Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Phần 3 - 90 Cách Giúp Bạn Trẻ Tìm Việc

90 Cách Giúp Bạn Trẻ Tìm Việc (Phần 3)

Hạnh Phi - Kiến Văn

NXB Lao động Xã hội

PHẦN V. THỰC HIỆN LÝ TƯỞNG SỰ NGHIỆP

Sau khi đã vượt qua các cửa ải, cuối cùng bạn cũng

giành được một công việc như ý. Điều này làm cho

bạn đầy tự hào, quyết chí thể hiện bản lĩnh, và có

quyết tâm mạnh mẽ. Tuy nhiên, bạn cần phải tỉnh táo

để nhận biết rằng: lúc này sự nghiệp chỉ mới ở

bước bắt đầu, con đường trước mặt còn dài, vậy làm

thế nào mới có thể thực hiện giá trị cuộc đời tốt

hơn, và đạt đến đỉnh cao của đời người?

Trước tiên phải xác định được mục tiêu phấn đấu,

cuộc sống không có mục tiêu phấn đấu giống như con

thuyền không người lái, tự do phiêu bạt theo gió

1

một cách không có mục đích, cuối cùng chỉ bỏ phí

thời gian một cách vô ích, mọi việc không thành.

“Học vô chỉ cảnh” (Việc học không có điểm dừng) là

một chân lý mà ai cũng biết đến. Đối với sinh viên

đang bước lên cương vị công việc, tuy từng trải

qua cuộc sống vất vả, gian nan, nhưng nếu đem so

sánh giữa kho tàng quý báu của tri thức trong sách

vở với lớp học ngoài xã hội, thì nó chỉ như giọt

nước giữa đại dương. Cần phải kịp thời “nạp điện”

trong quá trình làm việc, nhằm đáp ứng nhu cầu về

lao động của xã hội.

Đương nhiên con đường để thành tài có hàng ngàn

hàng vạn, người tự đi xin việc cũng không kém bất

kỳ ai, chỉ cần bạn nắm chắc thị trường, nhận thức

rõ bản thân, phấn đấu đoạt lấy thì nhất định sẽ có

2

thành tựu, và tạo lập được sự nghiệp như ý.

XÁC LẬP MỤC TIÊU PHẤN ĐẤU

Con người sống trên đời dù chỉ sống một ngày cũng

không thể mất đi mục tiêu phấn đấu. Mục tiêu phấn

đấu là bông hoa của cuộc sống, là nhụy của tuổi

thanh xuân, là hạt giống hy vọng, là cánh buồm xa

khơi. Mục tiêu phấn đấu cao cả là mặt trời trong

lòng mỗi người, chiếu sáng mỗi bước đường trong

cuộc sống con người. Tuổi trẻ không có mục tiêu

giống như buổi sáng không có mặt trời. Một thanh

niên mất đi mục tiêu giống như con chim phượng

hoàng mất đi đôi cánh sặc sỡ của nó. Thanh niên nếu

mất đi mục tiêu phấn đấu lớn lao của mình thì sẽ

chỉ như một cánh hoa lạc loài trôi nổi trên mặt

nước, để lại sự tiếc nuối vô cùng cho bản thân.

3

Cuộc sống nếu mất đi mục tiêu lớn lao, sống một

cuộc sống bình thường không có mục đích thì giống

như bỏ phí đi mấy mươi năm. Tiền bạc, nếu xa rời

mục tiêu lớn lao sẽ như con mọt ăn mòn vào tâm hồn

con người.

Dẫn chứng:

Dương Dũng là sinh viên khoa quản lý hành chính.

Vừa đặt chân lên ngưỡng cửa đại học, anh đã xác

định mục tiêu phấn đấu cho mình là trở thành một

luật sư nổi tiếng. Vì thế, ngoài môn học chuyên

ngành, anh còn tự học rất nhiều khóa học có liên

quan đến pháp luật. Bốn năm sau anh tham gia thi

TOEFL, được tuyển vào khoa Luật trường đại học

Harvard, thực hiện bước thứ nhất trong lí tưởng của

mình.

4

Lời bình:

Những người đã xác lập mục tiêu lớn lao của mình,

thì cho dù cuộc sống hiện thực trước mắt có bao

nhiêu khó khăn thử thách và bao nhiêu lận đận trắc

trở ở phía trước, họ luôn vui vẻ tích cự vượt qua

gian khổ. Mỗi sinh viên khi mới bước chân vào xã

hội, đang phơi phới tuổi xuân, sau khi đã làm quen

và thích ứng với công việc, nên kịp thời xác định

mục tiêu phấn đấu của mình dựa vào yêu cầu của thời

đại và sở trường của mình.

Mục tiêu xác định phải lớn:

Đức Khổng Tử từng nói: “Nhân vô viễn lự, tất hữu

cận ưu”, câu nói này đích thực hàm ý rằng phải nhìn

xa trông rộng. Câu nói này gần giống với câu nói

của Gia Cát Lượng: “sống trên đời phải có chí lớn”.

5

Trong xã hội hiện thực đầy cạnh tranh khốc liệt và

chạy theo nhu cầu vật chất, có người theo đuổi

“Ngũ tử đăng khoa”: chi phiếu, nhà cửa, địa vị, xe

cộ, con trai; có người thấy lợi tối mắt, ton hót

cầu lợi, thọc gậy bánh xe, mưu cầu danh lợi; có

người bị lôi cuốn bởi sòng bài, vũ trường, quán

bar, “Hôm nay có rượu hôm nay say”, lấy tuổi trẻ

hôm nay đánh cuộc với ngày mai. Những nhu cầu hạ

đẳng, dung tục làm ảnh hưởng đến cuộc đời sinh

viên, có những sinh viên vừa bước vào đại học không

lâu, đã truyền tai nhau một câu châm ngôn “đời

người nên cần phải happy (hạnh phúc), sao lại phải

study (học hành) khổ sở, tìm một beautiful lady

(người đẹp), đợi bồng ẵm baby (con)”, không lâu sau

đó thì rơi vào chuyện yêu đương, tình cảm keo sơn

6

gắn bó không thể tách rời. Thời gian đại học chỉ có

vậy, thì làm sao có thể nói đến mục tiêu sau này.

Vì thế, mục tiêu không chỉ phải lớn lao mà còn phải

được xác định sớm. Khi Marx tốt nghiệp trung học,

đã sớm xác định cho mình mục tiêu phấn đấu “vì lợi

ích nhân loại”, Hồ Chí Minh từ thời niên thiếu đã

xác định chí hướng cao cả. “Học hành vì sự độc lập,

tự do của dân tộc Việt Nam”

Chọn mục tiêu phải phù hợp với đặc điểm thời đại

và nhu cầu xã hội.

Con người là người của xã hội, do đó lựa chọn mục

tiêu phải phù hợp với thời đại, với xã hội thì mới

có thể được xã hội thừa nhận và ủng hộ. Cho dù mục

tiêu có to lớn, đẹp đẽ thế nào đi nữa, nếu xa rời

cơ sở hiện thực thì cũng sẽ thành lâu đài giữa

7

không trung.

Là một sinh viên của thế kỷ mới, cần phải hiểu rõ

thế kỷ 21 cần nhân tài như thế nào. Theo phân tích

của các chuyên gia, có 12 loại được chuộng nhất:

(1) nhân viên nghiên cứu xí nghiệp (2) nhân viên

quản lý có kiến thức quản lý và kinh nghiệm quản lý

thực tiễn (3) Giáo viên dạy nghề (4) Nhân viên kỹ

thuật kiến trúc (5) Nhân viên kỹ thuật nông nghiệp

(6) Luật sư (7) Nhân viên phục vụ cao cấp có kiến

thức chuyên ngành (8) Các loại nhân tài nghiệp vụ

xử lý nhà đất (9) Nhân viên nghiệp vụ tiền tệ (10)

Nhân viên chuyên dụng về xuất bản, quảng cáo, tư

vấn và bưu chính viễn thông

Nhân viên cao cấp chuyên ngành xã hội học

Nhân viên tâm lý học. 12 loại nhân viên trên là

8

nhu cầu hàng đầu của nước ta trong thế kỷ 21. Hy

vọng rằng đa số các sinh viên tốt nghiệp xem trọng

nguồn tin này, dựa vào đó để lựa chọn mục tiêu phấn

đấu cho bản thân. Chỉ có những người biết nhìn xa

trông rộng mới không bị thời đại đào thải, và sẽ

không trở thành kẻ lạc hậu, lỗi thời.

2. Phân tích sâu sắc, hiểu đúng bản thân:

Trước tiên xem xét mình thuộc loại não trái hay

loại não phải: Não trái là não ngôn ngữ, có chức

năng ngôn ngữ, logic, sáng tác, tính toán; Não phải

có chức năng âm nhạc, mỹ thuật, phân biệt và hình

dung, đọc nhanh. Các chuyên gia gọi những người mà

chức năng não phải chiếm ưu thế là “não phải”, gọi

những người mà chức năng “não trái” chiếm ưu thế là

“não trái”. Nếu bạn là người “não trái”, thì bạn

9

có thể chọn cho mình nghề bác sĩ tâm lý, tài chính

ngân hàng, giáo viên. Nếu là “não phải” thì có thể

chọn nghề kiến trúc. “Người não trái” thường thiên

về lý trí và ổn định, giỏi về lý thuyết toán học và

logic, nhẫn nại, trạng thái tình cảm tương đối ổn

định, tính cách hướng nội, “người não phải” là loại

người thiên về đa cảm, như yêu thích ca hát, mỹ

thuật, trang trí, nghiên cứu và giảng dạy về máy

móc, khả năng quan sát cao, có óc tưởng tượng, tính

cách hướng ngoại, trạng thái tình cảm hay biến

đổi.

Làm thế nào để biết mình thuộc loại hình nào đây?

Có chuyên gia đưa một phương pháp để bạn tham khảo:

chỉ cần bạn xòe hai bàn tay ra, sau đó cho các

ngón tay ở hai bàn tay trái và phải đan xen vào

10

nhau, nếu ngón tay cái bên trái ở trên thì bạn

thuộc “người não phải”, nếu ngón tay cái bên phải ở

trên thì ngược lại bạn thuộc “người não trái”. Tuy

vậy, điều này cũng không đúng tuyệt đối.

Nhận xét về đơn vị mình một cách khách quan, toàn

diện

Sau khi đến một đơn vị công tác mới, phải học cách

quan sát đơn vị công tác, phải tìm hiểu tường tận

và đánh giá khách quan về danh tiếng, hoàn cảnh,

hiệu quả và lợi ích, phúc lợi, thực lực của đơn vị,

chứ không phải hơi một tí là so bì với bạn học của

mình, đứng núi này trông núi nọ, than thân trách

phận. Chỉ có như vậy thì mới có thể xác định được

mục tiêu phấn đấu và hướng phát triển của mình.

Nhưng như thế không có nghĩa là quá đặt nặng việc

11

theo đuổi sự nghiệp mà thờ ơ với sự phân công của

xã hội, thờ ơ với quan niệm dựa vào công việc hiện

nay để thành tài, càng không được xúi dục thanh

niên mù quáng theo đuổi lợi ích thực tế, dựa số

tiền kiếm được để đánh giá khả năng giỏi hay dở,

không được như ý muốn thì “nhảy dựng” lên.

Bắt đầu từ cấp cơ sở, suy nghĩ về công việc của

bản thân

Cấp cơ sở là quan trọng nhất, mệt nhất, nhưng cũng

dễ có được thành tích nhất. Phải làm một nghề, yêu

một nghề, chuyên về một nghề, sau cùng “360 nghề,

nghề nào cũng giỏi”. Một người chỉ có chuyên tâm và

miệt mài với công việc của mình, nỗ lực bỏ ra

nhiều công sức vì nó thì mới có thể có được thành

tích. Điều quan trọng nhất là yên tâm làm việc.

12

Trên đời này nếu muốn thực hiện bất kỳ mục tiêu nào

đều phải đánh đổi bằng sự khó khăn vất vả. Đằng

sau bất kỳ sự thành công nào, đều có quá trình phấn

đấu. “Bông hoa của sự thành công, con người chỉ

thấy ngạc nhiên và ngưỡng mộ trước sự diễm lệ của

nó, mà có biết đâu mầm của nó phải thấm đẫm bao

nhiêu giọt sương của sự phấn đấu, và chịu đựng

những giọt mưa của sự hi sinh.

Làm sao để thực hiện mục tiêu lớn:

1. Bắt đầu từ số 0:

Có sinh viên nào mới tốt nghiệp mà không tự mãn,

tràn đầy hoài bão? Nhưng thường thì luôn hấp tấp

làm việc để được lợi, ước mơ xa vời, dục tốc bất

đạt, chứ không muốn bắt đầu từ con số 0 bằng sự cần

cù chăm chỉ. Người xưa nói “hợp bão chi mục, sinh

13

vu hào mạt; cửu tầng chi đài, khởi vu lũy thổ,

thiên lý chi hành, thủy vu túc hạ”. Ý nói việc gì

cũng phải bắt đầu từ số 0, từng bước một mới có thể

biến đổi từ lượng sang chất, không được suy nghĩ

xa vời, một bước lên mây. Đúng như Tuân tử nói:

“không tích lũy bước ngắn, không thể đi ngàn dặm,

không tích lũy giọt nước, sẽ không thể thành sông

biển”, một thanh niên muốn có những việc làm trên,

cần bắt đầu từ ngày đầu tiên đi làm, nên thiết lập

cơ sở vững chắc, nếu không sẽ trở thành nước không

có nguồn, cây không có gốc.

2. Dám xông xáo:

Tiêu Dục Lộc lúc sinh thời có nói, bánh mà đã bị

người khác nhai qua thì không còn mùi vị nữa. Muốn

thực hiện mục tiêu phấn đấu của mình, thì phải dám

14

xông xáo, không sợ nguy hiểm, dũng cảm bước đi trên

con đường của mình. Có một số thanh niên tuy rất

hy vọng có được tương lai tươi sáng của chủ nghĩa

xã hội mang nhiều màu sắc, nhưng cũng có người lấy

ước mơ hiện đại hóa XHCN làm mục tiêu phấn đấu của

mình. Nhưng khi đang tiến lên phía trước, vừa gặp

phong ba thì vội bi quan nhục chí, nản lòng. Thực

ra, khó khăn không hề đáng sợ, chỉ cần dám làm,

động não nghĩ cách thì nhất định sẽ khắc phục được

nó, sẽ chiến thắng được khó khăn, trắc trở, thất

bại, bất hạnh, đây chính là khởi điểm đích thực của

mọi hành vi.

3. Phải bền lòng chờ đợi

Tô Tần từng nói “người làm được việc lớn thời xưa,

không chỉ có tài năng xuất chúng, mà còn có lòng

15

kiên nhẫn không bị khuất phục”. Sự bền lòng luôn là

điều thiếu sót nhất của những người trẻ tuổi.

Những người trẻ tuổi chỉ chờ có mỗi 3 phút mà cũng

không kiên nhẫn chờ được. “Làm đến nơi đến chốn,

vàng đá cũng có thể bị mòn; làm mà để dở dang, thì

dù là gỗ mục cũng không thể bẻ gãy được, “Nước chảy

đá mòn”, “có công mái sắc, có ngày nên kim”, “có

chí thì nên”. Đây là những câu tục ngữ dùng để răn

dạy giới thanh niên. Lời tục nhưng không tục, xứng

đáng để người có chí nghiền ngẫm”.

BƯỚC ĐẦU THẬT VỮNG VÀNG

Đối với người xin việc, xin được một công việc,

chỉ là một vũ đài để phát huy tài năng của mình,

còn hiệu quả thế nào, còn phải bắt đầu từ cách thức

làm việc. Thường thì, đối với người mới nhận việc

16

đều có từ 1 đến 6 tháng thử việc (đối với người mới

tốt nghiệp trung học hay trường kỹ thuật mới vào

làm việc, trong 1 năm thực tập có thể đưa ra thời

gian thử việc không được vượt quá nửa năm. Đây là

thời gian khảo sát do người xin việc và nhà tuyển

dụng cùng trao đổi bàn bạc với nhau. Làm thế nào để

thích ứng với công việc, bước vững bước đi đầu

tiên, đây là điều mà mỗi người xin việc phải cố

gắng và nỗ lực.

Phải nỗ lực chuyển đổi vai trò. Cái gọi là vai trò

dùng để chỉ địa vị xã hội, quyền lợi của thân

phận, kiểu hành vi và chuẩn mực về nghĩa vụ với mọi

người. Đó là kỳ vọng về hành vi của người có thân

phận, là cơ sở hình thành tổ chức hoặc quần thể xã

hội. Mỗi một con người trong xã hội ở những thời

17

gian khác nhau đảm nhận vai trò khác nhau. Từ tiểu

học đến đại học thì mang vai trò là một học sinh.

Tốt nghiệp đại học ra xã hội thì thay đổi vai trò

từ một học sinh trở thành người lao động hay nhân

viên.

Dẫn chứng:

Một đơn vị giải trí trong một lần tuyển đến 80

nhân viên. Trong số 80 người, có trên 1/2 là có

bằng tốt nghiệp đại học, trung học, ông chủ triệu

tập họ đến rồi nói: “hãy nhớ, các bạn không còn là

‘con của trời’ ở chót vót trên cao, các bạn là các

‘waiter’ và ‘waiteress’ phục vụ khách hàng, hãy cúi

cái đầu kiêu ngạo của mình xuống, khách hàng luôn

luôn là thượng đế!”. Sau 2 tháng thử việc, có 1/3

nhân viên do không thích ứng đã bỏ việc, số còn lại

18

là những người thích ứng rất nhanh với vai trò mới

của mình và họ đã tìm được vị trí của mình.

Lời bình:

Từ một sinh viên trở thành một người lao động đích

thực là một sự thay đổi lớn. Sự thay đổi bất luận

là trên phương diện tâm lý hay sinh lý đều rất lớn.

Làm thế nào để có thể chuyển đổi vai trò? Đây là

một số ý kiến của các chuyên gia:

Chuyển đổi ý thức, tăng cường tính tích cực với

công việc. Sau khi tìm được công việc mới, người

xin việc sẽ không còn ở vai trò xã hội trước đây,

mà trở thành một nhân viên mới, nhiệm vụ chủ yếu

cũng thay đổi từ đó, nhất là sinh viên vừa tốt

nghiệp, nhiệm vụ chủ yếu không còn là học tập nữa

mà nhiệm vụ chủ yếu bây giờ là làm việc, sản xuất,

19

sáng tạo các giá trị vật chất, tinh thần. Tất nhiên

cũng còn nhiệm vụ học tập nhưng nên kết hợp học

tập và công việc, học tập vì công việc. Vì thế, các

sinh viên cần tự giác trở thành thành viên của tập

thể, phấn đấu làm việc, cống hiến vì tập thể.

Sắp xếp đúng vị trí và vai trò mới, rèn luyện

thành hành vi vai trò chính đáng. Vai trò và địa vị

có quan hệ mật thiết không thể tách rời, vai trò

là hình thức biểu hiện động cơ thái độ của địa vị.

Địa vị được thể hiện dựa vào hành vi vai trò nhất

định. Sinh viên mới ra trường, mới làm việc trong

thời gian ngắn, thiếu kinh nghiệm, chưa phát huy

được tiềm lực, nếu so ra, thì năng lực tương đối

yếu, cống hiến tương đối nhỏ, cho nên trong khoảng

thời gian nhất định, cấp bậc chức danh cũng tương

20

đối thấp. Các sinh viên mới tốt nghiệp nên thích

ứng với điều này, phải biết phục tùng, tuân thủ

chuẩn mực vai trò. Tuy về tiêu chuẩn dùng người

không thể xếp vai vế theo tuổi đời, nhưng về sự

từng trải, cống hiến, thì đều tồn tại khách quan

trong các chế độ xã hội.

Làm quen và nắm bắt các kỹ năng nghề nghiệp, làm

rõ trình tự chấp hành và quy trình thao tác để xử

lý công việc, nhanh chóng thích ứng với nhu cầu

công việc.

Tuân thủ và thích ứng với chuẩn mực mới, chức vụ

cụ thể đều có chuẩn mực cụ thể, cần hiểu rõ kết cấu

tổ chức và các mục tiêu chế độ quy định của đơn vị

mà mình làm việc. Các quy định đã được công nhận,

cùng với những quy định chưa thành văn nhưng đã

21

được công nhận thì đều phải được tuân thủ, nếu

không sẽ bị hoàn cảnh khai trừ.

Vai trò có thích ứng hay không, là do sự nghiệp

của người làm việc có thành công hay không quyết

định. Một người thông minh, một khi đã chọn được

công việc, thì phải nhanh chóng điều chỉnh để thích

nghi với vai trò của mình.

XÂY DỰNG ẤN TƯỢNG BAN ĐẦU THẬT TỐT ĐẸP

Ấn tượng đầu tiên là sự phán đoán mang tính đánh

giá và tính tổng hợp dựa vào vào thân thể, tướng

mạo và cử chỉ của đối phương khi người khảo sát lần

đầu tiên tiếp xúc với anh ta, là ấn tượng chung

được hình thành lần đầu về vẻ bề ngoài, trình độ

văn hoá, sở thích tính cách, đặc điểm tâm lý, cũng

có thể gọi nó là ấn tượng buổi đầu.

22

Dẫn chứng:

Văn Thái vừa được tuyển vào làm tại một công ty

nổi tiếng. Ngày đầu tiên, anh ta dậy muộn, vội vàng

chạy đến cổng công ty, còn một phút nữa là trễ,

dưới đại sảnh đầy người đợi thang máy, anh ta chen

vào đám đông để vào thang máy. Cuối cùng thì cũng

về phòng làm việc đúng thời gian quy định, trong

khi anh ta đang đắc ý, vài đồng nghiệp ấm ức đi

vào. Một nữ dồng nghiệp tức giận nói: “Người đó

thật là bất lịch sự, chen lấn xô đẩy, dẫm phải chân

người ta mà cũng không biết xin lỗi”. Người khác

nói: “Đúng vậy, chen vào thang máy cũng đâu cần gấp

thế!”. Văn Thái biết mọi người đang nói mình, anh

xấu hổ cúi đầu. Anh ta đã để lại ấn tượng mình là

một người bất lịch sự với các đồng nghiệp.

23

Lời bình:

Bằng ví dụ thực tế trên, chúng ta biết rằng tác

dụng của ấn tượng đầu tiên giữa người với người

trong quá trình giao tiếp là rất quan trọng.

Tác dụng của ấn tượng đầu tiên biểu hiện ở các

điểm sau:

“Người vào trước là chủ”, do ấn tượng đầu tiên

giành được trên cơ sở không quen biết, để lại ấn

tượng sâu sắc. Những thông tin khác về người này

được đưa vào sau ấn tượng đầu tiên, vì thế không

thể tránh khỏi chịu ảnh hưởng từ ấn tượng đầu tiên

này. Nếu phù hợp với ấn tượng này, rất dễ có tác

dụng tốt; nếu như mâu thuẫn với nhau, thì ấn tượng

đầu tiên và thông tin đưa vào sau sẽ sinh ra xung

đột. Mặc dù ấn tượng lần sau có thể chiếm vị trí

24

chủ đạo, nhưng mức độ đi vào của nó sẽ bị loại bỏ.

Chỉ khi cảm giác từ thông tin đến sau mạnh hơn đến

một mức độ nhất định, sẽ phá vỡ ấn tượng trước kia.

Hiệu ứng luân chuyển. Đây là từ mượn của một hiện

tượng tự nhiên, đó là quầng sáng được hình thành

qua việc khúc xạ của ánh sáng mặt trời và ánh sáng

mặt trăng khi xuyên qua thủy tinh trong các tầng

mây, gọi là luân chuyển. Con người trong quá trình

giao tiếp, có lúc thấy một đặc điểm nào đó tương

đối nổi bật, thế là che giấu đi bản chất và các đặc

điểm khác. Tương tự như vậy, ấn tượng đầu tiên

cũng có tác dụng này. Có lúc ấn tượng đầu tiên

trong mắt người khác sẽ khuếch đại ưu điểm của

mình, bù đắp những khuyết điểm, nếu lỡ như có làm

25

sai cũng có thể được người khác bỏ qua. Ấn tượng

ban đầu không tốt, có thể làm cho khiếm khuyết của

bản thân càng lớn hơn, mãi mãi để lại ấn tượng xấu

trong đầu người khác, muốn thay đổi nó, không phải

là chuyện một sớm một chiều. Trong cuộc sống thực

tế, hỏi thăm người khác, cũng chứng tỏ bạn là một

người lịch sự. Nhường chỗ ngồi cho người khác là

một việc làm đúng, người khác cũng sẽ cho rằng bạn

có cử chỉ lịch thiệp. Ấn tượng đầu tiên tốt hay xấu

quyết định địa vị và địa vị tổng thể của bạn trong

mắt người khác, nên không thể xem nhẹ, xao lãng.

Tác dụng định thế, cũng gọi là hiệu ứng định thế.

Ấn tượng đầu tiên như thế nào, sẽ phát triển hình

thành một xu thế cố định sau này. Người khác có thể

dựa vào đó để quyết định thái độ đối với bạn sau

26

này.

Có thể thấy, người xin việc khi đến với một cương

vị mới, xây dựng ấn tượng ban đầu trong hoàn cảnh

công việc là rất quan trọng. Ấn tượng đầu tiên tốt

thì sự nhiệt tình của các đồng nghiệp và trong việc

giao tiếp với họ sẽ cao, lãnh đạo cũng sẽ coi

trọng, phạm vi công việc sẽ dễ mở ra hơn, nếu không

sẽ xuất hiện tình huống ngược lại.

Làm sao để xây dựng ấn tượng tốt đầu tiên? Tin

rằng mỗi sinh viên đều nóng lòng muốn biết làm thế

nào để xây dựng một ấn tượng tốt, dưới đây sẽ là

nội dung về phương diện này.

Nhân tố ảnh hưởng đến ấn tượng đầu tiên rất đa

dạng, vừa có liên quan đến quá trình kích thích

khách thể, vừa phản ánh nhân tố không thể tách rời

27

về giá trị, kinh nghiệm và nhu cầu của bản thân chủ

thể. Đối với người mới xin được việc, nên lấy phẩm

chất đạo đức và tố chất văn hoá của bản thân được

phản ánh làm cơ sở cho ấn tượng tốt đầu tiên, tuy

nhiên cũng không thể đánh giá thấp tác dụng của một

số kỹ năng mang tính thực dụng. Sau đây là một số

điểm cần chú ý.

Ăn mặc chỉnh tề, sạch sẽ, thái độ tự nhiên. Thái

độ dáng vẻ là một trong những nhân tố quan trọng

ảnh hưởng đến ấn tượng đầu tiên của người đối diện

mà người xin việc cần chú trọng. Trước giải phóng,

tấm bảng “Quy định về cách ăn mặc và cử chỉ” trên

mặt kính ở trường đại học nọ có viết “Mặt phải

sạch, tóc phải cắt, quần áo phải chỉnh tề, nút phải

cài. Đầu ngay, vai bằng, ngực rộng, lưng thẳng.

28

Chớ kiêu chớ dữ chớ lười, màu sắc phải nhã nhặn

phải lịch sự”. Người xin việc cũng nên làm theo các

yêu cầu trên. Mới đến đơn vị làm việc, cần chú ý

vấn đề ăn mặc. Phục sức phải phù hợp với bản thân,

với tập quán của đơn vị công tác. Quần áo không

được quá mốt, nhưng phải giữ cho sạch sẽ. Tùy vào

hoàn cảnh và tính chất công việc mà ăn mặc cho phù

hợp.

Cử chỉ đúng mực, nói chuyện lịch sự, cách ăn nói

biểu hiện tính cách và là nhân tố quan trọng ảnh

hưởng đến ấn tượng đầu tiên của người quan sát. Mới

đến đơn vị làm việc, cử chỉ phải trang trọng,

thoải mái, phải nhiệt tình với mọi người, khi trò

chuyện với người khác phải biết lắng nghe. Lỗ mãn

cộc cằn và ngồi yên bất động là hai điều nên tránh,

29

không được kiêu căng tự mãn, ba hoa khoác lác, đưa

ra vấn đề cần chú ý đến cách thức và phương pháp,

làm việc phải có đầu có đuôi. Carnegie nói: “Nếu

như có bí quyết để thành công, thì đó chính là hiểu

được quan điểm của đối phương, đồng thời có tài

nhìn thấy sự việc và phân tích vấn đề từ góc độ của

đối phương và của bạn”.

Đúng giờ và giữ uy tín, chủ động trong công việc.

Tuân thủ thời gian, có uy tín, đây vừa là yêu cầu

kỷ luật trong công việc, vừa là một đức tính tốt

trong quan hệ giao tiếp giữa con người với nhau.

Mới đến nơi làm việc mới, nên đi làm sớm, về trễ,

nghiêm túc chấp hành quy chế của công ty, tích cực

chủ động làm tốt công việc. Trong giao tiếp không

được sai hẹn, mất uy tín, điều này cũng giúp ích

30

cho việc tạo ấn tượng tốt. Còn ngược lại thì sẽ

không được người khác kính trọng và tin tưởng và

cũng có nguy cơ “Hôm nay không cố gắng làm việc,

ngày mai cố gắng tìm công việc khác.”

Tuân theo sự sắp xếp, tận tâm và có trách nhiệm

với công việc. Trước tiên, phải tuân theo sự sắp

xếp của lãnh đạo. Thông thường thì, nhà tuyển dụng

sẽ xét đến nguyện vọng và sở trường của người xin

việc, nhưng muốn tìm hiểu, xem xét trình độ và tài

năng của anh ta trong công việc thực tế, thường thì

sẽ đặt người ấy trên một vị trí thấp để tôi rèn,

chuẩn bị trọng dụng. Người xin việc không thể cho

rằng tài lớn mà làm việc nhỏ thì bỏ không làm,

không có tinh thần cầu tiến, thì sẽ đánh mất cơ hội

được giao nhiệm vụ quan trọng. Thứ hai, khi cấp

31

trên giao công việc, nên cố gắng làm thật xuất sắc,

đừng nghĩ rằng việc quá lớn nên không làm hoặc là

không dám làm vì không biết làm, phải nhiệt tình và

có trách nhiệm với mọi công việc.

Giữ bí mật, chân thành với người khác, có một số

đơn vị có tính bảo mật tương đối cao nên yêu cầu kỷ

luật đối với nhân viên khá nghiêm khắc, cho nên

cần chấp hành kỷ luật của loại công việc đặc biệt,

bảo vệ cơ mật không được để lộ thông tin của công

ty với người ngoài. Trong quan hệ với đồng nghiệp,

phải đối xử bằng tấm lòng chân thành, chủ động hòa

hợp với người khác, không kiêu ngạo cũng không tự

cao, không nên hổ thẹn vì thua kém người khác, cũng

không tự cho mình là hơn người khác.

Tóm lại, mặc dù ấn tượng đầu tiên có mang tính đặc

32

trưng tạm thời, nhưng ấn tượng đầu tiên có tác

dụng vô cùng quan trọng, nó có thể giúp người xin

việc có thể đứng vững và hòa nhập vào tập thể. Khi

đã xây dựng được một ấn tượng tốt đẹp, cũng không

được ngừng lại ở đó, mà còn cần phải nỗ lực không

ngừng nhằm thể hiện phẩm chất tốt đẹp của con người

chính trực, làm việc xuất sắc để xây dựng một ấn

tượng sâu đậm lâu dài.

TẠO LẬP MỐI QUAN HỆ HÒA HỢP

Carnegie đã từng nói, thành công của một người,

chỉ có 15% là do kỹ thuật chuyên ngành của người

đó, còn 85% là dựa vào mối quan hệ và năng lực đối

nhân xử thế của người đó. Là người của xã hội,

trong học tập, công tác, sinh hoạt cũng không tách

rời các mối quan hệ giao tiếp. Cho nên, tạo lập mối

33

quan hệ giao tiếp có tác dụng vô cùng quan trọng.

Dẫn chứng:

Trương Hải Võ là một vị luật sư nổi tiếng gốc Việt

ở Mỹ. Khi đang học đại học, để có cơ hội ra nước

ngoài, nhân dịp nghỉ hè anh đến làm việc tại một

đoàn du lịch. Một lần, anh ta dẫn một đoàn du khách

Mỹ, lúc đưa đoàn ra tham quan thì bất ngờ trời đổ

mưa to, xe bị mắc kẹt trong vũng bùn. Khó khăn lắm

mọi người mới chặn được một chiếc xe qua đường chở

du khách về, thế nhưng Trương Hải Võ sau khi sắp

xếp du khách lên xe xong chủ động ở lại cùng tài xế

trông chừng xe, mãi đến nửa đêm mới được xe quân

đội kéo ra khỏi đầm lầy. Cả đoàn người trên xe đều

cảm động trước nghĩa cử của anh, lúc chia tay tranh

nhau chụp hình lưu niệm chung với anh. Có hai vị

34

nữ du khách người Mỹ cảm động bởi nghĩa cử giúp

người của anh, chủ động đề nghị tài trợ cho người

thanh niên này sang Mỹ du học. Và nhờ vậy nguyện

vọng ra nước ngoài của Trương Hải Võ đã thành hiện

thực.

Lời bình:

Trương Hải Võ là một người may mắn, nhưng may mắn

của anh ta không tách rời khỏi việc xây dựng mối

quan hệ tốt với mọi người. Sự thật chứng minh, xây

dựng mối quan hệ hòa hợp giữa con người có mấy tác

dụng sau:

Có thể nhanh chóng xóa đi cảm giác xa lạ, thích

ứng với hoàn cảnh mới.

Có thể khiến công việc thuận lợi, cuộc sống thoải

mái.

35

Có thể giữ tâm hồn khoan khoái, tinh thần khoẻ

mạnh.

Có thể tăng tính đoàn kết, sức mạnh tập thể.

Vậy muốn xây dựng mối quan hệ hoà hợp giữa người

với người phải tuân thủ những nguyên tắc nào?

Tôn trọng lãnh đạo, tôn trọng người khác. Mạnh Tử

nói: “người kính trọng người khác, thì sẽ được

người khác kính trọng”, thái độ kính trọng người

khác là thái độ phải có khi tiếp xúc với người

khác. Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, trước tiên phải

tuân theo và tôn kính lãnh đạo, cố gắng hoàn tất

công việc lãnh đạo giao phó, bảo vệ lợi ích của đơn

vị. Thứ hai, phải tôn trọng người khác, tôn trọng

lao động, nhân cách của người khác, học tập sở

trường của người khác, xử lý tốt mối quan hệ xung

36

quanh. Lý tưởng chung, sự nghiệp chung, làm cho

những người khác nhau kết hợp lại thành tập thể. Ai

cũng có mặt mạnh và mặt yếu của mình cho nên không

được tự cao tự đại, cũng không được lấy điểm mạnh

của mình so sánh với điểm yếu của người khác. Nếu

như tự mãn khinh người, sẽ làm tổn thương đến lòng

tự trọng của người khác, khiến cho mối quan hệ trở

nên xa lạ.

Đối xử bình đẳng, coi mọi người như nhau.

Trong đơn vị của mình, giữa các đồng nghiệp nên

đối xử bình đẳng với nhau, không nên phân biệt đối

xử người có chức vụ cao thấp hay tiền lương ít

nhiều. Đối với cấp trên, lãnh đạo cũng nên đối xử

bình đẳng, cũng ủng hộ về công việc và cũng phục

tùng về mặt tổ chức, nhiệt tình về thái độ, đừng

37

gây ra mâu thuẫn, kết bè kết phái, chia rẽ tập thể,

mà nên cố gắng phát triển mối quan hệ bình đẳng,

hữu nghị giữa các đồng nghiệp.

Hỗ trợ giúp đỡ, cạnh tranh bình đẳng. Giữa các

đồng nghiệp phải giúp đỡ nhau khi hoạn nạn, thúc

đẩy lẫn nhau cùng tiến bộ. Đương nhiên, giữa đồng

nghiệp cũng có sự cạnh tranh, đây không có nghĩa là

thay đổi ý chí của con người mà là thước đo công

việc, là cạnh tranh bình đẳng lấy sự cống hiến làm

tiêu chuẩn, tức là lấy sự tiến bộ chung, sự cống

hiến làm mục tiêu của sự cạnh tranh văn minh, chỉ

có cạnh tranh bình đẳng giữa các đồng nghiệp mới có

thể cùng hưởng niềm vui, cùng hưởng vinh quang,

cùng hưởng tài lộc.

Thành thực giữ uy tín, nuôi dưỡng tình bạn.

38

Một vị hiền triết nói rất hay: “Cuộc sống con

người không thể tách rời khỏi tình bạn, nhưng để có

được tình bạn chân chính thì thật không dễ, tình

bạn luôn cần có lòng trung thành để gieo trồng,

dùng lòng nhiệt tình để tưới mát, dùng nguyên tắc

để nuôi dưỡng, dùng sự tha thứ để vun bồi”. Từ xưa

đến nay, những người học cao hiểu rộng, khi kết bạn

đều rất coi trọng hai chữ “thành tín”. Chỉ có

thành thật giữ uy tín thì mới có thể tin tưởng lẫn

nhau, can đảm hỗ trợ lẫn nhau, nếu có mâu thuẫn

cũng có thể hiểu nhau, lượng thứ cho nhau.

Nghiêm khắc với chính mình, rộng lượng với người

khác. Nghiêm khắc với lời nói và hành vi của bản

thân, đừng vì điều thiện nhỏ mà không làm, điều ác

nhỏ lại phạm. Việc đối nhân xử thế, phải “Nhịn

39

người chỗ không thể nhịn, độ lượng cho người chỗ

không thể độ lượng, thương người người chỗ không

thể thương”. Đừng tính toán những việc nhỏ, và cũng

đừng để bụng vì chuyện thiệt hơn trong chốc lát.

PHÒNG BỆNH HƠN CHỮA BỆNH, TRÁNH SAI SÓT

Tục ngữ nói: “Khôn ba năm, dại một giờ”. Gia Cát

Lượng mưu lược hơn người, tính toán như thần, không

chỉ có thể dùng thuyền cỏ mượn tên, mà còn mượn

gió đông đánh Tào Tháo. Thế nhưng Gia Cát Lượng

cũng dùng lầm Mã Siêu, dẫn đến thất thủ, đành gạt

lệ trảm Mã Siêu để răn đe. Ngay đến Gia Cát Lượng

còn thế, huống chi chúng ta là những người hậu bối

bình thường. Đối với sinh viên chưa đủ lông đủ cánh

mới bước vào xã hội, có sai sót trong công việc là

việc khó tránh. Nhưng điều đó không có nghĩa là,

40

chúng ta có thể phạm sai lầm và sai sót một cách

ngang nhiên, phê bình xong lại tiếp tục phạm sai

lầm và sai sót. Ngược lại, chúng ta nên nghĩ ra

cách để tránh trong khả năng lớn nhất hoặc giảm

thiểu sai sót đến mức thấp nhất.

Dẫn chứng:

Một trong những yêu cầu của tập đoàn nổi tiếng

Legend với nhân viên là giảm thiểu đến mức thấp

nhất các sai sót trong công việc. Một vị chủ quản

thường nói: “là người không thể nào không có sai

sót, nhầm lẫn, nhưng cũng không phải là không có

cách để tránh sai sót, nhầm lẫn. Nhân tài mà chúng

tôi cần là những người như thế.”

Lời bình:

Đúng vậy, con người không thể không có sai sót,

41

nhưng một nhân viên làm việc đạt yêu cầu phải biết

làm sao để phòng tránh những sai sót, sai lầm có

thể xảy ra. Cho nên, phòng bệnh hơn chữa bệnh,

phòng tránh sai sót là điều cần làm trong công

việc.

Muốn tránh khỏi sai sót, nhầm lẫn, trước tiên phải

tìm ra các nhân tố dẫn đến sai sót, sau đó phân

tích từng nhân tố, tìm ra cách khắc phục cho từng

nhân tố, nhằm đề phòng trước khi sai sót phát sinh.

Mặc dù nhân tố dẫn đến sai sót có nhiều loại nhưng

không loại trừ hai loại: một loại thuộc phạm trù

IQ, một loại thuộc phạm trù EQ.

Từ IQ (chỉ số thông minh) có lẽ khá quen thuộc với

mọi người, còn EQ (chỉ số tình cảm) là chỉ các

nhân tố phi trí lực ngoài nhân tố trí lực, như sự

42

nhẫn nại, trạng thái ý chí, tình cảm. EQ là tên gọi

tắt của “chỉ số thông tình cảm” do Daniel German,

giáo sư khoa tâm lý trường đại học Harvard của Mỹ

đưa trong cuốn sách xuất bản năm 1995. Sự ra đời

của EQ, thực ra là các nhân tố khác ngoài IQ được

nghiên cứu thảo luận từ thành công trong cuộc sống

của con người. Ông thấy rằng trong sự thành công

của một con người, IQ chỉ chiếm 20%. Nói cách khác,

người có IQ cao, không nhất định sẽ thành công.

Như Edison từng bị thầy giáo nhận xét là người bị

nhũn não, nhưng cuối cùng ông cũng trở thành một

nhà phát minh vĩ đại hiếm có trong lịch sử nhân

loại. Có thể thấy IQ có thể là chỉ số thành công

của con người nhưng không phải là chỉ số duy nhất,

quan trọng nhất là EQ chiếm 80%. Tương tự, khi xuất

43

hiện sai sót hay nhầm lẫn, không liên quan nhiều

đến IQ, nhưng lại có quan hệ mật thiết với EQ. Nếu

bản thân làm việc lơ là, không cẩn thận hay bạc

nhược, không chịu được khổ cực, hoặc trạng thái

tình cảm kém, thiếu nhiệt tình. Điều này đòi hỏi

phải bình tĩnh nhận thức bản thân, nhìn thẳng vào

khuyết điểm và thiếu sót của mình, cố gắng khắc

phục nó, chí ít phải tránh xa nó. Để tránh sai sót

và nhầm lẫn trong công việc, có thể thực hiện các

điều sau:

Đề cao sở trường và tránh yếu điểm. Đối với cùng

một sự việc, làm thế nào để xứ lý, giải quyết, có

thể có rất nhiều cách. Điều này đòi hỏi phải nghĩ

ra nhiều cách giải quyết vấn đề, liệt kê chúng ra,

phân tích từng vấn đề, lựa chọn cách nhẹ nhàng dễ

44

làm.

Phải học cách sửa khuyết điểm. Có 1 số khuyết

điểm, thiếu sót mà trong công việc không thể tránh

được thì phải học cách sửa khuyết điểm. Nếu vừa mở

miệng đã nói lắp, mà lại phải lên sân khấu diễn

thuyết, vậy bạn cần rèn luyện nói lớn tiếng thật

nhiều lần dưới sân khấu cho đến khi nói lắp ít đi;

nếu bạn không biết nói tiếng phổ thông, thì nên

nghe đài, xem tivi, học các phát âm, ngắt câu của

người khác; nếu khả năng tính toán của bạn yếu thì

nên tính lại mấy lượt để phòng tránh sai sót. “Cần

cù bù thông minh” là rất đúng.

Có trách nhiệm. “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng

không bền”, trong công việc thực tế, không sợ

không có năng lực, chỉ sợ không chăm chỉ. Sự thật

45

cho thấy, rất nhiều sai sót và nhầm lẫn trong công

việc là do sơ suất gây ra. Rất nhiều sinh viên tuy

mới bước vào xã hội, nhưng nhận thấy mình thông

minh sáng dạ, làu thông kinh sử, làm việc gì cũng

chỉ cần khẩy tay là xong, không cần tốn tí sức lực

nào. Làm việc không cần động não, không dùng tâm,

không dùng sức; hoặc như chuồn chuồn đạp nước, qua

loa phơn phớt; hoặc cẩu thả tùy tiện, tự cho mình

là đúng. Như thế, sẽ dẫn đến khinh suất nông cạn,

làm chuyện này quên chuyện kia, khó khăn đầy dẫy.

Về tình trạng này, quan trọng nhất là phải tập

trung suy nghĩ, vừa phải khắc phục sự tự cao tự

đại, vừa phòng trừ sự cẩu thả sơ suất. Chỉ cần có

trách nhiệm với mỗi việc thì sẽ tránh được rất

nhiều sai sót và nhầm lẫn.

46

Khiêm tốn học hỏi. Trong thời đại có muôn ngàn

thay đổi, bùng nổ thông tin, sự việc mới xuất hiện

không ngừng, kỹ thuật mới thay đổi hàng ngày, khi

gặp phải vấn đề không biết, không hiểu, thì phải

khiêm tốn học hỏi, không ngừng học hỏi, đúng như

trong “người thầy” của Hàn Việt đã nói “không sang

không hèn, không thừa không thiếu, đạo đức còn tồn

tại, thì người thầy cũng còn dạy”. Bất luận địa vị

cao thấp, tuổi tác lớn nhỏ, chỉ cần người có thể

chỉ dạy điều hơn lẽ thiệt, giải quyết giúp mình

loại bỏ khó khăn thì đều có thể gọi là thầy của

mình. Khổng Tử tuy là bậc Thánh nhân, cũng đã học

hỏi ở bá tánh bình thường về cuốc đất, câu cá. Chỉ

cần khiêm tốn học hỏi người khác, sẽ làm giảm sai

sót và nhầm lẫn.

47

Lựa chọn trạng thái tốt nhất. Mỗi người trong 1

khoảng thời gian khác nhau, dưới sự chi phối của

trạng thái tình cảm khác nhau, sẽ biểu hiện những

trạng thái khác nhau, hoặc tinh thần sảng khoái,

tràn đầy sức sống; hoặc chán nản ngã lòng. Có người

buổi sáng tư duy nhanh nhẹn, trí nhớ hơn người; có

người lại thuộc mẫu cú mèo, tối đến thì trở nên

nhanh nhạy, sức lực như rồng như hổ. Vì thế, chỉ

cần thời gian cho phép, thì nên chọn trạng thái tốt

nhất của bạn để tiến hành công việc khó nhất của

mình, như vậy sẽ giảm đến mức tối thiểu sai sót và

nhầm lẫn ở một mức độ nhất định.

48

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát