Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Sherlock Holmes Toàn Tập - Tập 2 - Phần 2

SHERLOCK HOLMES TOÀN TẬP

CONAN DOYLE

TẬP 2 – PHẦN 2

Nhóm dịch giả: Lê Khánh, Đỗ Tư Nghĩa, Vương Thảo,

Ngô Văn Quỹ, Lê Nhân, Hoàng Cường,

Phạm Quang Trung, Hải Thọ, Bùi Nhật Tân, Thanh

Lộc, Minh Phụng

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HỌC

SÁU BỨC TƯỢNG NAPOLEON

Chiều chiều, ông Lestrade thường ghé thăm chúng

tôi, đem đến đủ loại tin tức của cảnh sát. Holmes

thì chăm chú nghe, thỉnh thoảng đưa ra những lời

khuyên.Nhưng chiều hôm đó, Lestrade chỉ nói về

thời tiết và những tin tức đăng trên báo, rồi im

lặng và trầm ngâm, thổi nhẹ tàn thuốc. Holmes đưa

1

mắt nhìn xoáy vào ông:

- Ông có một vụ gì đó rất lí thú thì phải?

- Ồ không, có gì là lí thú đâu!

- Nếu vậy xin ông cứ kể ra. Lestrade cười phá lên:

- Khó mà giấu nổi ông điều gì. Đúng là tôi đang có

một chuyện, nhưng nó vặt vãnh thôi, nên không có ý

làm phiền ông. Tuy là vặt vãnh nhưng nó cũng khá

kì lạ. Có lẽ nên để dành cho bác sĩ Watson thì hơn.

- Bệnh tật gì chăng? - Tôi hỏi.

- Một chứng điên rồ kì quặc. Khó mà tưởng tượng ra

một người sống trong thời đại chúng ta mà lại căm

thù Napoleon đến mức hễ thấy một hình tượng nào về

Ngài là hủy diệt cho bằng được.

2

Holmes ngả người trên chiếc ghế bành:

- Chuyện này không thuộc lĩnh vực của tôi.

- Đấy, thì tôi cũng bảo thế mà. Nhưng khi thằng

cha đó bẻ khóa đập tượng của người khách thì chính

chúng ta sẽ chăm lo việc “trị bệnh” cho hắn.

Holmes rướn cả người lên:

- Ăn trộm có bẻ khóa? Chuyện đó đáng chú ý nhiều

hơn rồi. Vậy thì ông kể cho tôi nghe với.

Lestrade rút cuốn sổ ghi chép công vụ ra và lật

từng trang.

- Lần thứ nhất cách đây bốn ngày. Sự việc xảy ra

tại cửa hiệu của ông Hudson ở đường Kennington. Tay

quản lí có việc ra ngoài một lát, bỗng nghe có

tiếng loảng xoảng. Anh ta vội quay vào thì thấy bức

tượng Napoleon bán thân bằng thạch cao vỡ tan tành

3

trên sàn nhà. Anh ta chạy vút ra nhưng không đuổi

kịp hung thủ. Bức tượng thạch cao chỉ đáng giá vài

si-linh và toàn bộ sự việc đó xem ra nhỏ nhặt đến

nỗi không đáng phải tiến hành điều tra nữa.

Chuyện thứ nhì xảy ra vào lúc gần sáng hôm nay. Ở

đường Kennington, cách cửa hiệu Hudson vài trăm

bước là nhà của bác sĩ nổi tiếng Barnicot, ông này

là người rất sùng bái Napoleon. Mới đây ông mua

được ở hiệu Hudson hai bức tượng Napoleon bán thân

bằng thạch cao do nhà điêu khắc Devine nặn. Ông đặt

một bức tại nhà riêng ở đường Kennington, còn bức

thứ nhì đặt phía trên bếp lò trong phòng mổ ở đường

Brixton. Sáng nay bác sĩ về nhà và phát hiện ra

rằng đêm qua nhà ông có trộm vào, song trong nhà

chỉ mất có một bức tượng thạch cao. Tên trộm đã

4

mang bức tượng ra khỏi nhà và đập nát vào chấn song

sắt ngoài vườn. Sáng ra, bên cạnh chấn song sắt

còn nguyên một đống mảnh tượng vỡ.

Holmes xoa tay nói:

- Chuyện này quả là kì lạ đấy!

- Gần 12 giờ trưa, bác sĩ đến phòng mổ, thấy cửa

sổ phòng mổ bị mở toang và khắp sàn nhà đầy những

mảnh vỡ của bức tượng thứ hai. Chúng tôi đã xem xét

kĩ cả hai trường hợp trên, song không tài nào tìm

ra gã cuồng si.

- Thật là kì quặc. Tôi muốn biết hai bức tượng bị

đập vỡ của bác sĩ Barnicot có đúng là phiên bản

cùng với bức tượng bị đập vỡ tại cửa hiệu ông

Hudson không?

- Những bức tượng đó đúc ra từ một khuôn mà.

5

- Vậy thì hành động của kẻ đập tượng chưa chắc là

do lòng căm thù Napoleon. Ở London có đến mấy ngàn

bức tượng Napoleon, thì khó có thể cho rằng kẻ

cuồng tín đó hoàn toàn tình cờ khởi đầu hoạt động

bằng cách tiêu hủy ba phiên bản của cùng một bức

tượng bán thân.

- Chính tôi cũng suy nghĩ như vậy. Còn bác sĩ

Watson, ông nghĩ thế nào?

- Các chứng bệnh điên rồ vô cùng đa dạng. Có một

hiện tượng mà các nhà tâm lí học gọi là “ý nghĩ ám

ảnh”. Ý nghĩ đó có thể hết sức vớ vẩn, và người

bệnh có thể khỏe mạnh về mọi phương diện. Nó cho

thấy rằng gã cuồng si nọ đọc đến một điều xúc phạm

nào đó mà tổ tiên của hắn phải chịu đựng trong thời

kì vị vua này gây ra các cuộc chiến tranh. Trong

6

đầu hắn hình thành “ý nghĩ ám ảnh” và do vậy hắn có

khả năng làm được những trò kì quặc nhất.

- Lí lẽ của anh trong trường hợp này không thích

hợp rồi. Bởi lẽ, trong một ý nghĩ ám ảnh nào có thể

mách cho gã biết được những bức tượng đó nằm ở đâu

- Holmes bác bỏ.

- Thế anh lí giải sự việc này như thế nào?

- Tôi không hề có ý định lí giải. Tôi chỉ thấy

trong hành động cuồng ngông của gã có một hệ thống

nào đó.

Sáng hôm sau, khi tôi đang mặc quần áo thì Holmes

gõ cửa và bước vào, trong tay cầm một bức điện. Anh

đọc to lên:

- Đến ngay số 131, đường Pitt, Kensington,

Lestrade.

7

- Thế này là thế nào nhỉ? - Tôi hỏi...

- Không rõ. Nhưng tôi cảm thấy đó là phần tiếp

theo của câu chuyện những bức tượng nọ. Có thể ông

bạn điên rồ của chúng ta đã chuyển hoạt động sang

khu khác của London.

Nửa giờ sau, chúng tôi đã có mặt ở đường Pitt. Căn

nhà số 131 là một tòa nhà xây cong khum khum đều

đặn, dáng trang nghiêm. Lúc chúng tôi đến, một đám

người hiếu kì đang túm tụm trước hàng rào có chấn

song sắt. Holmes huýt sáo:

- Quỷ thần ơi, thế này thì ít ra cũng có án mạng!

Lestrade ra đón chúng tôi và dẫn vào phòng khách,

ở đó có một người đàn ông đứng tuổi, đầu tóc trông

rũ rượi kì lạ, cuống quýt chạy ra chạy vào. Người

ta giới thiệu ông với chúng tôi. Đó là nhà báo

8

Harker.

- Chuyện tượng Napoleon lại tiếp diễn - Lestrade

lên tiếng - Ông Holmes, tôi nghĩ ông sẽ vui lòng

tham gia việc điều tra.

- Sự kiện nào đấy?

- Án mạng. Ông Harker, phiền ông kể lại cho các vị

ở đây nghe. Người đàn ông quay bộ mặt rũ rượi về

phía chúng tôi, nói:

- Suốt đời tôi viết cho các báo về mọi sự việc xảy

ra ở chỗ những người khác, thế rồi cuối cùng một

việc tày đình đã xảy ra tại nhà tôi.

Holmes ngồi xuống và chăm chú nghe.

- Vụ án mạng này liên quan đến bức tượng Napoleon

mà tôi đã mua bốn tháng trước. Tôi mua tại cửa hàng

anh em nhà Harding bên cạnh nhà ga ở đường High.

9

Tôi viết các bài báo vào ban đêm và thường ngồi làm

việc đến tận sáng. Ngày hôm nay cũng vậy. Tôi ngồi

trong hang kín của mình ở cuối tầng thượng; gần 3

giờ sáng, bỗng nghe có tiếng động dưới nhà. Tôi

lắng tai nghe, nhưng chẳng thấy động tĩnh gì nữa.

Nhưng độ năm phút sau, bỗng dưng có tiếng gào lên

kinh hãi. Tôi ngồi bất động một lúc, đờ người ra vì

khiếp sợ. Sau đó tôi cầm chiếc gậy sắt thông lò và

bước xuống nhà. Vừa bước vào phòng này, tôi thấy

cửa sổ mở toang và bức tượng đặt phía trên lò sưởi

đã biến mất... Như các ông thấy đấy, người nào nhảy

từ cửa sổ này xuống thì thế nào cũng rơi vào bậc

lên xuống cửa chính. Trong bóng tối, tôi vấp chân

và suýt ngã đè lên một xác chết ở đó. Tôi mang đèn

tới. Cổ họng của kẻ bất hạnh bị một vết đâm rộng

10

hoác. Tất cả mấy bậc lên xuống phía trên loang đầy

máu. Người bị giết nằm ngửa, hai đầu gối co lên và

miệng há hốc. Tôi thổi còi và ngất xỉu luôn. Tôi

tỉnh lại ở phòng ngoài, lúc đó có một viên cảnh sát

đứng kề bên.

- Người bị giết là ai thế? - Holmes hỏi.

- Không tài nào xác định được - Lestrade nói -

Chúng tôi đã khám xét anh ta, nhưng chẳng biết được

gì cả. Đó là một người cao lớn, da rám nắng, khỏe

mạnh, chưa đầy ba mươi tuổi. Ăn mặc nghèo khổ nhưng

trông không có dáng dấp người lao động. Bên cạnh

vũng máu còn có con dao xếp, cán bằng sừng. Không

rõ đó là của người bị giết hay là của hung thủ.

Trên quần áo người bị giết chẳng có giấy tờ gì để

có thể biết tên tuổi của anh ta. Trong túi áo có

11

một quả táo, một sợi dây, bản đồ London và một tấm

ảnh. Nó đây này.

- Bức tượng có bị gì không? - Holmes hỏi, sau khi

xem kĩ tấm ảnh.

- Mới tìm ra được. Nó ở trong vườn của một căn nhà

hoang tại đường Campden. Nó bị đập nát. Chính tôi

đang định tới đó để xem nó đấy. Các ông đi cùng tôi

chứ?

Bức tượng bị đập vụn trên bãi cỏ. Holmes nhặt lên

vài mảnh và xem xét kĩ lưỡng. Qua nét mặt căng

thẳng của anh, tôi đoán rằng anh đã dò ra được tung

tích. Lestrade hỏi:

- Ông nghĩ sao? Holmes nhún vai:

- Chúng ta còn phải quần với vụ này khá nhiều đấy.

Tuy vậy...

12

Tuy vậy chúng ta đã nắm được ít nhiều. Đối với tên

tội phạm kì quặc đó thì bức tượng này quý giá hơn

cả mạng người. Đó là sự việc đầu tiên chúng ta xác

định được. Sự việc thứ hai không kém kì lạ. Nếu mục

đích duy nhất của tên tội phạm là đập nát bức

tượng, tại sao hắn không đập ngay trong nhà hoặc

bên cạnh nhà? Hắn sửng sốt vì đụng độ với người mà

hắn đã buộc phải giết. Chính hắn cũng không hiểu

hắn làm gì nữa. Ừ, điều đó có vẻ đúng. Song, tôi

muốn các ông lưu ý đến ngôi nhà trong vườn, nơi bức

tượng bị đập nát.

Lestrade nhìn quanh một lượt:

- Đây là ngôi nhà bỏ hoang và thủ phạm biết rằng ở

đây không ai gây phiền hà cho hắn cả.

- Phải, nhưng trên con đường này còn có một ngôi

13

nhà bỏ không nữa, hắn phải đi qua ngôi nhà đó để

đến đây. Tại sao hắn lại không đập bức tượng ngay

bên cạnh ngôi nhà bỏ hoang đầu tiên? Hắn thừa hiểu

rằng mỗi bước đi là tăng thêm nguy cơ bị mọi người

bắt gặp!

- Tôi chưa kịp để ý đến chuyện đó - Lestrade nói.

Holmes trỏ vào ngọn đèn đường treo ngay trên đầu

chúng tôi.

- Ở đây hắn mới có thể thấy rõ việc hắn làm, còn

đằng kia thì không.

- Anh nói đúng quá! Bây giờ tôi nhớ lại bức tượng

của bác sĩ Barnicot bị đập vỡ cách đèn bảo vệ nhà

ông không xa mấy. Chúng ta phải xử lí thế nào với

sự việc này, hở ông Holmes?

- Phải ghi nhớ lấy nó. Về sau có thể chúng ta sẽ

14

gặp những tình tiết buộc phải quay lại với nó đấy.

Ông định tiến hành những bước gì, ông Lestrade?

- Bây giờ tốt hơn là phải xác minh rõ người bị

giết. Khi chúng ta biết hắn và đồng bọn của hắn là

ai thì sẽ biết được hắn đã làm gì đêm qua ở đường

Pitt, tại đây hắn đã gặp ai và ai đã hạ thủ hắn.

Ông có đồng ý như vậy không?

- Đồng ý. Nhưng có lẽ tôi sẽ đi giải quyết bí ẩn

này từ hướng khác cơ.

- Từ hướng nào?

- Ồ, tôi không muốn làm ảnh hưởng đến ông. Ông cứ

tiến hành theo cách của ông. Sau đó chúng ta sẽ so

sánh kết quả điều tra và như thế chúng ta mới hỗ

trợ cho nhau được.

- Tốt lắm.

15

- Bây giờ ông về đường Pitt để gặp ông nhà báo.

Phiền ông bảo với ông ta rằng, theo ý của ông

Holmes thì kẻ đột nhập vào nhà ông lý chỉ là một

tên điên rồ, mắc bệnh căm ghét Napoleon. Ông ta có

thể sử dụng điều đó để viết bài đăng báo.

Lestrade ngạc nhiên nhìn Holmes.

- Chẳng lẽ ông nghĩ vậy sao?

- Có thể không phải như thế. Nhưng lập luận đó sẽ

gây hứng thú cho nhà báo và những người đọc báo...

Này ông Lestrade, vào khoảng 6 giờ chiều nay, ông

có thể ghé vào nhà chúng tôi. Tôi xin giữ tấm ảnh

này cho đến lúc đó.

Tôi và Holmes đi bộ trên đường High và rẽ vào cửa

hiệu Anh em nhà Harding. Người quản lí cho biết ông

Harding mãi đến chiều mới có mặt ở cửa hiệu, còn

16

anh ta thì không thể cho chúng tôi biết một tí gì,

vì anh mới đến làm việc ở đây. Holmes thất vọng và

buồn bực, nói:

- Biết làm thế nào được. Có phải bao giờ cũng gặp

may đâu. Chiều nay phải ghé vào đấy, bởi lẽ đến lúc

đó ông Harding mới có mặt cơ mà. Bây giờ chúng ta

đến đường Kennington gặp ông Hudson.

Chúng tôi đi xe ngựa mất hẳn một giờ mới tới cửa

hiệu bán tượng. Chủ hiệu là một người thấp bé phục

phịch, bộ mặt đỏ gay và tính tình lộ vẻ thâm độc.

- Vâng, thưa Ngài. Hắn đập vỡ ngay tại quầy của

tôi. Chúng tôi đóng tiền thuê để được gì, nếu bất

kì thằng du côn nào cũng có thể ập vào phá hết hàng

hóa! Vâng, thưa Ngài, đúng là tôi có bán cho bác

sĩ Barnicot hai bức tượng. Thật đáng xấu hổ và nhục

17

nhã. Chỉ có tên vô chính phủ mới có khả năng đập

vỡ tượng. Tôi mua những bức tượng ấy ở đâu ư? Tôi

không hiểu chuyện đó có can hệ gì đến sự việc. Thôi

được, nếu quả thực Ngài cần biết, tôi sẽ nói. Tôi

mua tại hãng buôn của ông Gelder trên đường Church,

khu Stepney. Tôi mua tất cả ba bức. Hai bức tôi

bán cho bác sĩ Barnicot, còn một bức nữa bị đập nát

giữa ban ngày ban mặt. Tôi có biết người trong ảnh

này không à? Không, tôi không biết. Tuy vậy, tôi

biết đấy. Hắn là Beppo, thợ thủ công người Ý. Thỉnh

thoảng hắn có làm một về việc cho cửa hiệu của

tôi. Hắn biết khắc gỗ, mạ vàng khung ảnh, mỗi việc

biết một tí. Hắn không còn ở đây từ tuần trước và

từ đó tôi chẳng nghe thấy tin tức gì về hắn nữa.

Không, tôi không than phiền gì về hắn cả. Hắn làm

18

việc không đến nỗi tồi. Hắn đi khỏi đây hai ngày

trước khi bức tượng bị đập tan tại cửa hiệu của

tôi.

Khi chúng tôi đã rời cửa hiệu, Holmes nói:

- Hudson cho chúng ta biết nhiều tin tức rất quý

báu. Như vậy, tên Beppo này có tham gia vào những

sự việc xảy ra ở Kennington và ở cả Kensington. Anh

Watson, bây giờ chúng ta đi gặp Gelder và đến hãng

của ông ta, ở đấy chúng ta sẽ biết được nhiều điều

lí thú.

Chúng tôi vội vã đi vào một khu ven biển, đầy

những nhà cho thuê, ở nơi này sống chen chúc một

đám dân nghèo phiêu bạt từ khắp các vùng châu Âu

về. Tại đây, trên một phố rộng, chúng tôi tìm ra

xưởng điêu khắc. Xưởng nằm trong một khoảng sân

19

rộng chất đầy bia mộ. Đó là một căn phòng lớn,

trong đó có khoảng năm chục công nhân đang khắc

chạm và đổ khuôn đúc tượng.

Chủ xưởng là một người cao lớn, có mớ tóc vàng,

ông tiếp chúng tôi rất lịch sự và trả lời rõ ràng

những câu hỏi của Holmes. Những điều ghi chép trong

sổ của ông xác nhận rằng, từ một bức tượng

Napoleon bằng cẩm thạch, nơi đây đúc ra rất nhiều

phiên bản, nhưng ba bức tượng ông giữ cho ông

Hudson gần một năm trước là một nửa của lô hàng

riêng, gồm cả thảy sáu bức tượng. Ba bức tượng khác

của lô hàng đó đã bán cho Anh em nhà Harding ở

Kensington. Không, cả sáu bức tượng đó chẳng có gì

khác với mọi bức tượng ở đây. Giá bán buôn của

những bức tượng đó là sáu si-linh, nhưng bán lẻ thì

20

có thể được mười hai. Cách làm những bức tượng đó

như sau: Đúc hai khuôn thạch cao nửa mặt, sau đó

ghép hai nửa lại với nhau. Công việc đó do các thợ

người ý thực hiện ngay tại căn phòng này. Khi tượng

làm xong, người ta xếp lên bàn ngoài hành lang cho

khô rồi chuyển vào kho.

Holmes đưa cho ông xem tấm ảnh. Mặt ông bừng bừng

tức giận, đôi lông mày dựng ngược.

- À, đồ vô lại! - Ông hét to lên - Vâng, tôi biết

hắn rất rõ. Xưởng của tôi vốn được mọi người kính

trọng, suốt cả bấy nhiêu năm tồn tại, chỉ có mỗi

một lần bị cảnh sát đến thăm. Cũng chỉ vì thằng này

đây! Chuyện đó xảy ra hơn một năm rồi. Hắn dùng

dao đâm một người Ý ở ngoài đường, và để trốn cảnh

sát, hắn đâm bổ vào xưởng của tôi. Hắn đã bị tóm cổ

21

ngay tại đây. Tên hắn là Beppo. Tôi không biết họ

của hắn. Tôi bị phạt nặng vì đã nhận một người vào

làm việc có bộ mặt như thế này. Tuy thế, hắn là một

tay thợ khá.

- Hắn bị kết án gì?

- Người bị hắn đâm không chết, và vì thế mà người

ta chỉ kết án một năm tù. Tôi tin rằng hắn đã được

trả tự do, nhưng hắn sẽ chẳng dám vác mặt đến đây

nữa đâu. Người em họ của hắn hiện đang làm việc ở

chỗ tôi. Biết đâu anh ta có thể mách cho ông biết

địa chỉ của Beppo.

- Không, không! - Holmes kêu to lên - Ông đừng nói

gì với em của hắn cả. Tôi xin ông đừng nói gì!

Trong sổ bán hàng của ông có ghi rằng ông bán những

bức tượng đó vào ngày 3 tháng 6 năm ngoái. Ông có

22

thể cho chúng tôi biết ngày Beppo bị bắt được

không?

- Tôi có thể tính ra gần đúng dựa theo sổ lương -

Ông chủ xưởng đáp lại - Đúng - Ông lại lên tiếng

sau một hồi lật tìm trong mớ giấy tờ - Tiền công

cuối cùng đã trả dứt cho hắn vào ngày 22 tháng 5.

- Cám ơn ông - Holmes nói - Tôi không dám làm mất

thời giờ và lạm dụng lòng kiên nhẫn của ông nữa.

Sau khi dặn dò người chủ xưởng chớ có kể lại cho

biết câu chuyện vừa rồi, chúng tôi rời xưởng.

Quá trưa, chúng tôi mới kịp ăn vội bữa sáng ở một

khách sạn. Bên cửa vào khách sạn có quầy bán báo.

Trên tấm biển chuyên thông báo những tin tức cuối

cùng, có một dòng chữ to: “Tội ác ở Kensington. Tên

giết người điên rồ”. Vừa nhìn vào tờ báo, chúng

23

tôi biết ngay là ông Harker đã cho in được bài báo

của ông. Holmes vừa ăn vừa đọc. Vài lần anh phì

cười.

- Anh Watson. Tôi đọc cho anh nghe nhé! “Đối với

sự việc này, không thể có những quan điểm khác

nhau; bởi lẽ ông Lestrade, một trong những vị cảnh

sát giàu kinh nghiệm nhất, và ông Sherlock Holmes,

một cố vấn và chuyên gia nổi tiếng, đều thống nhất

một điểm rằng, cả chuỗi sự kiện kì quặc đã nói lên

chứng bệnh cuồng chứ không phải là tội lỗi. Những

sự việc chúng tôi đã kể lại không lí giải bằng gì

khác, ngoài bệnh điên rồ”.

- Anh Watson, báo chí thực có ích nếu ta biết sử

dụng nó. Còn bây giờ, chúng ta quay về Kensington

để xem chủ hiệu Anh em nhà Harding kể lại cho chúng

24

ta được những gì.

Chủ hãng buôn lớn này là một người khéo léo, hiếu

động, nhanh nhẹn, khôn ngoan và lắm lời.

- Thưa Ngài, tôi đã biết chuyện này qua các báo

buổi chiều. Ông Harker là khách hàng thường xuyên

của chúng tôi. Chúng tôi bán ba bức tượng đó cách

mấy tháng. Ba bức tượng như thế chúng tôi mua tại

hãng của ông Gelder. Đã bán hết cả rồi. Cho ai ư?

Để tôi xem sổ bán hàng và trả lời ngay. Đúng, trong

này có ghi đầy đủ: Một bức tượng bán cho ông

Harker, một bức tượng cho ông Josiah nhà ở Chiswick

thung lũng Laburnum, còn bức tượng thứ ba bán cho

ông Sandeford ở đường Lower Grove.

Trong khi ông Harding nói, Holmes ghi chép gì đó,

nét mặt anh lộ vẻ hài lòng đặc biệt. Tuy vậy anh

25

không giải thích gì cho tôi mà chỉ nói rằng chúng

tôi phải đi nhanh, kẻo Lestrade đang đợi. Quả thực

khi chúng tôi về đến đường Baker thì nhà thám tử

đang đợi chúng tôi. Qua nét mặt quan trọng của ông,

tôi có thể đoán ra ngay là ông ta phấn khởi lắm:

- Công việc thế nào rồi, ông Holmes?

- Chúng tôi đã gặp chủ của hai cửa hiệu và chủ

xưởng điêu khắc. Tôi đã điều tra số phận của từng

bức tượng từ lúc nó mới ra đời.

- Số phận của từng bức tượng! Thôi được, thôi

được, ông Holmes, mỗi người có phương pháp riêng

mà, song tôi cảm thấy rằng ngày hôm qua, tôi đạt

được nhiều hơn ông. Tôi đã biết kẻ bị nạn rồi.

- Ông nói gì thế?

- Và đã tìm ra nguyên nhân của tội ác.

26

- Tuyệt quá!

- Chúng tôi có một chuyên gia về các khu người Ý.

Trên cổ người bị giết có cây Thánh giá. Ngoài ra,

màu da ngăm ngăm của hắn làm ta suy ra rằng hắn là

người phương Nam. Ông thanh tra Hill đã nhận ra hắn

ngay lập tức, hắn là Pietro, quê ở thành phố

Naples, là một trong những tên cướp kinh khủng nhất

ở London. Kẻ giết hắn có lẽ cũng là người Ý,

Pietro săn tìm tay này. Hắn mang tấm ảnh trong túi

để không giết nhầm một người nào khác. Hắn đánh hơi

ra được địch thủ, khi thấy tên này lẻn vào nhà,

hắn đứng đợi cho đến lúc tên này ra thì xông vào.

Trong cuộc ẩu đả đó, hắn bị toi mạng...

Holmes nồng nhiệt bắt tay viên mật thám.

- Tuyệt, ông Lestrade, thật là tuyệt! Nhưng tôi

27

chưa rõ ông sẽ lí giải như thế nào việc hủy diệt

các bức tượng?

- Lại các bức tượng! Những bức tượng đó chỉ là

chuyện vớ vẩn. Một vụ trộm nhỏ mà có kết án nặng

nhất cũng chỉ sáu tháng tù là cùng. Còn vụ giết

người mới là vụ đáng lưu tâm.

- Ông định xử lí tiếp như thế nào?

- Tôi và Hill cũng đến khu dân cư người Ý, chúng

tôi sẽ tìm ra người trong ảnh nọ, và tôi sẽ bắt nó

vì tội giết người. Ông đi cùng chúng tôi chứ?

- Tôi nghĩ rằng chúng ta đạt kết quả dễ dàng hơn

nhiều. Tôi chưa dám nói chắc chắn, bởi lẽ điều này

còn lệ thuộc... Tóm lại còn lệ thuộc vào một điều

kiện không thuộc quyền lực của chúng tôi. Vậy tôi

hi vọng nếu đêm nay ông đi cùng với tôi thì chúng

28

ta sẽ tóm được nó.

- Ở khu dân Ý ư?

- Không. Theo tôi, tìm bắt nó ở Chiswick là chắc

hơn cả. Ông Lestrade, nếu đêm nay ông đi cùng với

tôi tới Chiswick thì ngày mai tôi sẽ đi cùng ông

đến khu dân Ý. Còn bây giờ phải ngả lưng một chút,

bởi lẽ không việc gì phải xuất phát trước 11 giờ.

Mời ông dùng bữa với chúng tôi, rồi hãy nghỉ trên

chiếc đi-văng này. Phiền anh Watson bấm chuông gọi

hộ người đưa thư. Tôi phải gửi gấp một bức thư.

Suốt buổi tối, Holmes lục tìm trong những đống báo

cũ chất đầy trong một phòng xép của chúng tôi.

Cuối cùng anh bước ra khỏi phòng xép, ánh mắt đầy

vẻ hân hoan. Tôi nắm rõ phương pháp điều tra của

bạn tôi đến mức chưa cần hiểu hết ý đồ của anh mà

29

tôi đã đoán được anh định tóm cổ tên tội phạm bằng

cách gì. Tên tội phạm kì quặc này bây giờ định diệt

nốt hai bức tượng còn lại. Trong số đó, tôi nhớ có

một bức hiện đang ở Chiswick. Không nghi ngờ gì

nữa, mục đích chuyến đi ban đêm của chúng tôi là

bắt quả tang tên tội phạm đó. Tôi không thể không

khâm phục trò ranh mãnh của Holmes đã có dụng ý cấp

cho tờ báo buổi chiều những điều phỏng đoán giả

nhằm làm cho tên tội phạm tin rằng hắn có thể hành

động không phải liều lĩnh tí nào. Tôi cũng chẳng

ngạc nhiên khi Holmes bảo mang súng ngắn theo, còn

anh thì cầm chiếc roi đi săn thú có đúc chì ở tay

cầm. Vào lúc 11 giờ, chúng tôi qua cầu Hammersmith

sang bờ bên kia của sông Thames. Người đánh xe được

lệnh chờ tại đây. Chúng tôi đi bộ và một lúc sau

30

đến con đường vắng vẻ, hai bên là những ngôi nhà

xinh xắn. Nhà nào cũng có một vườn nhỏ. Nhờ ánh

sáng ngọn đèn đường, chúng tôi đọc được dòng chữ

trên cổng một ngôi nhà: “Biệt thự Laburnum”. Người

nhà chắc đã đi ngủ, chiếc cửa sổ tròn phía trên cửa

ra vào phát ra ánh sáng mờ nhạt in thành vệt sáng

trên lối đi trong vườn. Chúng tôi đi qua cổng và

nấp vào bóng tối dày đặc bên bờ rào bằng cây ngăn

khu vườn với đường cái.

Bất thình lình, cánh cửa vườn mở toang và một bóng

đen nhanh nhẹn chạy vụt ra, theo lối đi trong

vườn, và mất hút vào màn đêm đen. Rồi bốn bề im ắng

khá lâu, chúng tôi vẫn đứng nín thở. Cuối cùng,

chúng tôi thoáng nghe có tiếng cọt kẹt nhè nhẹ, đó

là tiếng cửa sổ mở. Sau đó lại lặng như tờ. Tên tội

31

phạm đi luồn trong nhà. Bỗng, chúng tôi thấy trong

phòng lóe lên ánh sáng đèn của hắn. Vật hắn tìm

chắc không có ở đó, bởi vì một phút sau, vệt sáng

đã chuyển sang phòng khác.

- Chúng ta tiến đến cửa sổ đã mở đi! Chúng ta sẽ

tóm lấy hắn khi hắn nhảy xuống - Lestrade nói thật

nhỏ.Nhưng tên tội phạm nhảy ra khỏi cửa sổ trước

khi chúng tôi kịp chuyển chỗ. Hắn dừng lại chỗ có

ánh đèn, dưới nách cắp một vật màu trắng, rồi hắn

lấm lét nhìn quanh. Đường phố vắng lặng làm cho hắn

yên tâm. Hắn đứng quay lưng về phía chúng tôi, đặt

vật nặng xuống đất. Giây lát sau, chúng tôi nghe

có tiếng đập mạnh, sau đó là tiếng đập liên hồi và

tiếng mảnh vỡ lạo xạo. Hắn mải mê với công việc đó

đến nỗi không nghe thấy tiếng chân rón rén của

32

chúng tôi. Như một con hổ, Holmes nhảy phốc lên

lưng hắn, còn tôi và Lestrade vặn tay hắn và còng

quay lại. Khi hắn ngoảnh lại, tôi nhận ra đó chính

là người trong ảnh.

Nhưng Holmes không chú ý đến tên bị bắt. Anh xem

xét hết sức kĩ lưỡng vật mà tên đó vừa mang từ

trong nhà ra. Đó là bức tượng bán thân Napoleon

giống hệt bức tượng chúng tôi thấy sáng nay. Holmes

cầm từng mảnh vỡ soi dưới ánh đèn, không bỏ sót

mảnh nào, những mảnh vỡ chẳng có gì khác so với

những mẩu thạch cao bất kì nào khác. Anh vừa kết

thúc việc xem xét thì cánh cửa mở toang và chủ nhà

bước ra.

- Nếu tôi không nhầm thì ông là Josiah? - Holmes

cất tiếng hỏi.

33

- Vâng, thưa ông. Còn ông chắc là Sherlock Holmes?

Sau khi nhận được thư ông, tôi đã làm như lời ông

dặn. Chúng tôi đóng hết cửa và chờ xem sẽ xảy ra

điều gì. Tôi vui mừng thấy tên vô lại đã bị bắt.

Xin mời các vị vào nhà uống li rượu trước khi đi.

Nhưng Lestrade muốn nhanh chóng đưa tên bị bắt đến

chỗ an toàn.

Tại đồn, cảnh sát đã khám kĩ người hắn nhưng chúng

tôi không tìm ra được gì ngoài mấy đồng si-linh và

một con dao găm dài, trên chuôi dao còn thấy rõ

những vết máu.

- Mọi việc tốt đẹp cả - Lestrade nói khi chia tay

với chúng tôi - Ông Hill biết mặt những tên này và

sẽ xác minh xem hắn là ai. Thưa ông Holmes, tôi rất

cảm ơn ông. Cho đến bây giờ, tôi vẫn chưa hiểu rõ

34

làm sao ông nghĩ ra chuyện này được.

- Nửa đêm khuya khoắt như thế này mà giải thích

cặn kẽ là một điều không nên. Độ 6 giờ chiều mai,

nếu ông đến nhà, tôi sẽ chứng minh cho ông thấy

rằng đến tận bây giờ chúng ta vẫn chưa hiểu ý nghĩa

của công việc độc đáo này.

Đến thăm chúng tôi vào chiều hôm sau, Lestrade

thông báo cho chúng tôi những điều đã xác minh về

tên bị bắt. Không biết họ hắn là gì, nhưng tên hắn

là Beppo. Đó là một kẻ du đãng bạt tử nhất trong cả

hội kiều dân Ý. Có thời kì hắn từng là một thợ

điêu khắc khéo tay, nhưng về sau sa đọa và đã hai

lần ngồi tù: Lần đầu vì một vụ trộm nhỏ, lần sau do

hắn làm bị thương một người đồng hương của hắn.

Đến tận lúc đó vẫn không xác định được hắn đập các

35

bức tượng nhằm mục đích gì, còn hắn thì vẫn khăng

khăng không chịu trả lời. Nhưng cảnh sát đã xác

định được rằng chính hắn cũng biết nặn tượng và hắn

đã nặn tượng hồi làm việc tại xưởng điêu khắc

Gelder.

Mặc dù chúng tôi đã nắm được phần lớn những tin

tức đó nhưng Holmes vẫn lắng nghe với một vẻ chăm

chú lịch sự. Bỗng anh bật dậy khỏi chiếc ghế, đôi

mắt sáng long lanh. Có tiếng chuông cửa. Một phút

sau, chúng tôi nghe tiếng bước chân và một người

đàn ông đứng tuổi có bộ râu quai nón bước vào

phòng. Tay phải ông cầm một chiếc va-li cũ rích.

Ông bước vào và đặt nó lên bàn.

- Tôi xin gặp ông Sherlock Holmes? Holmes cúi

chào, gương mặt rạng rỡ, nói:

36

- Ông là ông Sandeford ở đường Lower Grove, nếu

tôi không nhầm?

- Vâng thưa ông. Xin lỗi đã đến muộn. Ông viết thư

hỏi tôi về bức tượng bán thân hiện có ở nhà tôi.

- Quả đúng như vậy.

- Tôi có cầm theo thư ông đây. Ông sẵn sàng trả

mười đồng bảng để mua lại bức tượng hiện ở nhà tôi.

Có đúng như vậy không?

- Chính thế.

- Bức thư của ông làm tôi ngạc nhiên. Vì sao ông

biết tôi có bức tượng này?

- Ông chủ hiệu buôn Anh em nhà Harding cho tôi

biết địa chỉ của ông.

- Tôi hiểu, ông ấy có cho ông biết tôi mua bức

tượng với giá bao nhiêu không?

37

- Ông ấy không nói.

- Tôi mua bức tượng này với giá mười lăm si-linh

và bán lại cho ông với giá mười đồng bảng Anh.

- Chính tôi đặt ra cái giá đó và không hề có ý

định thay đổi nó.

- Ông thật là hào hiệp, tôi có mang theo bức

tượng. Nó đây này.

Ông ta mở chiếc va-li và chúng tôi thấy một bức

tượng bán thân hoàn toàn còn nguyên vẹn. Holmes rút

trong túi ra một tờ giấy và đặt lên bàn tờ ngân

phiếu giá trị mười bảng.

- Ông Sandeford, ông làm ơn kí vào tờ giấy này

trước sự có mặt của các vị đây. Trong giấy ghi rằng

ông nhượng lại cho tôi mọi quyền sở hữu bức tượng

này. Cám ơn ông. Tiền của ông đây. Chúc ông mọi sự

38

may mắn.

Khi vị khách đã đi khỏi, Holmes lấy trong tủ ngăn

kéo ra một chiếc khăn trắng trải lên bàn, đặt bức

tượng vào giữa khăn. Sau đó anh dùng roi đập vỡ bức

tượng và xem kĩ từng mảnh vỡ. Cuối cùng anh hân

hoan đưa cho chúng tôi mảnh vỡ trong đó có một vật

tròn màu tối trông giống quả nho khô.

- Thưa các vị. Xin phép trình các vị viên ngọc đen

nổi tiếng của gia tộc Borgias.

Tôi và Lestrade đứng lặng. Sau đó, chúng tôi bắt

đầu vỗ tay. Đôi má của Holmes ửng hồng lên và anh

cúi đầu chào chúng tôi hệt nhà soạn kịch được khán

giả vỗ tay nhiệt liệt mời lên sân khấu.

- Đúng thưa các vị, bằng phương pháp suy diễn, tôi

đã điều tra ra số phận của viên ngọc từ khi nó mất

39

tích tại phòng ngủ của công tước Colonna cho đến

lúc nó chui vào bên trong bức tượng Napoleon bán

thân này.

Ông Lestrade, vụ mất viên đá quý này đã làm xôn

xao dư luận và cảnh sát London đã cố công tìm kiếm

nhưng vô hiệu. Cảnh sát đã đến nhờ tôi, song tôi

cũng bất lực. Người ta nghi cho cô hầu người Ý của

công tước phu nhân. Cô gái này có một người anh ở

London nhưng ta không tìm ra được mối liên hệ của

họ. Tên cô hầu là Venucci, tôi tin chắc rằng Pietro

(kẻ bị giết hai hôm trước) chính là anh của cô ta.

Tôi đã xem lại các số báo cũ và thấy rằng viên

ngọc bị mất hai ngày trước khi Beppo bị bắt. Còn

Beppo thì bị bắt tại xưởng điêu khắc của Gelder

đúng vào thời gian ở đó đang tạo những bức tượng

40

bán thân nọ.

Lúc bấy giờ, Beppo đang giữ viên ngọc ở trong

người. Có thể hắn lấy trộm ở Pietro, hoặc có thể

chính hắn là kẻ tòng phạm với Pietro, cũng có thể

hắn là người trung gian giữa Pietro và cô em gái.

Hắn chạy vào xưởng điêu khắc, nơi hắn làm việc. Hắn

biết hắn chỉ còn có vài phút để cất giấu viên ngọc

trước khi cảnh sát khám xét hắn. Lúc đó, sáu bức

tượng Napoleon bán thân bằng thạch cao đang phơi ở

hành lang, trong đó có một bức còn rất mềm. Trong

chớp nhoáng, Beppo ấn tay vào bức tượng thạch cao

còn ướt để có một lỗ thủng rồi ấn ngay viên ngọc

vào đó, và trát lại, làm cho bức tượng giữ nguyên

hình thù như trước. Đó chính là một nơi cất giấu

tuyệt vời. Nhưng Beppo bị kết án một năm tù và

41

trong thời gian đó, cả sáu bức tượng đã bán đi khắp

London, hắn không thể biết viên ngọc nằm trong bức

tượng nào. Chỉ còn cách đập vỡ hết các bức tượng

ra.

Hắn ráo riết tìm. Qua người em họ làm công cho

Gelder, hắn biết những bức tượng kia đã bán cho các

hãng nào. Hắn may mắn tìm được việc làm ở nhà

Hudson và hắn điều tra được ba bức tượng.

Trong ba bức tượng này không có viên ngọc. Nhờ

những người đồng hương, hắn đánh hơi ra nốt ba bức

tượng còn lại đang ở đâu. Một bức ở nhà ông Harker.

Nhưng tại đây, tên tòng phạm vốn coi hắn là kẻ làm

mất viên ngọc đã tìm thấy hắn và đã xảy ra một

cuộc ẩu đả.

- Nếu Pietro đồng lõa với hắn, cớ sao tên này lại

42

mang theo tấm ảnh của hắn? - Tôi hỏi.

- Để có thể hỏi những người khác về hắn. Tóm lại,

tôi đi đến kết luận rằng sau khi gây án mạng, Beppo

không những không trì hoãn, ngược lại, hắn càng

gấp rút tìm kiếm. Tất nhiên, tôi không dám khẳng

định hắn vẫn chưa tìm ra viên ngọc trong bức tượng

ở nhà Harker. Thậm chí tôi vẫn chưa biết chắc chắn

đó chính là viên ngọc. Nhưng tôi thấy rõ là hắn tìm

một cái gì đó, bởi lẽ hắn đập vỡ các bức tượng chỉ

ở những nơi có ánh đèn. Bức tượng ở nhà Harker là

một trong số ba bức tượng ở London. Tôi đã báo

trước cho chủ nhà để tránh tấn thảm kịch thứ hai.

Đến lúc đó, tôi mới biết chắc là chúng ta đang săn

đuổi viên ngọc Borgias. Tên của kẻ bị giết đã đưa

mọi sự việc về một mối. Chỉ còn lại một bức tượng

43

của ông Sandeford và viên ngọc chỉ có thể ở trong

đó. Tôi đã mua lại bức tượng đó trước sự có mặt của

các ông.

Chúng tôi đứng lặng một lúc.

- Đúng vậy - Lestrade lên tiếng - Đã nhiều lần tôi

được chứng kiến tài năng kì lạ của ông, ông

Holmes.

- Cám ơn! - Holmes đáp lại - Xin cám ơn.

44

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát