Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Phần 2 - Làm Giàu Qua Chứng Khoán

LÀM GIÀU QUA CHỨNG KHOÁN (Phần 2)

Tác giả: William J.ONeil

Người dịch: Lệ Hằng

CHƯƠNG VIII. MƯỜI CHÍN SAI LẦM MÀ ĐA SỐ CÁC NHÀ

ĐẦU TƯ THƯỜNG MẮC PHẢI

Knute Rockne, vị huấn luyện viên bóng bầu dục nổi

tiếng ở Notre Dame, từng nói rằng, “Hãy củng cố

những điểm yếu cho tới khi chúng trở thành những

điểm mạnh của bạn.” Lý do người ta thường bị thua

lỗ hoặc chỉ đạt được những kết quả tầm thường trên

thị trường đơn giản là do người ta phạm quá nhiều

sai lầm. Trong công việc, cuộc sống và sự nghiệp

của bạn cũng vậy. Bạn dậm chân tại chỗ hoặc đi thụt

lùi, không phải do những điểm mạnh, mà là vì những

sai lầm hay những điểm yếu mà bạn chưa nhận ra và

1

sửa chữa. Đa số mọi người chỉ đổ lỗi cho người

khác. Nại ra các lý do và chứng cứ để bào chữa dễ

hơn nhiều so với thực sự phân tích hành vi của

chính bạn.

Từ đầu thập niên 1960, tôi đã quen biết hoặc làm

việc với vô số những nhà đầu tư mạo hiểm cá nhân,

từ những người mới tham gia chưa có một chút kinh

nghiệm cho tới những tay chuyên nghiệp khôn ngoan.

Điều mà tôi đã khám phá ra là việc bạn mới bắt đầu

hay đã có nhiều năm, thậm chí là nhiều thập kỷ kinh

nghiệm đầu tư đều không thành vấn đề. Thực tế là

nhiều kinh nghiệm đôi khi còn có hại nếu nó liên

tục củng cố những thói quen xấu của bạn. Thành công

trên thị trường chứng khoán chỉ đạt được bằng cách

tránh né những sai lầm kinh điển đã biến đại đa số

2

mọi người thành các nhà đầu tư ít thành công. Sau

đây là những sai lầm mà bạn phải tránh:

1. Cố chấp giữ những cổ phiếu thua lỗ trong khi

chúng đang có rất ít giá trị và lý lẽ. Đa số mọi

người có thể tống khứ chúng ngay từ đầu, nhưng do

họ là con người, nên họ đã để cho tình cảm chi

phối. Bạn không muốn bị lỗ, nên bạn cứ chờ đợi và

hy vọng, cho tới khi sự thua lỗ của bạn trở nên quá

lớn và khiến bạn phải trả giá đắt. Tới nay đây vẫn

là sai lầm số một mà đa số các nhà đầu tư đều mắc

phải; họ không hiểu rằng tất cả mọi cổ phiếu đều có

tính đầu cơ cao và ẩn chứa rủi ro rất lớn. Bạn

phải cắt giảm tối đa mọi khoản thua lỗ, không có

ngoại lệ. Quy luật của tôi là luôn luôn tống khứ

mọi khoản thua lỗ ngay lập tức khi một cổ phiếu nào

3

đó rớt giá 7% hoặc 8% so với giá mua. Việc tuân

thủ theo quy luật đơn giản này sẽ đảm bảo bạn còn

tồn tại được đến ngày hôm sau để tiếp tục đầu tư

vào những cơ hội trong tương lai.

2. Mua một cổ phiếu đang rớt giá, việc làm đảm bảo

sẽ đem lại những kết quả tồi tệ. Một cổ phiếu đang

xuống giá có vẻ là một món hời thật sự bởi lẽ nó

rẻ hơn so với giá của chính nó vài tháng trước. Một

người quen của tôi từng mua cổ phiếu International

Harvester vào tháng 3 năm 1981 tại mức giá 19

đô-la vì nó đã giảm giá mạnh. Đây là lần đầu tiên

anh ta đầu tư và anh đã phạm một sai lầm kinh điển

của các “tay mơ”: Anh đã mua một cổ phiếu tại mức

gần với đáy giá của nó trong năm. Về sau, anh ta

phát hiện ra công ty này đang gặp rắc rối nghiêm

4

trọng và có khả năng bị phá sản. Vào cuối năm 1999,

một người phụ nữ trẻ mà tôi quen biết đã mua cổ

phiếu Xerox khi nó rớt giá trầm trọng xuống một đáy

giá mới tại mức 34 đô- la và có vẻ thật rẻ. Một

năm sau nó được bán với giá chỉ 6 đô- la. Tại sao

lại cố bắt một con dao đang rơi xuống kia chứ?

3. Cân đối giảm thay vì cân đối tăng. Nếu bạn mua

một cổ phiếu tại mức giá 40 đô-la rồi sau đó mua

thêm khi nó rớt xuống 30 đô-la để “cân đối” phí tổn

ở mức 35 đô-la mỗi cổ phần, bạn đang theo chân

những kẻ thất bại và ném tiền vào nơi tồi tệ. Chiến

lược nghiệp dư này có thể gây ra sự thua lỗ trầm

trọng và kéo trương mục đầu tư của bạn xuống vực

sâu cùng với một vài kẻ thất bại thảm hại.

4. Mua lượng lớn cổ phiếu giá thấp thay vì lượng

5

nhỏ cổ phiếu giá cao. Nhiều người nghĩ rằng sẽ khôn

ngoan hơn nếu mua những số lượng hàng trăm hoặc

hàng nghìn cổ phần. Điều này tạo cho người ta cảm

giác rằng họ đang mua được nhiều hơn với tiền của

mình. Tốt hơn họ nên mua 30 hoặc 50 cổ phần có giá

cao của những công ty đang thể hiện thành tích tốt.

Hãy suy nghĩ theo số đô-la mà bạn đầu tư thay vì

số cổ phần mà bạn có thể mua. Hãy mua mặt hàng tốt

nhất có thể, chứ không phải mặt hàng rẻ nhất. Nhiều

nhà đầu tư không cưỡng lại nổi trước những cổ

phiếu 2 đô-la, 5 đô-la, hoặc 10 đô- la. Nhưng đa số

các cổ phiếu được bán ở mức giá 10 đô-la hoặc thấp

hơn đều có lý do giải thích cho sự rẻ mạt của

chúng. Hoặc là chúng đã tỏ ra kém cỏi trong quá khứ

hoặc là chúng đang gặp rắc rối ngay trong hiện

6

tại. Cổ phiếu cũng như mọi thứ hàng hóa khác: Mặt

hàng tốt nhất không bao giờ có mức giá rẻ nhất, hay

nói một cách nôm na là “tiền nào của ấy”.

Như thế vẫn chưa hết. Các cổ phiếu giá thấp thường

tốn kém hơn về các khoản huê hồng và giá trị gia

tăng. Và vì chúng có thể rớt giá 15% hay 20% nhanh

hơn so với đa số các cổ phiếu giá cao nên chúng

cũng tiềm ẩn rủi ro lớn hơn. Đa số các nhà đầu tư

chuyên nghiệp và tổ chức không đầu tư vào các cổ

phiếu 5 đô-la hoặc 10 đô-la, vì vậy chúng không có

sự bảo trợ tốt.

Những “cổ phiếu tiền xu” (có giá dưới 1 đô-la) còn

tệ hơn nữa. Như chúng ta đã đề cập trước đây, sự

bảo trợ của các tổ chức là một trong những thành

phần cần thiết giúp đẩy giá cổ phiếu lên cao hơn.

7

Các cổ phiếu giá rẻ cũng có mức chênh lệch cao hơn

giữa giá đặt và giá yêu cầu. Bạn thử so sánh một cổ

phiếu 5 đô-la có giá đặt là 5 đô-la, giá yêu cầu

là 5,25 đô-la với một cổ phiếu 50 đô-la có giá đặt

50 đô-la và giá yêu cầu là 50,25 đô-la. Đối với cổ

phiếu 5 đô-la, khoảng cách biệt 0,25 đô-la chiếm tỉ

lệ gần 5% mức giá đặt. Trong khi đối với cổ phiếu

50 đô-la, khoảng cách biệt đó chỉ chiếm tỉ lệ 0,5%.

Sự khác biệt nằm ở con số 10. Kết quả là, các cổ

phiếu giá rẻ thường phải tăng giá rất nhiều mới có

thể hòa vốn và vượt qua được mức chênh lệch giữa

giá đặt và giá yêu cầu nói trên.

5. Muốn kiếm tiền nhanh chóng và dễ dàng. Mong

muốn quá nhiều, quá nhanh – mà thiếu sự chuẩn bị

thiết yếu, nghiên cứu những phương pháp hợp lý

8

nhất, hoặc thu thập những kỹ năng và kỷ luật nền

tảng – có thể khiến bạn té nặng. Nhiều khả năng bạn

sẽ nhảy vào một cổ phiếu nào đó quá vội vàng và

sau đó lại quá chậm trong việc cắt giảm thua lỗ khi

bạn phạm sai lầm.

6. Mua dựa trên những lời mách nước, tin đồn,

tuyên bố tách cổ phần, và những tin tức, sự kiện,

câu chuyện, lời khuyên của dịch vụ cố vấn, hoặc

những quan điểm cá nhân khác mà bạn nghe được từ

những người tự xưng là chuyên gia thị trường chứng

khoán trên truyền hình. Nói cách khác, nhiều người

quá dễ dàng mạo hiểm tiền mồ hôi nước mắt của mình

theo lời người khác, thay vì bỏ thời gian để học

tập, nghiên cứu, và biết chắc việc họ đang làm. Kết

quả là, họ gặp rủi ro mất rất nhiều tiền. Đa số

9

những tin đồn và lời mách nước mà bạn nghe được đơn

giản không phải là sự thật. Ngay cả nếu chúng là

sự thật chăng nữa, trong đa số trường hợp cổ phiếu

liên quan sẽ giảm giá chứ không lên giá.

7. Chọn những cổ phiếu hạng hai vì cổ tức cao hoặc

tỉ số Giá/Lợi tức (P/E) thấp. Cổ tức và tỉ số P/E

không quan trọng bằng tỉ lệ tăng trưởng lợi nhuận

trên mỗi cổ phần. Trong nhiều trường hợp, một công

ty càng trả cổ tức cao bao nhiêu thì có thể nó càng

yếu bấy nhiêu. Có thể công ty đó phải vay nợ lãi

suất cao để đổ đầy các quỹ chi trả dưới hình thức

cổ tức. Những công ty đang hoạt động tốt thường sẽ

không chi trả cổ tức. Thay vào đó, họ sẽ đầu tư

nguồn vốn của mình vào công tác nghiên cứu và phát

triển (Research & Development – R&D) hoặc những cải

10

tiến hoạt động khác. Ngoài ra, nên nhớ rằng bạn có

thể mất số tiền bằng một kỳ cổ tức chỉ trong vòng

một hoặc hai ngày dao động của giá cổ phiếu. Còn về

tỉ số P/E, một tỉ số P/E thấp có thể là vì thành

tích của công ty đó trong quá khứ quá kém cỏi. Đa

số cổ phiếu đều được bán đúng với giá trị thật của

chúng tại thời điểm đó.

8. Không bao giờ bước chân qua được khỏi vạch xuất

phát có thể là do tiêu chuẩn lựa chọn kém và không

biết chính xác mình phải tìm kiếm điều gì ở một

công ty thành công. Nhiều người mua những cổ phiếu

hạng tư, “hoàn toàn không có gì đáng chú ý”, đang

vận động không tốt, có mức tăng trưởng lợi tức,

doanh thu và lợi suất trên vốn cổ phần đáng đặt dấu

hỏi, và không phải là những cổ phiếu dẫn dắt thị

11

trường thật sự. Những người khác thì quá tập trung

vào các cổ phiếu công nghệ cao nặng tính đầu cơ

hoặc có chất lượng thấp và nhiều rủi ro.

9. Mua những tên tuổi “lão làng” mà bạn đã quen

thuộc. Chỉ vì bạn đã từng làm việc cho General

Motors không nhất thiết biến nó thành một cổ phiếu

tốt để mua. Phần nhiều những mục tiêu đầu tư tốt

nhất sẽ là những cái tên mới lạ mà bạn chưa từng

biết, nhưng với một cuộc nghiên cứu nho nhỏ, bạn có

thể phát hiện ra và kiếm lời từ chúng trước khi

chúng trở thành những tên tuổi lớn.

10. Không có khả năng xác định (và tuân theo)

những thông tin và lời khuyên tốt. Bạn bè, người

quen, các nhà môi giới chứng khoán, và các dịch vụ

cố vấn đều có thể là nguồn cung cấp những lời

12

khuyên sai lầm. Chỉ có một thiểu số nhỏ đã tự mình

đạt được thành công đáng kể đủ để bạn cân nhắc tới.

Số lượng nhà môi giới chứng khoán hoặc các dịch vụ

cố vấn ngoại hạng cũng không nhiều hơn so với

những nghề như bác sĩ, luật sư hoặc cầu thủ bóng

chày. Chỉ có một phần chín số cầu thủ bóng chày đã

đặt bút ký hợp đồng thi đấu chuyên nghiệp leo lên

được tới hạng ngôi sao. Đa số các cầu thủ tốt

nghiệp đại học thậm chí sẽ không được thi đấu

chuyên nghiệp.

11. Không sử dụng biểu đồ và e ngại mua các cổ

phiếu đang leo lên đỉnh giá mới. Hơn 98% số nhà đầu

tư sẽ nghĩ rằng một cổ phiếu đang leo lên đỉnh giá

mới có vẻ là quá cao, nhưng các quan điểm và cảm

giác cá nhân kém chính xác hơn nhiều so với bản

13

thân thị trường. Thời điểm tốt nhất để mua cổ phiếu

trong một giai đoạn tăng trưởng của thị trường là

khi cổ phiếu đó bắt đầu đột phá lên từ một nền tảng

giá vững chãi kéo dài ít nhất là 7 hoặc 8 tuần.

12. Bán những cổ phiếu nhỏ, dễ mua, đang sinh lợi

trong khi giữ lại những cổ phiếu thua lỗ. Nói cách

khác là làm ngược lại hoàn toàn so với điều mà bạn

phải làm: tống khứ những cổ phiếu thua lỗ và cho

những cổ phiếu đang sinh lợi thêm thời gian.

13. Lo lắng quá nhiều về thuế và các khoản huê

hồng. Tôn chỉ của trò chơi là trước tiên phải tạo

ra lợi nhuận ròng đã. Sự lo lắng quá mức về các

khoản thuế thường dẫn tới những quyết định đầu tư

không hợp lý với hy vọng “tránh” được thuế.

Bạn cũng có thể phung phí một khoản lợi tức tốt

14

khi giữ cổ phiếu lại quá lâu, cố tìm lợi nhuận đầu

tư dài hạn. Một số nhà đầu tư tự thuyết phục mình

rằng họ không thể bán cổ phiếu ra vì sẽ bị đánh

thuế, nhưng đó là một phán xét dựa trên cái tôi vị

kỷ.

Những khoản huê hồng kèm theo việc mua hay bán cổ

phiếu, đặc biệt là thông qua một nhà môi giới trực

tuyến, là rất nhỏ so với số tiền mà bạn có thể kiếm

được nếu đưa ra được những quyết định đúng ngay từ

đầu và hành động ngay khi cần thiết. Thực tế là

bạn chỉ phải trả một khoản huê hồng tương đối thấp

và có thể rút ra khỏi đối tượng đầu tư của mình

nhanh hơn nhiều là hai trong số những thuận lợi lớn

nhất của việc sở hữu cổ phiếu so với tài sản thật.

Với lưu lượng tiền mặt thường trực, bạn có thể tự

15

bảo vệ bản thân một cách nhanh chóng với mức tổn

thất thấp và tận dụng những xu hướng mới có thể

mang lại lợi nhuận khi chúng lại mở ra.

14. Tập trung thời gian vào việc phải mua thứ gì

và sau khi đã đưa ra quyết định mua thì lại không

biết khi nào và trong những hoàn cảnh nào thì cổ

phiếu đó sẽ cần phải bán. Hầu hết các nhà đầu tư

không có quy luật hoặc kế hoạch nào cho việc bán cổ

phiếu ra, họ mới chỉ thực hiện phân nửa công việc

cần làm để có thể thành công.

15. Thiếu hiểu biết về tầm quan trọng của việc mua

các công ty chất lượng cao có sự bảo trợ của các

tổ chức mạnh và tầm quan trọng của việc học cách sử

dụng biểu đồ để cải thiện khả năng lựa chọn và nắm

bắt thời cơ.

16

16. Quá tập trung vào đầu cơ quyền giao dịch chứng

khoán hoặc hàng hóa giao sau vì nghĩ rằng đó là

con đường làm giàu nhanh chóng. Một số nhà đầu tư

còn tập trung chủ yếu vào các quyền giao dịch ngắn

hạn, giá thấp vốn có tính bất ổn và độ rủi ro rất

cao. Thời hạn giao dịch luôn luôn chống lại những

người sở hữu quyền giao dịch ngắn hạn. Một số còn

viết những “quyền giao dịch khống” (bán những quyền

giao dịch chứng khoán mà họ thậm chí không sở

hữu), phải chấp nhận một rủi ro rất lớn để đổi lấy

một phần thưởng tiềm năng nhỏ bé.

17. Ít giao dịch “theo giá thị trường” và thích

đặt ra những định mức giới hạn về giá cho các lệnh

mua và bán. Khi làm như trên, nhà đầu tư chỉ chăm

chú vào từng phần tư hoặc phần tám điểm (hoặc các

17

giá trị thập phân tương đương), thay vì tập trung

vào những vận động lớn và quan trọng hơn của cổ

phiếu. Với các lệnh giới hạn, bạn phải chịu rủi ro

có thể hoàn toàn không theo kịp thị trường và không

thể rút ra khỏi các cổ phiếu cần phải bán để cắt

giảm thiệt hại.

18. Thiếu khả năng định hướng khi cần đưa ra quyết

định. Nhiều người không biết là họ nên mua, bán,

hay giữ, và sự không chắc chắn này cho thấy họ

không có đường lối chỉ đạo. Đa số mọi người không

tuân theo một kế hoạch đã được chứng minh, một tập

hợp những nguyên tắc nghiêm ngặt hay những quy luật

mua và bán, để dẫn dắt họ đi đúng hướng.

19. Không đánh giá cổ phiếu một cách khách quan.

Nhiều người chỉ lựa chọn những công ty mà họ yêu

18

thích. Thay vì dựa vào niềm hy vọng và những quan

điểm cá nhân của riêng mình, các nhà đầu tư thành

công chỉ chú ý đến thị trường, vì thị trường gần

như luôn luôn đúng.

Bao nhiêu trong số những sai lầm được nêu trên đây

mô tả niềm tin và thói quen đầu tư của bạn trong

quá khứ? Những nguyên tắc và phương pháp kém cỏi

đương nhiên sinh ra kết quả kém cỏi; những nguyên

tắc và phương pháp đúng đắn luôn luôn sinh ra kết

quả tốt.

Sau khi đọc tất cả những điều trên, bạn đừng nhụt

chí. Hãy nhớ lời Rockne đã nói: “Hãy củng cố những

điểm yếu cho đến khi nào chúng trở thành những điểm

mạnh của bạn.” Cần phải có thời gian và một chút

nỗ lực để có thể làm được điều đó, nhưng một khi đã

19

làm được, nó sẽ mang lại cho bạn kết quả vô cùng

xứng đáng.

20

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát