ còn nhỏ tuổi, nếu cứ để trẻ thường xuyên bị

vấp ngã và thất bại thì hoàn toàn không có lợi cho

74

sự trưởng thành, rất dễ khiến trẻ trở nên sa ngã.

Thêm vào đó là khả năng chịu đựng của con gái

thường kém hơn con trai, vì thế khi các cô bé gặp

phải khó khăn, bạn nên kể cho con nghe một số câu

chuyện điển hình về sự thành công, từ đó giúp con

nhận thức được rằng, bất cứ người nào khi vấp phải

khó khăn, chỉ cần không buông tay, không nản lòng,

luôn duy trì được lòng tin, kịp thời rút ra bài học

kinh nghiệm từ những thất bại thì đều có thể

chuyển bại thành thắng.

Bài kiểm tra tiếng Anh, cô bé Hân được 6 điểm, thế

là bị các bạn được điểm 10 cười nhạo, chê là học

dốt nát. Lòng tự trọng của cô bé bị tổn thương

nghiêm trọng, về đến nhà liền sà vào lòng mẹ khóc

mãi không thôi. Mẹ cô bé thấy vậy liền lau nước mắt

75

cho con và nói rằng: “Hân của mẹ tuyệt đối không

phải là một cô bé ngu dốt, con không cần phải khóc,

khóc cũng không làm cho thành tích của con đi lên

được, chỉ cần cố gắng thì nhất định con sẽ theo kịp

các bạn thôi. Lúc mẹ mới đi học cũng không bằng

nhiều bạn trong lớp, mẹ thầm nhắc bản thân là phải

cố gắng, trên lớp chăm chú nghe thầy giáo giảng

bài, buổi sáng thức dậy sớm hơn mọi người một chút

để ôn bài… Sau đó mẹ đã trở thành một trong mười

học sinh ưu tú của lớp. Con đừng nên nhút nhát,

phải có niềm tin. Chỉ cần bản thân cố gắng thì nhất

định sẽ đuổi kịp được các bạn!” Những câu nói của

mẹ đã làm cô bé thấy vui lên rất nhiều, sự tự tin

cũng dần dần được khôi phục. Về sau, cô bé bắt đầu

nỗ lực phấn đấu trong học tập, thành tích trong học

76

kì hai đã vượt lên hẳn.

(4) CHA MẸ CẦN GIÚP ĐỠ VÀ AN ỦI TRẺ

Khi trẻ thất bại, ngoài việc động viên con kiên

cường mạnh mẽ lên, bạn cũng nên an ủi các bé. Tâm

lí con gái vốn đã khá yếu ớt, nếu như không được an

ủi đúng lúc có thể khiến các cô bé đánh giá những

khó khăn trước mắt cao hơn thực tế, khó có thể hóa

giải được tâm lí mệt mỏi kiệt sức, cũng khó mà mạnh

mẽ lên được.

Đối với những khó khăn mà con gái gặp phải, cha mẹ

nên biết phân tích một cách khách quan. Nếu đó là

những khó khăn mà con gái chỉ cần động não một chút

là có thể khắc phục được, thì cha mẹ đừng nên quá

nóng ruột, hãy kiên nhẫn quan sát cách trẻ tư duy

và giải quyết vấn đề. Nếu con gái có thể tự mình

77

giải quyết được, hãy khen ngợi con, giúp con phân

tích cách làm nào tốt, nghĩ thế nào là đúng, để lần

sau khi gặp phải những tình huống tương tự, trẻ có

thể học hỏi từ những kinh nghiệm rút ra từ lần

trước, như vậy sẽ càng ngày càng tự tin hơn.

Đối với những khó khăn mà con gái chưa giải quyết

được, cha mẹ có thể tích cực hỗ trợ, cũng có thể

đưa ra một vài phương hướng giải quyết, kết hợp

cùng trẻ khắc phục khó khăn. Trẻ sẽ rất vui khi

được nghe những lời khuyên và ý tưởng từ cha mẹ,

như thế cũng sẽ làm tăng thêm uy tín của bạn đối

với con cái.

Ngoài ra, trong cuộc sống, trẻ nhìn thấy dù có

gian khổ thế nào cha mẹ cũng biết cách vượt qua,

thì tự nhiên sẽ hình thành nên thói quen biết vượt

78

khó mà vươn lên; còn nếu cha mẹ thường xuyên làm

việc bỏ dở giữa chừng, nói không giữ chữ tín thì

chúng sẽ nhanh chóng bắt chước theo cha mẹ: không

thể chiến thắng được khó khăn, thử thách, hễ nhìn

thấy khó khăn là sợ hãi buông xuôi, như vậy khó mà

đạt được thành tích cao, cũng khó gặt hái thành

công được.

“Ôm” chính là một phương pháp quan trọng có thể an

ủi trẻ nhỏ. Một nhà tâm lí học nổi tiếng người Mỹ

từng nghiên cứu phát hiện: Ôm có thể khiến người ta

trẻ hơn, mạnh mẽ hơn, có sức sống hơn, đồng thời

có thể làm khăng khít hơn nữa mối quan hệ giữa các

thành viên trong gia đình. Thường xuyên ôm con gái

có thể giúp nâng cao khí chất về tâm lí cho các cô

bé, khiến con trở nên mạnh mẽ hơn. Điều này hoàn

79

toàn phù hợp với nhu cầu tâm lí trưởng thành của

con gái. Trong quá trình trưởng thành của mỗi người

đều có những người chăm sóc, mối liên hệ tình cảm

khăng khít giữa người chăm sóc và người được chăm

sóc được các chuyên gia tâm lí định nghĩa bằng từ

“quyến luyến”. Khi cha mẹ giang rộng cánh tay để ôm

con gái vào lòng, các cô bé có thể cảm nhận được

sự ấm áp mà cha mẹ mang đến đồng thời cũng cảm thấy

an toàn hơn. Chúng sẽ tin rằng: Bất luận bản thân

mình làm việc gì đi chăng nữa, cha mẹ cũng sẽ làm

hậu thuẫn vững chắc cho mình, sống trong tâm lí đó,

trẻ càng trở nên mạnh dạn hơn, khi gặp bất cứ khó

khăn gì cũng không còn cảm thấy cô độc nữa.

Con gái có thể khóc, nhưng tuyệt đối không được

khiến mình trở nên yếu đuối mà nên coi đó là điểm

80

khởi đầu cho sự mạnh mẽ kiên cường; chỉ cần cha mẹ

có đủ kiên nhẫn, tình yêu thương là có thể giúp trẻ

tự tin bước ra khỏi đau khổ, mỉm cười đối mặt với

cuộc sống.

8. ĐỪNG ĐỂ SỰ NHÚT NHÁT BAO PHỦ CUỘC SỐNG CỦA CON

GÁILà cha mẹ, ai cũng mong muốn con cái mình dũng

cảm, thông minh, tháo vát, nhưng thực tế cho thấy

còn rất nhiều cô bé cậu bé không dám phát ngôn

trước chốn đông người, khi gặp người lạ hay trước

những nghịch cảnh thường nhút nhát, xấu hổ, luôn

cảm thấy bất an, không thể nói chuyện một cách tự

nhiên được.

Có một người mẹ từng kể về con mình như thế này:

Con gái tôi tính cách nhút nhát, hướng nội, ngày

nào trên đường đến trường mầm non cũng phải khóc

81

một hồi, nhất định không chịu đi học; cô giáo nói ở

trường con bé rất nhút nhát, không thích tham gia

hoạt động cùng các bạn; các bạn chơi thì đứng nhìn

một bên, không thì chơi một mình. Làm mẹ nên tôi

cảm thấy vô cùng sốt ruột. Không dám tham gia hoạt

động thì cơ hội rèn luyện sẽ rất ít, khả năng rèn

luyện không thể nâng cao, hơn nữa chơi một mình cảm

giác sẽ rất khó chịu, ức chế. Tôi đang lo lắng con

bé sẽ trở thành một người tự kỉ.

Cha mẹ nên biết rằng, bất luận là trong học tập

hay trong cuộc sống, những người rụt rè nhút nhát

thường thiếu tính chủ động, dũng khí và lòng tin,

có khả năng sẽ bỏ lỡ mất thành công và hạnh phúc

vỗn dĩ thuộc về bản thân mình. Nhút nhát chính là

viên đá ngáng đường của sự thành công và trưởng

82

thành. Vậy, cha mẹ cần làm thế nào để vứt bỏ viên

đá ngáng đường ấy đi, làm thế nào để con cái mình

có thể vững tin, dũng cảm bước về phía trước?

(1) RÈN CHO CON GÁI THÓI QUEN CHỦ ĐỘNG TIẾP XÚC

NÓI CHUYỆN VỚI NGƯỜI KHÁC

Con gái nhút nhát rụt rè, không dám tiếp xúc với

người lạ, đây là biểu hiện mất tự tin ở trẻ nhỏ.

Nguyên nhân phần lớn do con gái không được rèn

luyện giao tiếp xã hội, vì thế bạn cần rèn cho con

tính chủ động giao lưu cùng người khác, ví dụ như

đưa con đến chơi nhà bạn thân, để cô bé có cơ hội

tiếp xúc với họ, chủ yếu để trẻ học cách nói chuyện

cùng người khác như thế nào. Như thế mới có thể

khiến trẻ dần dần xóa bỏ được tính cách sự nhút

nhát, tạo dựng niềm tin trong bản thân.

83

Ngoài ra, cha mẹ cần dạy trẻ học những ngôn từ

thường hay sử dụng trong giao tiếp, học cách cư xử

lịch thiệp với người khác, khi nhìn thấy người khác

thì cần chủ động chào hỏi, hỏi thăm, chú ý sử dụng

những từ ngữ tôn trọng. Cha mẹ cũng nên làm mẫu để

cho con cái học theo, gặp những người hàng xóm hay

người quen cần chủ động lên tiếng. Khi con ở bên

cạnh bạn, cũng có thể để con chủ động chào hỏi, nói

chuyện với đối phương, điều này rất có ích cho

con. Con gái thường rất tự nhiên khi bắt chước lại

những hành động của cha mẹ, đó cũng là cơ hội tốt

để rèn luyện cho con gái cách chào hỏi người khác,

lâu dần, các bé sẽ hình thành thói quen chủ động

nói chuyện với mọi người.

(2) GIÚP CON GÁI MẠNH DẠN HƠN THÔNG QUA CÁC TRÒ

84

CHƠI

Dạy con gái khi chơi, thông qua việc dạy con gái

chơi để nâng cao kĩ năng vận động, điều này rất có

lợi cho việc nâng cao tính mạnh dạn ở con gái. Một

người mẹ nhận thấy cô con gái 5 tuổi của mình rất

nhút nhát, thiếu nghị lực làm việc. Một lần, trường

mầm non có mời cha mẹ đến tham dự hoạt động của

trường, các bạn nhỏ đều tích cực tham gia biểu diễn

tiết mục, chỉ có riêng cô con gái của chị là nấp ở

một góc không nói gì, cô giáo khuyên nhủ thế nào

cô bé cũng không chịu đi. Những bạn xung quanh đều

chơi cùng nhau, riêng chỉ mình cô bé là bám lấy mẹ.

Chơi trò chơi xếp khối hình bằng gỗ, mới được một

nửa là cô bé đã thấy chán nản, mẹ dỗ thế nào cũng

không chịu chơi tiếp. Điều này làm cho mẹ cảm thấy

85

rất buồn. Nhưng mẹ nghĩ lại thấy rằng, chỉ cần dụng

tâm thì nhất định có thể thay đổi được thói quen

không tốt này của con.

Mẹ đã phân tích tỉ mỉ tính cách của cô con gái,

sau đó thì lập ra một vài kế hoạch để dạy con

“chơi”. Đương nhiên nội dung của việc chơi đó hoàn

toàn có tính mục tiêu, và trò chơi đầu tiên chính

là đi xe trượt scooter, trò chơi đòi hỏi sự dũng

cảm.

Lúc mới đầu, cô bé bám chặt tay mẹ không buông, mẹ

chỉ cần thả tay một chút là y rằng cô bé khóc òa

lên, thế là mẹ liền động viên con gái: “Con yêu,

con trượt không tệ chút nào, mẹ tin chắc rằng con

sẽ học được thôi.” Hết lần này đến lần khác, cuối

cùng cô bé cũng dần dần thả lỏng tay, bắt đầu biết

86

đi xe trượt. Từng bước, từng bước một, dần dần tìm

được cảm giác thích thú, cô bé bắt đầu có hứng thú,

phấn khởi hẳn lên, còn nói với mẹ là: “Mẹ ơi, con

không cần mẹ đỡ nữa, mẹ xem này, con tự mình làm

được rồi.” Trong quá trình chơi, đương nhiên cũng

bị vấp ngã, nhưng dưới sự hấp dẫn không thể chối từ

của sự thành công, thì điều đó chẳng đáng là bao.

Chỉ sau một tuần, cô bé đã có thể điều khiển chiếc

xe trượt thành thạo, so với các bạn bằng tuổi cũng

được coi là trội hơn một chút.

Lúc này, người mẹ bắt đầu kế hoạch thứ hai của

mình, dạy con gái nhảy dây.

Trước tiên chị tự mình đan một cái dây thừng nhiều

màu cho con xem. Cô bé thấy hứng thú liền lấy

chiếc dây chơi. Nhưng khi tự mình cầm chiếc dây để

87

nhảy, cô bé lại cảm thấy khang khác, nếu tay không

giơ lên thì chân cũng không thể nhấc lên được, rất

khó để phối hợp cả tay và chân. Thế là mẹ bảo trước

tiên không dùng dây, hãy tập các động tác trước

đã, phải tìm được cảm giác giống như mình đang nhảy

dây vậy. Trẻ nhỏ thường không nhẫn nại được bao

lâu, khi cô bé phát hiện một hoạt động nào đó không

đơn giản như đã nghĩ liền nằng nặc đòi bỏ. Để con

gái có thể tiếp tục kiên trì, mẹ đổi sang một cách

khác giúp con học, mẹ tìm một vài bạn nhỏ lớn tuổi

hơn con mình, mỗi người cầm một đầu dây. Cô bé nhảy

qua nhảy lại trong cái dây, bắt đầu cảm thấy vui

và hứng thú, chân tay cũng phối hợp nhịp nhàng hơn,

chỉ sau hai tuần luyện tập đã tiến bộ lên rất

nhiều.

88

Sau khi giúp con gái chơi thành công hai trò chơi,

mẹ cảm thấy con gái tự tin lên rõ rệt, niềm hứng

thú đối với các hoạt động cũng được tăng lên, những

hoạt động ngoại khóa ngoài trời cũng tham gia

nhiều hơn. Không chỉ vậy, bởi kĩ thuật của con ngày

càng trội hơn nên đã thu hút rất nhiều bạn nhỏ đến

chơi cùng, cô bé dần dần hiểu được làm thế nào để

tiếp xúc nói chuyện với mọi người, tính cách cũng

trở nên hoạt bát hơn.

(3) RÈN LUYỆN CHO CON GÁI KHẢ NĂNG GIAO TIẾP XÃ

HỘI

Trong cuộc sống, cha mẹ cần tận dụng và tích cực

tạo ra nhiều cơ hội để con gái được tiếp xúc với xã

hội. Ví dụ như những thứ đồ nhỏ bé như đồ ăn vặt

mà trẻ thích, hay những thứ gia vị cần thiết trong

89

gia đình, hay là khi đi ăn ở tiệm cần lấy ít giấy

ăn, cha mẹ đều có thể yêu cầu trẻ đi mua, đi lấy,

như thế không chỉ bồi dưỡng được khả năng tự lập mà

còn giúp các bé mạnh dạn hơn khi tiếp xúc với

người khác, những việc này đều là cơ hội tốt để rèn

luyện cho trẻ.

Một người mẹ vì muốn con gái mình có thể cởi mở

hơn với mọi người nên thường đưa con đến những nơi

công cộng để con học cách chào hỏi, bắt chuyện với

những người xung quanh. Khi con gái lớn hơn một

chút, mẹ để cô bé đi mua một số đồ dùng sinh hoạt,

bảo con đến nhà hàng xóm mượn đồ, giúp con cảm thấy

mạnh dạn hơn. Dần dần, tật sợ người lạ của cô bé

đã được cải thiện đáng kể.

(4) KHÔNG ĐƯỢC DỌA NẠT HAY TRỪNG PHẠT NGHIÊM KHẮC

90

TRẺ

Trong cuộc sống, cha mẹ thường hay dọa nạt khi trẻ

nhỏ không nghe lời, điều này dễ làm cho trẻ cảm

thấy sợ hãi, mất đi cảm giác an toàn, từ đó mà trở

nên nhút nhát. Ngoài ra, cuộc sống của trẻ bị hạn

chế kiềm kẹp quá mức, ví dụ như khi con muốn động

vào con dao, cha mẹ liền nhắc: “Đừng động vào, cẩn

thận không bị đứt tay bây giờ!”; con muốn cầm vào

cây chổi, cha mẹ lại bảo: “Con bỏ xuống đi, cầm

chổi bẩn lắm”… từ đó khiến các bé không dám thử sức

tìm hiểu để có được những kiến thức thực tiễn,

tích lũy kinh nghiệm, càng trở nên nhút nhát hơn.

Ngoài ra cũng nên chú ý, khi con gái phạm phải lỗi

lầm, nếu thường xuyên bị cha mẹ trách mắng sẽ

khiến các bé nảy sinh tâm lí sợ hãi mỗi lần gặp cha

91

mẹ. Khi ra ngoài gặp người lớn cũng sẽ có phản ứng

tâm lí như vậy. Vì thế, mỗi khi con gái mắc sai

lầm hoặc làm việc gì đó chưa thật tốt, tốt nhất là

hãy trao đổi với con một cách nhẹ nhàng, đừng nên

động chút là trách mắng con. Nếu không lần sau, trẻ

sẽ vì sợ mắc lỗi mà không dám làm những việc mà

bản thân muốn làm, như vậy sẽ ngày càng trở nên

nhát gan hơn.

9. BỒI DƯỠNG CHO CON GÁI THÁI ĐỘ LẠC QUAN

Các gia đình hiện đại phần lớn đều ít con, hơn nữa

không gian chật hẹp nơi đô thị cũng khiến cho sự

trao đổi giữa người này với người kia, gia đình này

với gia đình khác bị hạn chế. Cha mẹ thông thường

cũng không yên tâm lắm khi để con ra ngoài chơi một

mình, thời gian được tiếp xúc với thế giới bên

92

ngoài của trẻ nhỏ vì thế mà ít đi, như vậy rất dễ

khiến trẻ trở nên cô độc, khó hòa đồng được với đám

đông. Đặc biệt là con gái, với bản tính nhút nhát

hay xấu hổ, sẽ rất dễ trở nên sống khép mình, sinh

ra tâm lí bi quan. Do vậy, tích lũy cho con gái sự

lạc quan yêu đời là điều vô cùng quan trọng.

Thêm vào đó, lạc quan và tự tin là thái độ sống mà

bất kì người con gái nào cũng cần phải có, càng là

những cô gái kiệt xuất thì khả năng gặp khó khăn

lại càng lớn, vấp ngã lại càng nhiều, nếu như không

có thái độ tích cực tiến lên phía trước, đối mặt

với khó khăn thì cuối cùng sẽ bị khó khăn đánh bại.

Tinh thần lạc quan và sự tự tin chính là sức hấp

dẫn lớn nhất ở người con gái, nó quan trọng hơn rất

nhiều so với vẻ đẹp dung mạo, nếu bạn muốn biến cô

93

con gái đáng yêu của mình trở thành một một cô gái

thành công trong tương lai thì hãy xây dựng cho

con thái độ sống lạc quan ngay từ bây giờ.

Lạc quan là một loại tính cách khiến con người có

thể nhìn thấy một phương diện tốt đẹp nào đó của

vấn đề, và khiến họ chờ đợi một kết quả tốt đẹp. Có

thể một số trẻ khi sinh ra đã có thái độ lạc quan

nhưng một số trẻ lại có thái độ ngược lại. Tuy vậy,

cha mẹ cần biết rằng tinh thần lạc quan hoàn toàn

có thể bồi dưỡng được, cho dù trẻ từ nhỏ không được

trang bị phẩm chất lạc quan yêu đời thì đều có thể

cố gắng thực hiện việc này ở những giai đoạn tiếp

theo của cuộc đời.

(1) CHA MẸ NHẤT ĐỊNH PHẢI CÓ TƯ DUY LẠC QUAN

Muốn bồi dưỡng cho trẻ phẩm chất lạc quan yêu đời

94

ngay từ khi còn nhỏ, cha mẹ trước tiên cần phải có

cách suy nghĩ lạc quan. Thái độ lạc quan của cha mẹ

mỗi khi giải quyết vấn đề của bản thân hay gia

đình đều có tác động tích cực đối với trẻ nhỏ, các

cô bé cậu bé sẽ thông qua quan sát, mô phỏng lại và

dần dần hình thành phẩm chất ấy. Khi trẻ gặp những

chuyện bất lợi mà cảm thấy bi quan, cha mẹ cần là

người định hướng cho trẻ suy nghĩ, cân nhắc vấn đề

trên nhiều phương diện, đồng thời để trẻ phát hiện

ra rằng trong suy nghĩ của trẻ có những thiếu sót

nhất định. Khi tiếp xúc cùng con gái, cha mẹ nhất

định phải duy trì thái độ lạc quan, làm một người

luôn luôn vui vẻ. Cha mẹ lạc quan, thái độ tích cực

sẽ lan truyền sang con, con gái nhờ được sự vun

đúc của cha mẹ mà cũng trở nên lạc quan yêu đời

95

hơn.

(2) TÂM SỰ VỚI CON GÁI NHIỀU HƠN

Tính cách của con gái biến thiên theo cảm xúc, vì

thế là người làm cha mẹ, bạn nên chú ý hơn nữa đến

những thay đổi trong cảm xúc của con. Khi con gái

gặp phải chuyện buồn phiền chán nản, cần khuyến

khích con nói hết tâm sự trong lòng, giúp con trút

hết những cảm xúc phải kìm nén, đừng nên để những

ấm ức cứ đè nén mãi trong lòng con gái bạn, càng

không nên chỉ trích hay trách móc khi không hiểu

vấn đề; khi nói chuyện cùng con gái thì nên tránh

những vấn đề nhạy cảm hoặc là làm chuyển hướng suy

nghĩ của con, giảm bớt những gánh nặng tâm lí của

con gái.

Bởi thái độ cư xử của cha mẹ luôn luôn là nhân tố

96

quan trọng ảnh hưởng đến việc hình thành tính cách

lạc quan của con gái, nên khi con gái không vui,

bất luận là bận rộn như thế nào đi chăng nữa, bạn

cũng nên bớt chút thời gian để tâm sự cùng con,

động viên con tâm sự cùng cha mẹ. Nhưng cha mẹ cũng

tuyệt đối đừng để cho con gái cảm thấy rằng: Con

cái không vui vẻ, cha mẹ cũng cảm thấy buồn phiền,

hãy khiến trẻ tự nguyện nói ra nguyên nhân sự việc.

Cha mẹ cũng cần phải kiên nhẫn lắng nghe con gái

tâm sự, sau đó tùy theo tình hình cụ thể mà có

phương pháp phù hợp. Trên thực tế, những nỗi ấm ức

sẽ được giải tỏa rất nhanh khi con gái nói ra.

(3) TẠO NHIỀU CƠ HỘI ĐỂ CON GÁI NÓI CHUYỆN CÙNG

MỌI NGƯỜI

Để bồi dưỡng tinh thần lạc quan cho con gái, cha

97

mẹ cần tạo cho bé nhiều cơ hội để tiếp xúc với mọi

người hơn, ví dụ như đưa con gái đến chơi nhà hàng

xóm hoặc mời các bạn nhỏ đến nhà chơi với con, để

con đến chơi nhà các bạn vào những lúc thích hợp.

Trong quá trình tiếp xúc qua lại với người khác,

cha mẹ cần dạy trẻ phải nhiệt tình, lịch sự, lễ

phép, như vậy có thể giúp trẻ hình thành được phẩm

chất tốt đẹp, biết tôn trọng và yêu thương người

khác. Bồi dưỡng niềm vui tập thể cho con gái, đưa

con đến tham gia những hoạt động xã hội mà trẻ cảm

thấy có hứng thú, để trẻ có thêm nhiều niềm vui

trong quá trình giao lưu, điều này vô cùng có ích

cho việc bồi dưỡng tính cách lạc quan.

(4) BỒI DƯỠNG CHO CON GÁI THÁI ĐỘ NHÂN SINH TÍCH

CỰC

98

Trong cuộc sống gia đình, muốn trẻ hình thành một

thái độ nhân sinh tích cực thì ngoài việc tâm sự

với con, làm một hình mẫu luôn luôn vui vẻ lạc

quan, cha mẹ còn cần chú ý đến những điểm sau:

- Nói cho con gái biết khi làm việc gì, đối đãi

với ai thì điều đầu tiên phải hết lòng và chân

thành, nên biết nhìn nhận bản thân vừa có ưu điểm

lại vừa có khuyết điểm.

- Dạy con phải biết khoan dung trước những khuyết

điểm của người khác, bởi lẽ trên đời này không ai

là hoàn hảo, đừng vì những lỗi lầm của người khác

mà trách mắng họ, nên bao dung với những sai lầm và

khuyết điểm của họ, tạo cơ hội để họ sửa chữa.

- Bồi dưỡng cho con gái bạn có tấm lòng rộng mở,

không có định kiến với người khác, làm việc không

99

quá cố chấp; thực hiện đúng nguyên tắc nhưng đồng

thời cũng không làm mất đi tính linh hoạt.

- Bồi dưỡng cho con gái một nhân sinh quan đúng

đắn, cho con gái biết rằng mình đang sống trong một

thế giới đầy những cơ hội, thử thách nên sự ổn

định tuyệt đối là không bao giờ tồn tại, vì thế

phải dám đối diện với mọi sự thay đổi.

- Bồi dưỡng cho con gái tư duy khoa học, gặp

chuyện gì cũng nên suy nghĩ một cách khoa học, đừng

để cho những cảm xúc chủ quan che lấp.

- Dạy con gặp chuyện gì cũng phải có chính kiến

của bản thân, khi gặp phải hoàn cảnh không phân

định được đúng sai thiện ác, cần tin tưởng và tôn

trọng ở phán đoán của mình, đừng vì muốn lấy lòng

người khác mà nghe theo những ý kiến chưa chắc đã

100

sáng suốt của họ.

- Để con gái học cách đối mặt với hiện thực. Con

người trên đời nhất định phải biết rằng: Mình không

bao giờ có thể có được tất cả mọi thứ như mong

muốn, ai cũng có thể gặp những điều chán nản. Điều

duy nhất mà con người có thể nắm bắt được chính là

biết nhìn nhận cuộc đời bằng con mắt chân thực

nhất.

- Để con gái tự chịu trách nhiệm với những cảm xúc

của bản thân, nhất là khi phiền muộn, không nên

oán trách người khác hay đổ lỗi cho hoàn cảnh xã

hội.

- Cho con đọc nhiều sách về gương thành công của

các danh nhân. Khi tâm trạng không tốt, có thể gợi

ý cho con đi chơi bóng hoặc đưa con ra ngoại ô chơi

101

để con được tiếp xúc nhiều với thiên nhiên; nên kể

cho con gái nghe một vài câu chuyện về những em bé

thiệt thòi trong cô nhi viện, hay những người sinh

ra đã mang khuyết tật, để các bé nhận thấy rằng

mình vẫn là người may mắn, những khó khăn mình gặp

phải chỉ là nhỏ, từ đó mà càng thêm trân trọng cuộc

sống hiện tại hơn.

10. NÂNG CAO KHẢ NĂNG ĐỐI PHÓ KHÓ KHĂN CHO CON GÁI

Hạnh phúc cả đời của trẻ không chỉ phụ thuộc trình

độ cao thấp của trí tuệ mà nhiều lúc được quyết

định ở tố chất tâm lí của các bé. Khi trẻ còn nhỏ,

cha mẹ cần hết sức quan tâm đến những biến đổi về

xúc cảm của trẻ. Nếu như phát hiện thấy những dấu

hiệu không tốt hãy kịp thời điều chỉnh, tránh tình

trạng lâu dần thành thói quen. Đối với việc nâng

102

cao khả năng đối phó khó khăn của trẻ nhỏ, hãy dạy

cho các bé học cách đối mặt với những khó khăn, ở

bất kì tình huống nào cũng luôn giữ được tinh thần

lạc quan vui vẻ, điều này là vô cùng quan trọng.

Một người chưa bao giờ vấp ngã thì khó có thể sống

tự do tự tại trong xã hội này, do vậy cha mẹ càng

cần phải động viên con gái tự mình đối diện với

những khó khăn, chỉ khi thực sự cảm nhận được nỗi

đau khổ mà những vấp ngã đó mang lại, mới có thể

kích thích con gái suy nghĩ làm thế nào để giải

quyết vấn đề, khắc phục được vấn đề. Nếu như quá

trình này thường xuyên được thực hiện thì mỗi khi

gặp trở ngại, trẻ sẽ dần chuyển từ thế bị động

thành chủ động, từ đó chiến thắng chúng.

Rất nhiều bậc cha mẹ cho rằng, con gái yếu đuối

103

hơn con trai, khả năng chịu đựng cũng kém hơn con

trai, vì thế đặc biệt quan tâm bao bọc con gái, sợ

con phải chịu ấm ức, không nỡ nói nặng lời với con,

giống như một người mẹ đã tâm sự thế này:

Con gái mình từ nhỏ đã nhút nhát, trước kia mình

nghĩ là con gái thì đương nhiên sẽ có tính cách

này. Nhưng gần đây, mình mới phát hiện khuyết điểm

này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến con. Đó là mỗi

lần để con bé làm một việc nào đó mà trước kia chưa

từng làm, là y rằng con đùn đẩy, tìm đủ mọi lí do

để từ chối, nếu như có việc nào đó làm không tốt

hoặc không đạt được mục tiêu như đã dự tính là tinh

thần suy sụp, thậm chí hễ có ai định nhắc lại

chuyện này là y rằng cô bé sẽ nổi giận.

Những biểu hiện này của con gái khiến mình có suy

104

nghĩ khác về cách giáo dục hiện tại. Nghĩ lại thì

nhiều năm qua, thực sự là mình đã quá bao bọc cho

con, mỗi khi con tự làm việc gì, mình đều lo lắng

con sẽ bị thương, mình giúp đỡ cho con bé mọi lúc

mọi nơi, thậm chí còn làm thay cho con, khiến con

mất đi cơ hội tự mình làm việc. Thêm vào đó, một cô

bé có thành tích học tập luôn tốt từ trước tới

giờ, luôn được thầy cô đánh giá cao, ít khi chịu

phê bình, được các bạn vô cùng ngưỡng mộ, sống

trong một cuộc sống như thế, lòng tự trọng nhất

định sẽ rất cao, chỉ một chút vấp ngã thôi là nhất

định sẽ không thể nào chịu nổi. Mình bắt đầu lo

lắng cho con bé, một đứa trẻ như vậy sẽ càng gặp

nhiều vấn đề về tâm lí. Nếu chẳng may sau này gặp

thử thách, gặp phải những chuyện lực bất tòng tâm

105

thì liệu con bé có thể mạnh mẽ lên được hay không,

có thể đứng lên và bước tiếp được hay không?

Xã hội ngày càng phát triển, con gái rồi cũng

giống như con trai, đều phải bước vào xã hội và

cùng phải chịu áp lực ngang nhau. Do vậy, ngay từ

khi trẻ còn nhỏ, cha mẹ cần phải bồi dưỡng ý thức

tự lập cho con gái một cách đúng đắn, phát triển

khả năng tự lập, đừng chỉ vì con là con gái mà quá

nuông chiều theo ý các bé. Nên biết rằng, con gái

rồi cũng có ngày lớn khôn, cũng sẽ phải vật lộn để

mưu sinh, nên cha mẹ không thể lúc nào cũng kè kè

bên cạnh được. Nếu như lúc nào cũng bao bọc con,

gánh vác cho con mọi thất bại thì các cô bé sẽ

không bao giờ chịu đựng được bất cứ khó khăn nào.

Vì sự phát triển lành mạnh cho con gái, có lúc cha

106

mẹ nên buông tay một chút, tăng thêm cơ hội chịu

đựng những khó khăn vấp ngã cho trẻ. Khi trẻ vấp

ngã một vài lần sẽ dần hình thành nên động lực

khiến trẻ tiến lên phía trước, đồng thời cũng giúp

trẻ nhìn thấy được những khuyết điểm của bản thân,

tự mình xem xét lại bản thân, như vậy vừa có lợi

cho việc nâng cao khả năng đối phó với những khó

khăn, vừa có tác dụng khích thích ý chí tiến thủ ở

con gái.

(1) ĐỂ CON GÁI ĐỐI MẶT VỚI NHỮNG VẤP NGÃ

Cha mẹ không nên quá bao bọc con gái, mà dần dần

phải buông tay để con tự làm những việc mà bản thân

chúng có khả năng hoàn thành. Nếu mỗi khi gặp phải

khó khăn hay vấp ngã, cha mẹ phát hiện con có tư

tưởng né tránh thì cần kịp thời động viên con kiên

107

trì thêm chút nữa. Cha mẹ cũng có thể nói với con

gái rằng, những khó khăn thử thách không phải là

hòn đá ngáng đường trong cuộc đời mà là động lực

giúp ta tiến lên phía trước. Vấp ngã hoàn toàn

không đáng sợ, điều đáng sợ chính là bản thân con

người bị nó đánh bại; trong cuộc đời ai cũng có lúc

gặp phải khó khăn, đó là điều không thể tránh

khỏi, là việc hết sức bình thường, nhưng quan trọng

ở chỗ chúng ta sẽ nhìn nhận và vượt qua chúng như

thế nào. Khi bị vấp ngã, điều nên làm không phải là

khóc lóc mà cần cố gắng hết sức điều chỉnh lại cảm

xúc của bản thân, nghiêm túc phân tích nguyên nhân

sự việc, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm.

(2) DẠY CON GÁI CÁCH GIẢI TỎA CẢM XÚC

Đối với trẻ nhỏ, không giải tỏa được những cảm xúc

108

còn đau khổ hơn cả việc vấp ngã gây ra. Đối diện

trước việc này, cha mẹ nên tìm một số cuốn sách hay

tư liệu liên quan để con hiểu được cách giải tỏa

cảm xúc, ví dụ như đến nơi thoáng đãng hét thật to,

đi dạo trong công viên, tìm bạn tán gẫu, vận động

một chút… nói cho con gái hiểu giải tỏa bớt cảm xúc

không nhằm làm người khác bị ảnh hưởng và tổn

thương, cũng không làm tổn thương bản thân được.

(3) ĐỊNH HƯỚNG CHO CON GÁI BIẾN NHỮNG KHÓ KHĂN VẤP

NGÃ TRỞ THÀNH ĐỘNG LỰC

Con gái thường khá nhạy cảm, khi phải trải qua

những vấp ngã thường nảy sinh tâm lí tiêu cực. Vì

thế cha mẹ cần định hướng cho con phân tích nguyên

nhân dẫn tới sự thất bại, từ đó rút ra bài học kinh

nghiệm, đồng thời nghĩ cách để khắc phục khó khăn.

109

Khi con gái tự mình khắc phục khó khăn, bạn nên

dành cho con sự khẳng định và động viên đúng lúc.

Như vậy, các bé mới có thể cảm nhận được niềm vui

mỗi khi thành công, tăng cường tính tự tin cho bản

thân.

Nếu như con gái không thể tự mình giải quyết vấn

đề, cha mẹ cần dành cho con sự an ủi thích hợp,

giúp con phân tích nguyên nhân dẫn đến thất bại,

động viên con chủ động hơn với sự vấp ngã của bản

thân mình, để con có thể hình thành tích cách mạnh

mẽ từ trong chính những thất bại đó. Như vậy, khả

năng của các cô bé sẽ ngày càng được nâng cao nhờ

tích lũy được nhiều kinh nghiệm.

(4) ĐỂ CON GÁI TỰ MÌNH TÌM RA PHƯƠNG PHÁP ĐỐI PHÓ

VỚI NHỮNG KHÓ KHĂN

110

Sau khi đã nhận biết được khó khăn, giải tỏa được

cảm xúc, cần kịp thời tìm ra cách để đối phó với

khó khăn, ngã ở đâu thì đứng dậy ở đó. Chỉ khi có

những hành động nhằm vào chính tình huống khiến

mình phải chịu thất bại thì mới có thể tránh được

thất bại cho lần sau. Ví dụ như thành tích trong kì

thi không được lí tưởng cho lắm, hãy nhắc nhở con

xem xét lại phương pháp học tập của bản thân, tìm

ra cốt lõi vấn đề rồi viết một bản kế hoạch học

tập, tránh xảy ra tình trạng tương tự sau này.

Ngoài ra cần nói cho con biết, đôi lúc khó khăn

không hoàn toàn do bản thân mình gây nên. Đối với

những việc mà bản thân không thể thay đổi được,

trước tiên hãy để tinh thần được thả lỏng, đừng quá

để tâm đến chúng, kịp thời thoát ra khỏi cái bóng

111

của những xúc cảm không tốt.

(5) BỒI DƯỠNG CHO CON GÁI KHẢ NĂNG CHỊU ĐỰNG ÁP

LỰC KHI VẤP NGÃ

Khả năng chịu đựng về tâm lí của con gái kém hơn

con trai, vì thế cha mẹ cần bồi dưỡng cho các bé

khả năng chịu đựng tâm lí khi thất bại, vấp ngã.

Bình thường, khả năng đối mặt với những vấp váp

của con gái mạnh hay yếu đều phụ thuộc thái độ của

cha mẹ. Khi con gái thất bại trước vấp ngã, trước

tiên cha mẹ cần bình tĩnh đối mặt với vấn đề của

con, biến thất bại ấy thành thời cơ để giáo dục cho

con về vấn đề này, từ đó giúp con sớm tự mình đứng

lên, dần dần trở nên chững chạc hơn.

Trẻ nhỏ không thể không mắc sai lầm, nhưng cũng

không phải là không có điểm tốt, vì thế cha mẹ cần

112

nỗ lực tìm kiếm và phát hiện những sở trường của

con gái, giúp con gái đối mặt với những thất bại

tốt hơn. Ngoài ra, bạn còn cần nói cho con gái biết

nên dùng thái độ đúng đắn để đối diện với thành

công và nhìn nhận thất bại. Khi các bé thành công,

hãy khen rằng “Con thật chăm chỉ”; chứ đừng nói

“Con là giỏi nhất!” Phải để cho trẻ biết rằng,

thành công có nghĩa là nắm vững được một kĩ năng

chứ không phải là thể hiện một tài năng thiên phú

nào đó.

(6) TRAO ĐỔI VỚI TRẺ NHIỀU HƠN, PHÁT HIỆN VẤN ĐỀ

KỊP THỜI VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐÚNG ĐẮN

Khi có chuyện không vui, chỉ cần tâm sự với người

khác thì nỗi buồn của chúng ta sẽ giảm bớt. Trẻ nhỏ

cũng vậy, có những lúc gặp phải khó khăn không

113

biết phải giải quyết thế nào, rất cần một người có

thể tâm sự với chúng, đặc biệt là các cô bé có cách

sống nội tâm. Vì thế, mỗi ngày bạn nên dành ra một

chút thời gian nói chuyện cùng con gái, một mặt là

để hiểu thêm về khó khăn của con, giúp con giải

tỏa nỗi buồn, mặt khác có thể hiểu hơn những trạng

thái tâm lí của con, từ đó tìm ra những biện pháp

làm giảm bớt những tổn thương mà khó khăn gây nên.

Chúng ta hãy cùng tham khảo cách làm của một người

mẹ:

Mình cho con gái đến học thổi sáo trúc ở cung

thiếu nhi. Lúc mới đầu, hôm nào về nhà con bé cũng

vui mừng, suốt ngày tập luyện. Vẻ mặt lúc tập luyện

thì vô cùng căng thẳng. Mặc dù tiếng sáo thổi

không được du dương cho lắm, cũng không hẳn là hay,

114

thần thái cũng không tự nhiên, nhưng mình luôn

dùng ánh mắt trìu mến nhìn con mỗi khi luyện tập,

trong lòng cũng cảm thấy say mê cùng con.

Nhưng cách đây không lâu, mỗi lần con đi học về là

mình lại phát hiện vẻ mặt con không được tươi

tỉnh, dường như đang phải chịu ấm ức gì đó, hỏi

nguyên nhân mới biết được là con bị cô giáo phê

bình, còn phạt cho đứng ở góc tường luyện sáo. Tình

huống này con bé trước giờ chưa bao giờ gặp phải,

thế nên vô cùng buồn bã. Sau đó, con gái mình kiên

quyết nói: “Con không đến lớp học nữa đâu!” Nhìn bộ

dạng đau khổ của con gái, mình cũng thấy hơi lúng

túng, bởi mục đích mình cho con học thổi sáo là để

cuộc sống của con thêm phần phong phú, để con cảm

thấy vui vẻ. Nhưng rồi lại nghĩ lại, học kĩ năng

115

nào đi nữa thì con người cũng phải lao động cực

khổ, nếu không chịu cực khổ thì sẽ chẳng thể học

thêm được gì. Nghĩ vậy, mình cũng cảm thấy nhẹ nhõm

hẳn.

Một chủ nhật nữa lại đến, mình cũng sắp xếp mọi

việc như ngày thường, chuẩn bị đưa con đi học. Con

bắt đầu cảm thấy do dự, hình như đang nghĩ đến hình

ảnh bị cô giáo phạt bắt đứng ở góc tường luyện

tập, vì thế mà nhất định không chịu đi. Mình cười,

rồi nói giọng ân cần với con: Con gái mẹ sao mà kém

thế? Mẹ không tin là con thổi không tốt, trên đời

này chẳng có việc gì là khó cả, chỉ sợ lòng người

không bền mà thôi. Nói chuyện một hồi, cuối cùng

mình cũng thuyết phục được con bé thử lại thêm lần

nữa.

116

Ngày trước mình chỉ đưa con đến trước cửa phòng

học thôi, rất ít khi vào trong lớp, con cũng biết

là mình rất bận rộn nên chưa bao giờ đòi hỏi mình

phải vào luyện tập cùng con. Lần này mình phá lệ

một lần, đưa con vào tận phòng học. Bước chân vào

trong, mình nhìn thấy có vài vị phụ huynh, mình bắt

đầu cảm thấy có chút gì đó hơi áy náy. Lúc này,

con mình vẫn nắm chặt tay, kéo mình lại, mình cảm

nhận được là con gái đang sợ hãi và khó xử biết

bao. Cô giáo dạy con gái cũng khoảng hơn 50 tuổi

rồi, nhưng dung mạo đẹp đẽ và ánh mắt thì rất có

hồn. Cô nhìn thấy mình lần này đưa con gái đến lớp,

nghĩ một lúc cũng hiểu có chuyện gì, không đợi

mình lên tiếng, cô đã nhẹ nhàng đến nói: “Lần trước

tôi có nghiêm khắc với cô bé một chút, thực ra chỉ

117

muốn cô bé tiến bộ nhanh hơn mà thôi.” Lúc này con

gái mới thở phào nhẹ nhõm, trở về vị trí của mình

lấy nhạc phổ.

Trên đường trở về nhà, mình cứ thấy băn khoăn: Các

bạn học ở lớp phần lớn đều được cha mẹ đưa đi, có

lúc còn được cha mẹ giúp đỡ, tâm lí chắc chắn là

nhẹ nhàng rất nhiều. Còn mình vì muốn bồi dưỡng cho

con tính mạnh mẽ và ý chí kiên cường, muốn con có

thể tự học, nên để mặc con. Qua đó mới thấy, trẻ

nhỏ chẳng may có gặp khó khăn thất bại, người lớn

chỉ bảo cho con như thế nào cũng đòi hỏi phải có

nghệ thuật. Con yêu thích văn học, làm văn luôn

luôn được thầy cô giáo khen ngợi, nhưng học thổi

sáo không phải là một điểm mạnh của con, trong quá

trình học tập gặp khó khăn thì khó tránh khỏi việc

118

mất tự tin.

Bởi vậy, là các bậc cha mẹ, nên xây dựng cho con

sự tự tin, bồi dưỡng cho con tinh thần khắc phục

khó khăn là điều quan trọng hơn cả.

11. BỒI DƯỠNG CHO CON GÁI Ý CHÍ TIẾN THỦ

Ý chí tiến thủ chính là nỗ lực tiến lên phía

trước, là một kiểu phẩm chất tâm lí. Ý chí tiến thủ

có thể dự báo về thành công của một người nào đó

trong tương lai, nó quan trọng hơn cả trí tuệ và

thành tích học tập hiện tại. Vì thế, trong cuộc

sống hàng ngày, cha mẹ nên chú ý động viên, kích

thích tinh thần tích cực tiến lên của trẻ nhỏ.

Con trai và con gái có những đặc điểm tâm lí khác

nhau, khi con gái bước vào một tập thể mới, điều

quan tâm trước tiên chính là những mối quan hệ, ai

119

đối với mình tốt, mình có thể trở thành bạn của ai,

những điều này luôn là mối quan tâm trọng điểm của

con gái. Vì thế, phần lớn con gái đều không mấy

hứng thú với việc mình có thể làm người đứng đầu

hay không mà chủ yếu quan tâm đến việc mình có được

mọi người yêu quý hay không, con gái dễ dàng thấy

thỏa mãn niềm vui mà mối quan hệ tốt đẹp với những

người xung quanh đem lại.

Con gái bẩm sinh đã không thích cạnh tranh, vì thế

cha mẹ nên tích cực bồi dưỡng cho các bé ý chí

phấn đấu. Cha mẹ nên hiểu rằng, chí tiến thủ không

chỉ là năng lực cạnh tranh cần có của thành công mà

nó còn biểu hiện cho khả năng tư duy độc lập, khả

năng sáng tạo. Nếu từ nhỏ trẻ đã quen làm việc theo

ý người khác, hay thuận theo đám đông thì khó có

120

thể bước lên đỉnh cao cuộc đời được.

Năng lực và trí tuệ của mỗi đứa trẻ khi ra đời đều

không khác nhau là mấy. Vậy, tại sao lại có những

đứa trẻ tích cực sáng tạo, tư duy hoạt bát, nhưng

lại có những đứa trẻ lười sáng tạo, tự mình làm

mình thụt lùi? Điều này mặc dù có liên quan đến một

vài tính cách bẩm sinh của trẻ nhỏ, nhưng nguyên

nhân quan trọng hơn cả chính là sự bồi dưỡng của

cha mẹ.

(1) XÂY DỰNG KHÔNG KHÍ GIA ĐÌNH

Ở một số gia đình, bản thân cha mẹ không có chí

tiến thủ, làm việc không biết phấn đấu, hơn nữa lại

không để tâm đến những nhu cầu về tình cảm và năng

lực trí tuệ của con nhỏ, không đưa ra những yêu

cầu và định hướng rõ ràng cho những hành vi của

121

trẻ, ít khi nói chuyện, chơi trò chơi, kể chuyện

hay tâm sự cùng các bé, từ đó mà làm mất ý chí tiến

thủ của con. Môi trường sinh sống quá đơn điệu,

không linh hoạt sẽ hạn chế việc hình thành và phát

triển của một số phẩm chất tốt đẹp ở trẻ nhỏ. Con

gái rất dễ khuất phục theo ý muốn của cha mẹ, trong

cuộc sống, tinh thần tiến thủ của con gái nếu

không được định hướng một cách hiệu quả, thì có thể

một ngày sẽ bị mất hẳn hoàn toàn.

Vì thế, cha mẹ nhất định phải ủng hộ trẻ tham gia

các hoạt động tập thể ở trường mầm non, dạy con

biết quan tâm đến tập thể, từ đó kích thích tinh

thần tiến thủ của trẻ. Không chỉ vậy, cha mẹ còn

cần dùng chính tinh thần phấn đấu của mình trong

công việc để làm gương cho con. Phần lớn những hành

122

vi và lời nói của trẻ nhỏ là mô phỏng từ người

khác, hành vi và lời nói của cha mẹ đặc biệt ảnh

hưởng đến trẻ nhỏ. Vì thế, là người làm cha mẹ, bạn

nên bắt đầu ngay từ chính bản thân mình, dùng

những hành động và lời nói thể hiện tinh thần tiến

thủ của bạn để đem lại ảnh hưởng cho trẻ, như vậy

sẽ đạt được hiệu quả nhiều hơn.

Tục ngữ có câu: “Thương cho roi cho vọt, ghét cho

ngọt cho bùi.” Chỉ khi khiến trẻ nhỏ cảm nhận được

sự ấm áp và dịu dàng của cha mẹ, cảm nhận được tấm

lòng của cha mẹ mỗi khi cha mẹ yêu cầu nghiêm khắc,

thì lúc đó phương pháp giáo dục của cha mẹ mới

phát huy được tác dụng to lớn.

(2) KHUYẾN KHÍCH CON GÁI THAM GIA CÁC GIẢI THI ĐẤU

123

Các bé gái tham gia các cuộc thi, lần đầu tiên thể

hiện bản thân trước nhiều người sẽ đều cảm thấy do

dự, lúng túng, lo lắng bản thân sẽ làm không tốt.

Những lúc như thế, điều các cô bé cần nhất chính là

sự ủng hộ động viên của cha mẹ. Vì thế, bạn nhất

định phải dành cho con sự khẳng định cần thiết,

đồng thời hãy nói với con rằng, dù thứ hạng có ra

sao thì cha mẹ trước sau đều hết mực yêu thương

con. Chỉ khi khiến con gái dũng cảm thể hiện bản

thân, mới khiến các bé thực sự trở thành một người

tự tin, một người có tinh thần tiến thủ.

(3) DÀNH CHO CON GÁI NHỮNG LỜI ĐÁNH GIÁ KHẲNG ĐỊNH

Có rất nhiều trẻ thiếu mất động cơ để tích cực

phấn đấu, có lúc phải chịu những tổn thương mà cha

124

mẹ đem lại. Trẻ nhỏ vốn dĩ có tinh thần phấn đấu,

nhưng nếu cha mẹ không quan tâm đến, thậm chí nói

những lời châm biếm đả kích trẻ thì tính tích cực

của trẻ nhỏ sẽ bị tổn thương, có những bé đành phải

từ bỏ sự cố gắng. Vì thế, cha mẹ nhất định phải

chú ý dành cho con gái những lời khen ngợi và khẳng

định.

Những lời khẳng định và động viên chân thành từ

cha mẹ chính là nguồn năng lượng kích thích chí

tiến thủ cho con gái. Trên hành trình cuộc đời,

trên mỗi bước đi của bé, cha mẹ đều nên tích cực

động viên và khẳng định.

Một người mẹ đã kể lại tinh thần phấn đấu của con

mình được kích thích như thế này:

Con gái mình là một đứa trẻ không giỏi biểu hiện.

125

Trên lớp học, bất luận là các bạn cùng lớp hăng hái

phát biểu ý kiến, trao đổi sôi nổi thế nào thì con

bé cũng chỉ ngồi im. Không có tinh thần phấn đấu

thì làm sao có khao khát tìm hiểu kiến thức được,

làm sao có thể tiến bộ được. Nhiều lúc mình cảm

thấy vô cùng lo lắng.

Một hôm, con gái từ trường trở về, nói với mình ra

vẻ bí mật: “Mẹ, mẹ đoán xem trong cuốn sách có gì

nào?” Mình đang đăm chiêu suy nghĩ thì con gái đã

nhanh nhảu mở cuốn sách ra, rồi phấn khởi nói rằng:

“Mẹ nhìn này, hai trái tim màu đỏ, lại được một

cái nữa, cô giáo đã in lên đó ba chữ “Yêu quý con”.

Con gái phấn khích như thế, thật sự là một việc

hiếm thấy, mình hỏi kĩ thì biết là hôm đó con gái

126

chăm chú nghe giảng, mạnh dạn đứng lên phát biểu ý

kiến vì thế mà được cô giáo thưởng cho trái tim đỏ,

mình bèn nhân cơ hội nói thêm: “Con có muốn cô

giáo yêu quý con không?” Con bé gật đầu lia lịa.

“Vậy thì con phải cố gắng thể hiện thật tốt để có

thêm nhiều trái tim nhé, mẹ tin là con nhất định sẽ

làm tốt!” Từ ngày hôm đó, mỗi khi trở về nhà, con

bé lại rất háo hức kể cho mình nghe những biểu hiện

tích cực ở trên lớp, làm tốt như thế nào, chăm chú

nghe giảng như thế nào, chủ động phát biểu ý kiến

ra sao… Kết quả, ba từ tràn đầy tình yêu thương kia

lại được in trên cuốn sách của con gái đúng như ý

muốn. “Yêu quý con”, chỉ ba từ rất đỗi bình thường

nhưng lại có sức lôi cuốn lạ thường, khiến tâm lí

và cảm xúc của trẻ nhỏ được thay đổi rõ rệt. Mọi

127

đứa trẻ đều mong muốn được người khác công nhận,

được người khác chú ý đến, chỉ một cách động viên

đơn giản như dán một mặt cười, một hình ngôi sao

trên quyển vở đều có tác dụng khích lệ động viên

đối với trẻ nhỏ.

Sau đó, mình nhận thấy tinh thần phấn đấu của con

gái dường như được kích hoạt, biểu hiện trên lớp vô

cùng tích cực, học tập cũng dần dần tiến bộ. Vì

giáo trình dạy học rất sinh động và linh hoạt, thêm

vào đó là cô trò phối hợp ăn ý nên con được cô

giáo động viên và đánh giá cao. Mình nghĩ các bậc

cha mẹ cũng nên học theo cách cô giáo, động viên và

khẳng định con gái nhiều hơn, giúp con xây dựng sự

tự tin cho bản thân mình, để con có thể tiếp thu

được nhiều kiến thức hơn nữa trong môi trường học

128

tập.

Con gái luôn luôn xem trọng những lời đánh giá của

người khác đối với mình. Khi các cô bé nhận được

lời nhận xét không phải là phê bình mà là khen

ngợi, không phải phủ nhận mà là sự khẳng định, thì

lúc đó sẽ tràn đầy sự tự tin đối với những khả năng

của bản thân, từ đó mà tích cực thể hiện bản thân

trong cả học tập và cuộc sống.

(4) SO SÁNH TRẺ NHỎ VỚI NGƯỜI KHÁC

Rất nhiều trẻ nhỏ mỗi khi đạt được thành tích nào

đó là tỏ ra đắc ý, không muốn tiến bộ thêm nữa,

cũng không nhận ra được thiếu sót này ở bản thân.

Nếu trẻ nhỏ vì thế mà thiếu đi tinh thần phấn đấu,

cha mẹ có thể đem con ra so sánh với một vài bạn

nhỏ khác. Nhưng cần phải chú ý đến kĩ xảo, có thể

129

so sánh theo hướng đi xuống trước, sau đó mới theo

chiều hướng đi lên.

Đối diện với sự uể oải của trẻ nhỏ, một người mẹ

từng làm như sau:

Tôi đưa con đến bên cạnh, lấy ra một tờ giấy, rồi

nói với con gái: “Nào, con, chúng ta cùng đếm xem

thành tích của con đã vượt qua được bao nhiêu bạn

trong lớp nhé.” Con bé bắt đầu cảm thấy hứng khởi,

lẩm nhẩm một hồi rồi nói: “… Có tất cả mười bạn.”

Sau khi đã liệt kê được một loạt các bạn có thành

tích không bằng mình, bắt đầu cảm thấy đắc ý.

Mình viết từng cái tên mà con gái đọc lên tờ giấy,

rồi động viên con: “Ừm, đây chính là thành tích

tuyệt vời của con gái mẹ. Chỉ cần con nỗ lực thêm

một chút nữa, mẹ nghĩ nhất định sẽ còn có nhiều

130

người được viết tên nữa trên tờ giấy này. Ví dụ như

bạn Linh ở lớp con, bạn ấy luôn dẫn đầu, giữa con

với bạn đó còn cách nhau mười mấy người…”

Con gái mình lại cảm thấy càng phấn khởi hơn nữa,

còn lấy danh sách mình vừa viết rồi dùng hồ dán lên

tường, sau đó tự tin nói với mình rằng: “Mẹ, con

nhất định sẽ viết được tên của các bạn lần lượt lên

tờ giấy này.”

Khuyến khích con theo kiểu so sánh với những người

kém hơn sẽ khiến cho cô bé cảm nhận được thành

công đích thực, đồng thời tìm thấy được sự tự tin

cho bản thân mình. Nhưng khi trẻ nhỏ đã có được

thành công, cần phải hướng cho các bé hãy biết nhìn

lên, xem mình còn chưa bằng những bạn nào, như thế

chính là đang kích thích và làm tăng thêm động lực

131

cho các bé.

12. THAY ĐỔI KHUYẾT ĐIỂM DO DỰ, KHÔNG QUYẾT ĐOÁN

CỦA CON GÁI

Một người gặp chuyện gì đó đều do dự thiếu quyết

đoán thì đó là biểu hiện của việc ý chí yếu mềm, nó

ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành khả năng lựa

chọn của người đó, mà khả năng lựa chọn mạnh hay

yếu lại có vai trò khá quan trọng đối với sự thành

công của mỗi người. Có thể nói, con người sống trên

đời luôn luôn phải lựa chọn và trong rất nhiều sự

lựa chọn đó, có một vài lựa chọn sẽ ảnh hưởng trực

tiếp đến vận mệnh, và do dự chính là kẻ thù lớn

nhất của sự lựa chọn.

Do dự, không quyết đoán có thể nói là một sự đả

kích lớn đối với sự thành công của mỗi người, bởi

132

lẽ nó có thể phá hỏng sự tự tin vốn có cùng năng

lực phán đoán của trẻ nhỏ. Những người có khuyết

điểm tính cách như vậy thường là người không có

nghị lực, không có khả năng quyết đoán, cuộc đời

sau này sẽ chỉ giống như một con thuyền lênh đênh

trên đại dương bao la.

Vì thế, cha mẹ cần cố gắng định hướng cho trẻ,

khắc phục nhược điểm tâm lí này của trẻ. Bạn có thể

tham khảo một vài lời khuyên dưới đây.

(1) ĐỊNH HƯỚNG CHO CON GÁI SỰ TỰ TIN

Sự tự tin có thể giúp một người giải tỏa được mọi

sự trói buộc và hiểu lầm trong tư tưởng, phương

pháp tốt nhất để khắc phục tính do dự không quyết

đoán chính là khả năng khẳng định bản thân, tin

tưởng rằng việc gì mình có thể làm được, việc gì

133

không thể làm được. Một người có tính do dự thường

sẽ hay tự hỏi bản thân rằng: “Việc này mình có thể

làm được không?”, “Mình sợ là sẽ không làm được.”

Trong khi thực tế, bạn chưa làm bao giờ thì sao

biết được bản thân có thể làm được hay không? Nếu

như thật sự thử sức, có khi bạn lại thành công cũng

nên.

Trong cuộc đời của mỗi người, có rất nhiều thứ cảm

giác bắt nguồn từ thói quen. Những người tự tin

thì thường hay nói với bản thân rằng: “Mình nhất

định sẽ làm tốt, không vấn đề gì hết.” Những người

thiếu tự tin thì lại nói ngược lại: “Mình bất lực

với chuyện này rồi!” Những người này thường hay làm

hao phí sức lực của mình vào việc đắn đo suy nghĩ,

đến lúc không thể làm được thì bắt đầu phớt lờ

134

công việc đi. Thực ra, với bất kì người nào, chỉ

cần có tính kiên nhẫn bền bỉ, tập trung tinh thần

là làm việc gì cũng sẽ hiệu quả. Vì thế, cha mẹ cần

định hướng cho trẻ nhỏ, khi làm bất cứ một việc

gì, cũng phải luôn luôn nhắc nhở bản thân : “Không

khó khăn chút nào, rất dễ mà, nhất định sẽ thành

công!” Lâu dần, mỗi khi chuẩn bị đối mặt với việc

gì đó, các bé sẽ không còn cảm thấy sợ hãi hay do

dự nữa.

Ngoài ra, cũng có thể dạy các bé một số cách tự

động viên bản thân, như dán giấy khen vào góc học

tập để bé có thể tự mình ngắm nghía. Những lúc như

thế, sẽ làm tăng thêm sự tự tin của con gái, giúp

con gái tin rằng khả năng của mình có thể vượt xa

người khác.

135

(2) DẠY TRẺ TƯ DUY NHIỀU HƠN VÀ TƯ DUY ĐỘC LẬP

Bạn cần nói để con gái hiểu rằng: Khó có thể tiến

bộ được khi chỉ dựa dẫm vào người khác. Khi con gái

gặp phải một việc nào đó mà chính bạn cũng đang

phân vân trong việc giữ lại hay lựa chọn thì hãy

nhắc nhở con trước tiên đừng nên vội vàng đưa ra

quyết định, cũng đừng nên chờ đợi người khác đến

chỉ cho mình phải làm những gì, lúc đó cần phải

bình tĩnh xem xét sự việc. Như thế có thể rèn luyện

cho trẻ khả năng tư duy độc lập, giúp trẻ trở

thành người độc lập, có chủ kiến, không còn do dự

thiếu quyết đoán nữa.

(3) DẠY CON GÁI BẮT ĐẦU THỰC HIỆN NGAY TỪ HÔM NAY

Cha mẹ cần chủ ý rèn luyện cho con gái khả năng

kiên định, quyết đoán khi gặp một việc nào đó. Đối

136

mặt với một sự việc khá phức tạp, cần biết suy nghĩ

và cân nhắc trên nhiều phương diện, biết huy động

triệt để những kiến thức và sự hiểu biết thông

thường của bản thân, sau đó mới đưa ra quyết định

cuối cùng, khuyến khích con cần phải có lòng quyết

tâm, không được tùy ý thay đổi chúng. Chỉ khi làm

như thế mới có thể hình thành nên thói quen kiên

quyết, quyết đoán; mới có thể tăng cường thêm mức

độ tự tin; mới giành được sự tin cậy từ người khác.

Lúc mới đầu có thể trẻ sẽ đưa ra một vài quyết

định sai lầm, nhưng kinh nghiệm rút ra từ những sai

lầm ấy sẽ giúp trẻ làm tốt hơn ở lần sau.

(4) ĐỂ TRẺ NHỎ HỌC HỎI NGƯỜI KHÁC

Quan sát và học hỏi những người xung quanh nhiều

hơn. Khi trẻ nhỏ không biết phải làm một việc như

137

thế nào, có thể chỉ cho con xem người trước đã làm

việc ấy ra sao, sau đó học tập những sở trường của

họ, phân tích tỉ mỉ đồng thời tìm ra những điều

không tốt trong cách làm của mình. Như thế, nếu lần

sau gặp phải vấn đề tương tự, con gái bạn sẽ biết

phải bắt đầu từ đâu.

(5) BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG THỨ NHỎ BÉ NHẤT

Những người hay do dự không quyết đoán thì trong

một thời gian ngắn, họ sẽ không thể đưa ra một phán

đoán chính xác cho sự đúng sai, thường hay chịu

ảnh hưởng từ ý kiến của những người xung quanh,

không có chủ kiến trong nhiều chuyện, không nắm bắt

được chính bản thân mình. Những người như thế cần

luôn nhắc nhở bản thân mình phải quyết đoán hơn,

phải bắt đầu làm từ những việc nhỏ nhất, từng bước

138

rèn luyện thói quen quyết đoán khi quyết định một

việc gì đó. Mỗi người đều nên đặt ra cho bản thân

mình một mục tiêu, một khi đã đưa ra quyết định rồi

thì cần cố gắng nỗ lực hết sức để đạt được mục

tiêu đó. Dần dần, nhờ sự rèn luyện không ngừng, sẽ

thay đổi được tính cách do dự thiếu quyết đoán, từ

đó mà đạt được thành công.

139

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát