Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Tập thơ nón không quai

CHIẾC LÁ BUỒN TRONG MƯA LONG LANH (*)

Nhà Biên

kịch điện ảnh Nguyễn Long Khánh

Ba mươi năm trước có một người phụ nữ đơn côi

đứng ở giữa sân đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh

Khiêm cảm thán về nỗi đau đớn, vất vả của thân

phận, cúi lạy đức Trạng Trình ban cho mình niềm

tin, sức mạnh để thờ chồng, nuôi con trong cuộc đời

bất trắc nhọc nhằn này:

Cò gầy còn có bến sông

Con đi mót tép bến sông không bờ

... Ba con thơ dại bơ vơ

Nuôi con bằng xác, nuôi thơ bằng hồn.

Và người đàn bà đã vượt lên số phận bằng nội lực

trong con người nhỏ bé hệt như "chiếc lá buồn trong

1

mưa long lanh", chị cầu nguyện:

Xin người chữ vãi chữ rơi

Nỗi đau dìm xuống, nụ cười vớt lên.

(Viết ở đền thờ Trạng Trình)

Chồng mất từ khi Thúy Ngoan 27 tuổi, chị đã một

mình lặn lội như "thân cò mót tép trên phố vắng"

tần tảo nuôi mẹ già, ba con thơ dại... và chị âm

thầm làm thơ từ ngày ấy, khi còn là cô y sĩ trẻ ở

bệnh viện thị trấn Vĩnh Bảo: cái thời bao cấp thiếu

thốn đến xót xa, đã in dấu trong bài thơ đầu đời

"Thị trấn một thời" của chị:

... Đồng lương mỏng như lá lúa

Hạt mạch ninh nhừ còn hôi

Sông Chanh dãy nhà tập thể

Từng ô như trại chăn nuôi...

2

Đã mấy ai nói được những kỷ niệm máu thịt đau đớn

như thế này:

...Cái gì cũng phải phân phối

Chỉ có buồn là không thôi!

Nhớ ngày cái Nam nó chết

Cơm lồng cũng phải xới vơi.

(Thị trấn một thời)

Những câu gan ruột ấy Thúy Ngoan đã viết cách đây

20 năm thật có hồn, phải chăng chị đã thấu hiểu

cảm xúc khi cầm bút:

...Nuôi con bằng xác, nuôi thơ bằng hồn!

...Rồi chị chuyển ra Hải Phòng làm hành chính ở

Cty cổ phần xe khách. Chị lủi thủi "mót tép ở phố

đông" để tồn tại. Bao bão giông, thác lũ tràn qua

đời chị - người đàn bà góa mỏng manh như chiếc lá

3

trong giông bão ấy đã gồng mình để vượt qua tất cả

- chị chăm sóc mẹ già, nuôi ba con khôn lớn thành

người... và lặng lẽ lấy thơ làm chỗ bấu víu cho

mình. Những bài thơ chị viết bằng nước mắt, bằng

những dằn vặt, đau khổ... Đã bao ngày, bao tháng,

bao năm chị chỉ là cái bóng của chính mình:

Em một mình

chan nước mắt vào cơm

...Em và cái bóng lẻ đôi

Rưng rưng một bát - một người - một mâm

(Cái bóng)

Đã có lúc mệt mỏi, tuyệt vọng, cô đơn quá, Thúy

Ngoan đã giận dữ thét lên với cuộc đời:

... Ước gì chết hết đàn ông

Cho nhau trút bỏ gánh gồng vòng vo (Ước)

4

Và chị ngẩng cao đầu quyết liệt bước qua những lời

đơm đặt, thị phi, thách thức: ... Nón không quai

đã làm sao (Nón không quai)

Vì có ai hiểu mặt trái cuộc đời rõ hơn một người

đàn bà phải thờ chồng, nuôi con suốt đời xuân sắc.

Đã có những người đàn ông tìm chị muốn sẻ chia, gây

bếp chung ngọn lửa lòng. Ai cũng tỏ ra mình giỏi

giang, độ lượng, dám đi đến tận cùng? Thúy Ngoan đã

viết bài thơ "Anh bảo tình yêu là ngọn lửa" thật

hay về chuyện đó... Khi có người đánh thức trái tim

cô đơn lúc chị "Như con tằm ủ kén, muốn trốn vào

quá khứ":

Anh đánh thức

Em khát khao làm vợ

Được yêu thương, được âu yếm, cậy nhờ

5

Trong nỗi khát khao, say mê của tình yêu muộn mằn,

dù mong mỏi vô cùng chút hạnh phúc cỏn con, nhưng

chị vẫn tỉnh táo nhận ra sự tính toán thiệt hơn

trong mắt anh, người tình đang yêu ấy:

...Anh không dám nói nhưng mà em biết

Trong ánh mắt so đo hơn thiệt vơi đầy

Con dại, mẹ già như chuối chín cây

Con đò nhỏ dằm đầy nước mắt...

Và chị dằn lòng chia tay anh... trong lời trách cứ

nhẹ nhàng, sâu xa, chị đã cúi xuống mà thương xót

anh chứ không hề trách móc người đàn ông nhỏ bé tầm

thường kia, mới khéo làm sao:

...Không dám mất thì làm sao có được

Không đứt tay, biết máu chảy thế nào

Anh cứ bảo tình yêu ngọn lửa

6

Không một lần dám đốt cháy thành tro

Ôi! nói về nỗi đau của người đàn bà góa, có lẽ

không một tập thơ nào sánh được 40 bài trong tập

"Nón không quai" của Thúy Ngoan. Có những câu thơ

như lưỡi cưa cùn cứa vào tim nhói buốt... làm ai

đọc xong cũng thở dài:

Khổ nhất là đàn bà góa

Lại còn duyên nợ với thơ

và:

... Đã mất - mất rồi - mất nữa

Cho dù ruột héo như dưa

Đã đau - đau rồi - đau nữa

Thì coi như thể trò đùa

(Một nghìn nỗi khổ)

Có lẽ Thúy Ngoan viết được những bài thơ hay vì

7

chị luôn có cảm xúc thiêng liêng khó tả:

...Lòng run như tiếng chuông chùa

Chuông đau kêu lên thành tiếng

Thơ em nấc lên thành lời...

(Một nghìn nỗi khổ)

Các bài thơ: Hạnh phúc, Mưa bong bóng, Củi ướt,

Mưa, Trốn chạy, Cái bóng, Hoa rừng, Lỡ hẹn, Bão

tan, Ước... đã gây được ấn tượng vì những suy nghĩ

chân thực, cảm xúc thăng hoa rất riêng của người

đàn bà góa bụa đi trong cuộc đời. Ở tập thơ này,

Thúy Ngoan có một mảng thơ cảm động, thấm đẫm tình

người khi chị viết về những người thân của mình,

đặc biệt là người chồng - một thày giáo dạy văn -

tình yêu chung thủy suốt đời của chị. Những câu thơ

có tình, mộc mạc, đầy thương cảm:

8

...Trên đầu đội mấy vòng tang

Sợi dọc cho mẹ, sợi ngang cho chồng

(Viết ở đền thờ Trạng Trình)

Chị nhớ về người chồng đã xa:

Anh gần mà lại rất xa

Câu thơ rét mướt vỡ òa trong em (Giêng hai)

Ngày giỗ mẹ cả, chị thầm thào chia sẻ với mẹ kế:

Mẹ gầy như một chân hương

Phơ phơ tóc mẹ nhuộm sương trắng trời

Hai vầng trăng góa hai nơi

Con đau bên lở, mẹ bồi bên thương.

(Mẹ)

Rồi chị dặn dò sau trước ba đứa con mình:

Sữa từ xác mẹ vắt ra

Hồn thành câu hát ơi à ru con

9

Mong cho khôn lớn vuông tròn

Mẹ còn một quãng đường vòng nữa thôi

(Dặn con)

Thúy Ngoan có 2 bài thơ giản dị, sâu lắng, yêu

thương viết tặng người bạn gái hơn tuổi, học cùng

lớp thời cấp 3 Ngô Quyền. Vì mưu sinh, phải xa quê

vào Cần Thơ lập nghiệp. Bài thơ xúc động, chị dùng

hình ảnh nước sông Hàn (Vĩnh Bảo) quê chị, tan vào

dòng sông Hậu ở phương nam xa xôi mà nghẹn ngào:

...Chị từ phố mướn quê vay

Bên em ôn lại tháng ngày xa xưa

Cần Thơ thừa thãi nắng mưa

Chị thèm cái rét ngày xưa quê nghèo

(Gửi chị phương nam)

Gần đây Thúy Ngoan đã dần vượt qua giông bão của

10

cuộc đời. Chị gây dựng cho ba con ba gia đình hạnh

phúc. Chị đã có cháu nội, cháu ngoại... Và luôn bận

rộn, tất bật, lo toan vì con vì cháu. Nhưng chị

vẫn hết lòng gắn bó với thơ, vì thơ chính là người

bạn đồng hành, là cánh buồm lộng gió đã đưa "Con

thuyền dằm đầy nước mắt" của chị vượt qua thác

ghềnh, bão lũ, cặp bến bình yên... Chị vẫn ý nhị,

tinh tế viết thư trả lời những người bạn xa quý mến

"tỏ tình" bằng thơ với mình:

...tình em như củi ướt

Nói lời yêu làm gì

(Lời củi ướt)

Hay:

Xế chiều còn mảnh trăng treo

Hồn thơ cầm cố cái nghèo làm tin

11

...Em giờ như cánh hoa trôi

Bến sông thì cạn... bến đời thì sâu

(Xin đừng)

Hơn ai hết, Thúy Ngoan hiểu về hạnh phúc đích thực

là gì, nhưng chị đã dám từ chối tình yêu lứa đôi

để sống những năm lẻ bóng. Chị như dòng sông Hàn

quê hương, lúc phẳng lặng dịu hiền, lúc ầm ào giận

dữ. Nhưng bao giờ cũng nhân ái, bao dung, sẻ chia

với mọi người...

Bản chất thơ Thúy Ngoan là giản dị, chân thành,

chị làm thơ vì những cảm xúc chất chồng, dồn nén

trong hồn mình. Ở tập thơ đầu tay "Bão mùa thu" chị

viết còn đơn giản, dễ dãi. Đến tập "Trăng góa" chị

đã biết chắt chiu từng câu, từng chữ, để mỗi bài

có chiều sâu, sức nặng, đa chiều... Và mừng thay

12

đến tập thơ "Nón không quai" thơ chị đã chín dần,

đã thấy những tượng hình, tượng thanh lấp lánh

trong thơ. Những hình ảnh ví von có sức truyền cảm

mạnh mẽ, ấn tượng. Có những bạn thơ ngỡ ngàng, sửng

sốt trước những bài thơ hay. Phải chăng Thúy Ngoan

đã thấm được tình đời, tình người để đơm hoa kết

trái.

Trong tập thơ "Nón không quai" này, nhà thơ đã

từng viết: "Ước gì chết hết đàn ông" và "Nón không

quai đã làm sao?". Đã có lời nhắn nhủ dịu dàng,

chân thành, dường như đó là nỗi ước mong khiêm tốn

rất thật của chị:

...Khi giận thì nói thế thôi!

Cái duyên mình mỏng nên trời chưa ban

Vào chùa thắp một tuần nhang

13

Lạy trời tan bão, sang ngang có đò

(*) * Bài in VNT số 20 (602) ra ngày

18/5/2008 (Tâm tình gửi người bạn gái)

Lạy trời phù hộ để chị gặp được con đò cuối đang

neo đậu ở bến chờ nào đó. Có người đàn ông trầm

tĩnh sẽ mang bình yên đến cho ngôi nhà của chị...

16h ngày

05/03/2008

NBKĐA Nguyễn

Long Khánh

14

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát