Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Chuyện đèn đom đóm( thay cuốn khác)

CHUYỆN ĐÈN ĐOM ĐÓM

Ngày xưa, ở làng Nhì- Kẻ Sét có nhà họ Bùi từ

Quảng Công ( tức Định Công hạ, huyện Thanh Đàm)

sang ngụ cư. Ông họ Bùi có hai vợ. Người vợ lẽ có

một con trai, người vợ cả cũng được một con trai.

Ba vợ chồng nghèo sống bằng nghề nông, cùng nghề

bắt ốc mò cua, bắt lươn bắt chạch, vì thế khi sinh

được cậu con trai liền đặt tên nó là thằng cu

Chạch. Từ lúc còn để trái đào, cu Chạch đã phải

theo bố mẹ ra đồng tát nước, nhổ mạ, cày cấy như

người lớn. Song, bố mẹ thương con nên đã xin với cụ

đồ trong làng cho Chạch theo học mỗi ngày một

buổi, còn một buổi vẫn phải ra đồng.

Từ ngày được đi học, Chạch rất chăm học mà

cũng rất siêng làm, làm nhanh để giành thì giờ học.

1

Những đêm trăng sáng, chạch thường tựa lưng vào

gốc cây ở góc vườn để đọc sách, tiếng đọc đều đều

như tụng kinh, mãi đến lúc trăng taf mới đi ngủ.

Tương truyền cái cây Chạch tựa lưng về sau đã nhẵn

lì như đánh bóng.

Nhiều đêm tối trời, Chạch lại đi bắt đom đóm bỏ

vào vỏ trứng để đóm lóe sáng mà đọc sách. Cả những

khi vác cày bừa ra đồng. Chạch cũng mang sách đi

theo vừa đi vừa học không ngơi lúc nào.Cứ thế, chú

bé Chạch ngày đêm mải miết dùi mài kinh sử.

Đến năm mười tám tuổi, Chạch phải sung vào đội

quân nuôi voi cho nhà vua, hàng ngày anh lính trẻ

phải đi gánh cỏ, gánh nứa về chuồng cho voi ăn, có

đêm đến phiên gác phải ở lại chuông trại voi

Một đêm, nhà vua ngự ra tòa Khâm Thiên Giám chờ

2

xem nguyệt thực. Đêm ấy có cả hội Tao Đàn của triều

Lê Công tham dự để làm thơ về nguyệt thực. Chuồng

nuôi voi cũng ở ngay cạnh đó, lại đúng ngày anh

lính trẻ Định Công canh gác. Được biết trong hội

Tao Đàn đang làm thơ vịnh nguyệt thực, anh lính

Chạch cũng nổi hứng làm một bài thư Nôm rồi nhờ

người chuyển tới các quan ở hội Tao Đàn. Bài thơ ấy

có câu:

Dầu nhẫn đêm nay chẳng tháy nghuyệt

Thu qua , đông tới , Quế càng cao.

Lúc bài thơ chuyển đến tay các quan, có những vị

chưa viết được câu nào. Nhà vua xem thơ, cho đòi

người làm thơ đến hỏi chuyện. Khi biết đó là anh

lính nuôi voi, quê ở Định Công. vốn nhà nghèo khó

lại có chí học hành, vua liền truyền lệnh miễn phu

3

dịch cho Chạch. Được về làng, Chạch càng ra công

gắng sức học hành. Khoa thi Hương năm sau, Chạch đỗ

Hương cống. Đến năm 27 tuổi, Chạch đi thi Hội, rồi

vào thi Đình. Tục truyền vì nhà nghèo lại gần kề

kinh thành nên nộp quyển xong là Chạch lại chạy

ngay về làng, ra đồng cày ruộng. Đó là vào khoa Mậu

Tuất ( 1478 ) niên hiệu Hồng Đức thứ IX ĐờI vua Lê

Thánh Tông.

Tin Bùi Xương Chạch đỗ tiến sĩ bay về làng Định

Công giữa lúc anh chàng Chạch đang còn giục trâu

cày ở ngoài cánh đồng.

Cả làng hò reo rầm trời, Những người đang cày cuốc

chạy bổ đến thửa ruộng Chạch đang cày, vây lấy

Chạch, hò reo, rồi họ khoanh tay làm kiệu rước

Chạch qua Mả Lầy vào xóm Đồng, về tận nhà. Họ hàng,

4

làng xóm, bạn bầu kéo đến mừng đông như hội. Nhiều

người bảo nhà họ Bùi này được thần Trâu Xanh giáng

phúc. Ông bố đế thêm: Vâng ! mà cũng nhờ cái đèn

đom đóm nữa đấy, các cụ ạ !

Phạm Hòa

5

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát