Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Người Mẹ Tốt Hơn Là Người Thầy Tốt - C6: Chuyện nhỏ chính là chuyện lớn

Doãn Kiến Lợi

NGƯỜI MẸ TỐT HƠN LÀ NGƯỜI THẦY TỐT (PHẦN VI)

NXB Văn Học

Chương 6: Chuyện nhỏ chính là chuyện lớn

“Chuyện riêng tư” của con gái

Trái tim nhỏ bé vừa phải chứa đựng một sự thật

thần kỳ, đồng thời buộc phải gánh vác trách nhiệm

giữ điều bí mật liên quan đến tính mạng, đối với

một đứa trẻ bảy tuổi, đây là một điều khó khăn và

khổ sở biết bao.

Một hôm, cô con gái Viên Viên bảy tuổi của thôi

thấy ti vi bàn đến chủ đề chuyện riêng tư, liền hỏi

thế nào là “chuyện riêng tư”. Tôi liền nói: “Tức

là điều bí mật của riêng mình và không thể kể cho

người khác”. Cô bé hỏi tôi: “Mẹ có chuyện riêng tư

1

không?”. Tôi nói có chứ. Bé lại hỏi tiếp: “Bố con

có không?”. Tôi nói chắc là cũng có chứ. Viên Viên

định nói gì đó xong lại thôi. Tôi cười thầm trong

lòng, không gặng hỏi chuyên gia này đang nghĩ gì mà

tiếp tục quay sang lau bàn. Một lát sau, nghe thấy

cô bé khẽ nói một câu: “Con cũng có chuyện riêng

tư…”.

Tôi đứng thẳng người lên, chăm chú nhìn con, “Thế

thì con phải cẩn thận đấy, đừng để bố mẹ biết”.

Viên Viên cũng nói rất nghiêm túc: “Suốt đời con sẽ

không nói cho ai biết, con cũng không nói với mẹ

đâu”. Tôi cố gắng nhịn cười, “Ngay cả mẹ mà cũng

không muốn kể, xem ra chuyện riêng tư của con không

nhỏ đâu nhỉ”. Nghe ra ý đùa trong câu nói của tôi,

Viên Viên nói với vẻ không hài lòng: “Chuyện riêng

2

tư của con không phải là chuyện nhỏ đâu, lớn lắm”.

Tôi hỏi lớn thế nào, cô bé dùng hai tay làm động

tác to như một cái nhà hoặc to như bầu trời, cũng

cảm thấy không so sánh được, liền nói với vẻ bực

bội: “Thôi mẹ đừng hỏi nữa, con không muốn nói

chuyện này nữa đâu”.

Tôi cầm giẻ lau đi vào nhà vệ sinh, đang giặt thì

Viên Viên bước vào theo. Cô bé hỏi tôi bằng giọng

bí hiểm, thăm dò: “Mẹ, chuyện riêng tư của mẹ là

gì?”. Tôi nói: “Chuyện riêng tư của mẹ cũng không

thể nói cho ai được, nếu nói ra thì không còn là

chuyện riêng tư nữa”. Cô bé càng tò mò hơn, bám

riết lấy tôi bắt tôi kể. Tôi cũng không tìm ra được

nội dung gì để đối phó cho qua chuyện, bèn nói:

“Con kể chuyện riêng tư của con cho mẹ trước, rồi

3

mẹ sẽ nói cho con”. Viên Viên dẩu môi, “Không được,

chuyện của con không nói được”. Tôi nói: “Chuyện

của mẹ cũng không nói được”. Cô bé liền bắt đầu bầy

nhầy, ôm ngang eo tôi mè nheo, “Nói cho con đi,

nói cho con đi”. Tôi muốn bịa ra một “chuyện riêng

tư” để cô bé mau ra chỗ khác, bèn nói: “Mẹ sẽ nói

cho con trước, sau đó con lại kể cho mẹ nghe nhé?”.

Với những gì mà tôi hiểu về Viên Viên, cô bé

thường vui vẻ chấp nhận cuộc trao đổi này. Nhưng

vừa nghe thấy vậy, cô bé vẫn không chịu, mà quay ra

đọc sách. Điều này khiến tôi hơi bất ngờ, cô bé

thà bỏ đi cơ hội nghe “chuyện riêng tư” của tôi,

chứ không chịu kể cho mẹ nghe “chuyện riêng tư” của

mình. Có chuyện gì mà lại có thể khiến một cô bé

kín như bưng trước sự dụ dỗ này?

4

Tôi đang thắc mắc thì nghe thấy ông xã từ phòng

khách bước ra, trêu con gái: “Con kể điều bí mật

của con cho bố nghe, chỉ có hai ta nói thầm với

nhau thôi, không cho mẹ nghe thấy”. Đột nhiên Viên

Viên nổi cáu, hai gót chân đập vào ghế sofa,

“Haizz, con vừa mới quên bố lại nhắc lại, không

nhắc đến chuyện này nữa, được không ạ!”.

Tôi thấy Viên Viên có vẻ nổi cáu, bước đến, ôm cô

bé, nhìn vào mắt con hỏi: “Chuyện riêng tư của con

là chuyện khiến con vừa nghĩ đến là cảm thấy không

vui ư?”. Cô bé nghĩ một lát, khẽ lắc đầu. Tôi hỏi:

“Vậy thì, là chuyện vui ư?”. Cô bé cũng lắc đầu,

trông có phần nặng nề. Tôi nói: “Nếu con cảm thấy

không vui, nói ra sẽ thoải mái hơn”. Cô bé nói:

“Bình thường con cũng không sao cả. Những lúc con

5

đi học, hoặc là trong lúc chơi, hoặc là lúc đọc

sách sẽ không nhớ đến nó. Lúc nào nhớ đến thì con

sẽ mau chóng làm việc khác”.

Tôi và ông xã đưa mắt nhìn nhau.

Tôi cố gắng nói bằng giọng thoải mái nhất: “Cả ba

chúng ta đều nói ra chuyện riêng tư của mình nhé.

Một gia đình không nên giữ bí mật với nhau”. Bố cô

bé cũng hùa theo tôi. Nhìn thấy hai chúng tôi về

một phe, Viên Viên liền giãy giụa thoát ra khỏi

lòng tôi, chạy đến một góc cách chúng tôi xa nhất,

vừa chạy vừa hét “Con không nói, bố mẹ đừng hỏi

nữa”, sau đó lại quay đầu nhìn chúng tôi như bị

giật mình. Nét mặt, động tác của cô bé khiến tôi

hơi giật mình, trí tò mò lại nổi lên.

Một tuần sau đó, chúng tôi vẫn băn khoăn không

6

biết có nên làm rõ “chuyện riêng tư” của con gái

hay không. Vừa sợ xét hỏi ráo riết quá làm tổn

thương lòng tự trọng của con, nhưng rồi lại lo ngại

nếu có chuyện gì đó cần sự giúp đỡ của bố mẹ thì

sao. Tôi có linh cảm rằng, chuyện này không nói

được với bố mẹ, nhưng lại khiến cô bé phải để tâm,

đồng thời là “chuyện riêng tư” “rất lớn” khiến cô

bé cảm thấy nặng nề, có sức ép về tâm lý đối với cô

bé. Tôi lại thăm dò nhắc lại một lần nữa, vừa phát

hiện ra tôi có ý định hỏi gì đó, Viên Viên liền

chạy đi ngay. Điều này càng khiến chúng tôi coi

trọng hơn. Tôi và ông xã bàn với nhau mấy lần, vẫn

cảm thấy không yên tâm, liền nghĩ cách giăng bẫy

hòng dụ con khai ra.

Một hôm, trong bữa ăn trưa, chúng tôi nói chuyện

7

với nhau, tôi nói với Viên Viên rằng: “Mẹ và bố đã

trao đổi “chuyện riêng tư” với nhau rồi”. Cô bé

trợn tròn mắt, “Thật ạ?” rồi nhìn sang bố, bố gật

đầu. Viên Viên có vẻ ghen tị, “Chỉ có bố mẹ nói

thầm với nhau, không cho con biết”. Tôi nói: “Bố mẹ

đang chuẩn bị nói với con”. Mắt cô bé sáng lên,

hào hứng, sốt sắng hỏi tôi: “Mẹ, chuyện riêng tư

của mẹ là gì ạ?”. Tôi liền kể “chuyện riêng tư” của

mình ra một lượt. Trước yêu cầu của con gái, ông

xã cũng nói ra “chuyện riêng tư” của mình. Nghe

xong, Viên Viên tỏ ra khá hài lòng, nói với vẻ đầy

ẩn ý: “Chuyện riêng tư của bố mẹ đều là chuyện

tốt…”. Chúng tôi liền tranh thủ cơ hội tấn công

luôn, “Nhà mình không nên giữ bí mật gì cả, nếu cả

nhà không có lòng tin với nhau, thì chúng ta còn

8

tin tưởng được ai chứ, con bảo có đúng không? Ai có

chuyện vui, nói ra mọi người đều vui; nếu có

chuyện buồn, nói ra chia sẻ với nhau, cùng nhau

giải quyết, con bảo thế có đúng không?”. Viên Viên

nghe ra được dụng ý của chúng tôi, lẩm bẩm: “Nếu

như con nói với bố mẹ, cũng sẽ không tốt cho bố

mẹ”. Chúng tôi vội nói: “Bố mẹ không sợ, quan trọng

là sợ con bị tổn thương”. Cô bé nói: “Con không

nói sẽ không bị tổn thương, nói ra mới bị tổn

thương”. Chúng tôi hỏi vì sao, cô bé ngần ngừ trong

giây lát, đột nhiên lại nổi cáu, “Hai ngày hôm nay

con đang không nghĩ về chuyện này, bố mẹ vừa nhắc,

con lại phải nhớ đến…”. Rồi cô bé không chịu ăn

cơm nữa, để thừa lại nửa bát cơm rồi rời bàn. Điều

này khiến tôi và ông xã cũng thấy mất cả ngon.

9

Ăn cơm xong, tôi không rửa bát ngay mà bế Viên

Viên đang ngồi trên ghế sofa lên đùi mình, nói bằng

giọng nghiêm túc với cô bé: “Mẹ cảm thấy, điều bí

mật của con không phải là chuyện tốt, mẹ rất sợ nó

sẽ làm tổn thương đến con, con nói ra có được

không?”. Cô bé lặng lẽ lắc đầu. Tôi nói: “Con chỉ

nói với một mình mẹ thôi, không cho người khác biết

nữa được không?”. Ông xã vội giả vờ đi vào phòng

lên giường ngủ. Viên Viên vẫn lắc đầu. Tôi nói:

“Con còn quá nhỏ, rất nhiều chuyện chưa đủ khả năng

xử lý, nếu như con có chuyện mà không nói ra cho

mẹ nghe, chẳng may chuyện này làm tổn thương con

thì con làm thế nào, mẹ không biết sẽ không có cách

nào giúp con cả”.

Viên Viên nói: “Nói ra mới là gây tổn thương mẹ ạ,

10

không nói sẽ không sao cả”. Tôi hỏi, tại sao? Cô

bé trả lời với vẻ bất lực: “Dù thế nào cũng không

thể nói ra”. Vừa nói vừa đòi thoát khỏi lòng tôi,

tôi liền ôm chặt con gái, dồn cô bé đến nước không

kể không được, đồng thời vừa nhẹ nhàng, vừa nghiêm

giọng nói: “Nói ra đi, nói cho mẹ nghe, có được

không?”.

Viên Viên cúi đầu im lặng, vân vê cục tẩy trong

tay, có thể nhận ra cô bé đang đấu tranh tư tưởng

rất quyết liệt. Tôi không dám lên tiếng, lặng lẽ

chờ đợi. Bầu không khí vô cùng căng thẳng, tôi chỉ

mong sự căng thẳng này có thể giúp con gái trút ra

được bí mật của mình. Cô bé dùng cục tẩy để giảm

bớt sức ép, kéo dài thời gian im lặng, đến khi cảm

thấy bầu không khí đã dịu đi đôi chút, cô bé lại

11

tìm cách giãy ra, tôi lại ôm chặt cô bé, lại giảng

giải cho cô bé hiểu vấn đề. Trước sự kiên trì của

tôi, mấy lần cô bé định nói gì xong lại thôi, nhìn

như đã chuẩn bị nói ra rồi, lại ngập ngừng dừng

lại. Tôi không hiểu cô bé đã gặp phải chuyện gì mà

khó mở miệng như vậy. Sự ngoan cường của cô bé

khiến tôi vô cùng kinh ngạc.

Chúng tôi cứ giằng co như vậy hết lần này đến lần

khác, một tiếng đồng hồ đã trôi qua. Cô bé hàng xóm

đến gõ cửa, gọi Viên Viên đi học. Viên Viên nhảy

ngay xuống đất, vừa nói “Mẹ ơi con đi học đây!” vừa

chạy ra cửa. Một nỗi lo lắng trào dâng trong lòng

tôi. Trong lúc quay đầu chào tôi, chắc chắn là có

cái gì trong mắt tôi làm cô bé cảm động, khiến cô

bé cảm thấy không nỡ lòng, trong tích tắc cuối

12

cùng, đột nhiên cô bé lại thoả hiệp, nói: “Mẹ ơi,

tối đi học về con sẽ nói cho mẹ biết được không?”.

Tôi gật gật đầu. Cô bé tung tăng chạy xuống dưới,

ông xã từ phòng ngủ đi ra, thắc mắc, “Người bé bằng

bàn tay, có chuyện gì mà bí hiểm như thế nhỉ?”.

Buổi chiều tôi đến trường gặp cô chủ nhiệm tìm

hiểu tình hình học hành thời gian gần đây của Viên

Viên, biết mọi việc ở trường của cô bé đều rất tốt,

không có chuyện gì cả. Nhưng tôi vẫn lo lắng, thậm

chí lo buổi chiều hôm nay không biết có chuyện gì

xảy ra hay không. Đợi mãi mới đến giờ Viên Viên tan

học, tôi quan sát thấy tinh thần của con không có

gì khác với ngày thường, mới yên tâm được phần nào.

Nhưng dũng khí xét hỏi của tôi đã vơi đi rất

nhiều. Vẻ nhượng bộ mà Viên Viên thể hiện ra lúc

13

trưa khiến tôi cảm thấy xấu hổ, chính vì thế tôi

không sốt sắng hỏi con, vẫn chào con như bình

thường rồi vào bếp. Cô bé cũng bật ti vi lên xem

phim hoạt hình như mọi bận.

Trước giờ ăn tối có chút thời gian trống, xem xong

ti vi Viên Viên chơi đồ chơi. Tôi gọi cô bé vào

phòng làm việc. Cô bé biết tôi đang định làm gì,

dường như có vẻ ngượng nghịu, lại có vẻ bất đắc dĩ,

dựa vào chân tôi, do dự trong giây lát, xem ra vẫn

đang đấu tranh tư tưởng, cuối cùng nói: “Chuyện đó

con viết trong cuốn nhật ký ấy, mẹ tự đọc đi”.

Trong cuốn nhật ký có bốn đoạn, mỗi đoạn đều có một

số chữ viết bằng phiên âm, đó là những chữ Viên

Viên chưa biết viết. Cô bé chỉ cho tôi đoạn ghi

“chuyện riêng tư”, toàn văn như sau:

14

Lý Văn Văn nói với tôi rằng nhà bạn ấy có một

thanh kiếm Thanh Tỏa và một thanh kiếm Tử Ẩn. Bạn

ấy nói, nếu cậu nói với người khác, kiếm Thanh Tỏa

và kiếm Tử Ẩn sẽ đâm vào dạ dày cậu. Nhưng tôi vẫn

muốn nói.

Tôi đọc đi đọc lại mấy lần, ngẩng đầu lên.

Viên Viên thấy tôi có vẻ không hiểu, liền nói: “Lý

Văn Văn nói hai thanh kiếm này ba nghìn năm mới

xuất hiện một lần”. Tôi vẫn chưa hiểu, hỏi cô bé có

nghĩa là gì. Viên Viên nói, tức là hai thanh kiếm

này ba nghìn năm trước ở một nhà nào đó, sau ba

nghìn năm lại xuất hiện trên thế giới, hiện giờ

đang nằm ở nhà Lý Văn Văn. Nói xong, cô bé còn bổ

sung thêm một câu, “Lý Văn Văn nói hai thanh kiếm

này có phép thần! Ai biết rồi đều không được kể với

15

người khác, nếu kể thì sẽ bị đâm thủng bụng”.

Tôi hỏi: “Chỉ mỗi chuyện này thôi ư?”.

Viên Viên gật đầu.

“Không còn chuyện gì nữa ư?”.

“Không còn ạ”. Ánh mắt cô bé ngây thơ và thành

khẩn.

Bất giác tôi liền thở phào, bật cười.

Đoạn nhật ký này thực ra trước đây tôi đã vô tình

đọc được, lúc đó chỉ cười vì sự ngây thơ của con

gái, không hề nghĩ rằng trong đoạn văn ngắn này lại

ẩn chứa một tâm trạng nặng nề biết bao. Tôi thơm

lên má con gái, thương bé không biết phải nói gì.

Cô bé đã đã giấu kín chuyện này trong lòng hơn ba

tháng. Trái tim nhỏ bé vừa phải chứa đựng một sự

thật thần kỳ, đồng thời buộc phải gánh vác trách

16

nhiệm giữ điều bí mật liên quan đến tính mạng, đối

với một đứa trẻ bảy tuổi, đây là điều khó khăn và

khổ sở biết bao. Tôi không có ý định giễu cợt sự

ngây ngô của con trẻ bằng vốn kiến thức của người

lớn, nhưng đã thực sự cảm nhận được nỗi dày vò mà

cô bé phải chịu đựng, đặc biệt là sức ép mà những

lời tra hỏi của chúng tôi và nỗi sợ hãi bị kiếm

thần đâm thủng bụng gây ra cho cô bé.

Tôi hỏi Viên Viên: “Con có tin không?”. Cô bé gật

đầu, lại nói: “Có lúc tin cũng có lúc không tin,

con chỉ thấy sợ…”. Tôi chậm rãi nói: “Những điều mà

Lý Văn Văn nói giống như truyện thần thoại, nhưng

mọi truyện thần thoại đều là giả. Truyện thần thoại

chỉ là một câu chuyện, không có thật, chính vì thế

chúng ta không cần phải tin, cũng không cần phải

17

lo lắng, con bảo có đúng không?”. Viên Viên gật

đầu, đôi mắt lấp lánh, nghĩ gì đó đột nhiên hưng

phấn reo lên: “Đúng rồi, mẹ ơi, điều này chắc chắn

là giả! Lý Văn Văn nói chỉ cần con nói ra, kiếm sẽ

đâm thủng bụng con. Từ nãy đến giờ, không phải là

không có chuyện gì xảy ra đó sao”. Cô bé sờ vào

bụng mình, tự an ủi nói: “Về sau chắc chắn càng

không sao cả”.

Tôi cảm thấy xấu hổ, do hồi còn nhỏ chúng tôi quá

thiếu truyện cổ tích, nên luôn muốn tạo cho con một

thế giới cổ tích, nhưng lại quên rằng cổ tích có

thể gây ra hiệu ứng ngược, xem ra sau này phải lưu

tâm hơn, bổ sung thêm cho con một số kiến thức về

cuộc sống, để cô bé không bị lẫn lộn giữa thế giới

cổ tích và thế giới đời thường. Nghĩ vậy, tôi liền

18

tiếp lời con gái: “Nào, để mẹ xem có bị đâm thủng

dạ dày không nào”, rồi đưa tay cù bụng cô bé. Viên

Viên cười ngặt nghẽo.

Lưu ý đặc biệt

Không phải trẻ em cả ngày vô lo vô nghĩ, chúng

thường xuyên có tâm sự và những điều thắc mắc của

mình, thậm chí khổ sở và buồn rầu. Bố mẹ nên chú ý

quan sát con, phát hiện vấn đề qua những chi tiết,

bằng phương pháp khéo léo chỉ dẫn từng bước, gợi ý

để con nói ra vấn đề, đồng thời giúp trẻ giải quyết

bằng biện pháp phù hợp.

Không nên lấy những kiến thức của người lớn để chế

nhạo sự ngây thơ của trẻ, không nên lấy lối tư duy

chín chắn của người lớn để phê bình sự ấu trĩ, nực

cười trong suy nghĩ của con trẻ. Mỗi chi tiết khi

19

sống chung với trẻ đều là một bài học giáo dục đạo

đức, cũng là một tiết học phụ đạo về tâm lý.

Làm thế nào để con không lười ăn

Ăn là một bản tính của con người, làm sao phải mất

nhiều công sức như vậy để bắt một đứa trẻ há

miệng?

Mười năm trước có một câu quảng cáo rất nổi tiếng:

“Uống vào Wahaha, ăn cơm sẽ thấy ngon”, quảng cáo

cho một loại thuốc siro nghe nói có thể kích thích

trẻ ăn ngon miệng. Sản phẩm này đã giúp một công ty

nhỏ không có tiếng tăm kiếm được xô vàng đầu tiên,

và đó là một xô vàng rất lớn, công ty nhỏ nhanh

chóng biến thành công ty lớn, cuối cùng cả công ty

và người sáng lập ra công ty đều nổi tiếng khắp đất

nước - điều này đã cho thấy một hiện tượng khiến

20

người ta phải sửng sốt: Hiện tại, có quá nhiều trẻ

em mắc chứng lười ăn.

Con trẻ lười ăn hiện đã trở thành một trong những

vấn đề khiến bố mẹ đau đầu nhất, tôi đã từng gặp

không ít phụ huynh khổ sở, rầu rĩ vì chuyện này, vì

chuyện ăn uống của con mà họ thực sự đã mất bao

công sức, nghĩ ra đủ mọi cách.

Tôi còn nhớ khi Viên Viên hai mươi tháng tuổi phải

nằm viện vì viêm phổi, cùng phòng bệnh có một cậu

bé ba tuổi rất lười ăn, một bát cơm mà ăn hết hơn

một tiếng đồng hồ, gần như phải mất rất nhiều công

sức mới ăn được một miếng. Mẹ cậu, bố cậu và bà nội

mỗi ngày vì chuyện ăn cơm của con trẻ mà phải áp

dụng rất nhiều chiêu, vừa dỗ vừa lừa, mềm có rắn

có, lúc thì hứa sẽ mua cái gì đó cho cậu, lúc lại

21

khen cậu ngoan như thế nào, lúc lại quát mắng bắt

cậu phải há miệng, cả quá trình khiến người ngoài

nhìn cũng cảm thấy khổ sở.

Trong quá trình ăn, cậu bé tìm đủ mọi cách để hành

hạ người lớn, để kéo dài sự ép buộc của người lớn

đối với cậu. Đầu tiên cậu đòi mẹ bón, để bố và bà

nội đi ra đứng ở ngoài cửa; mẹ vừa bón được hai

miếng, lại bắt mẹ đi ra, đòi bố vào bón. Một bữa

cơm khiến ba người lớn cứ phải ra ra vào vào như

đèn kéo quân. Bữa cơm nào cậu bé cũng đưa ra điều

kiện, không ngừng đổi mới “thủ đoạn” hành hạ mọi

người. Sau khi hành hạ người nhà xong xuôi, nhìn

thấy các bạn nhỏ khác chơi món đồ chơi nào đó, liền

yêu cầu phải mua ngay cho cậu món đồ chơi đó, nếu

không sẽ không ăn cơm, ngày hôm sau mua cũng không

22

được. Bố mẹ cậu liền mượn bạn nhỏ khác đồ chơi, mỗi

món đồ chơi cầm trên tay một lát là chán, lại đòi

cái mới, bố mẹ cậu không ngừng phải mượn đồ chơi

của các bạn khác. Có bạn nhỏ không chịu cho cậu

mượn, cậu bé liền lấy việc không ăn cơm để bắt chẹt

bố mẹ, và thế là bố mẹ cậu phải dày mặt làm công

tác tư tưởng cho các bạn nhỏ đó. Và đến khi cậu bé

lấy được món đồ chơi mà bố mẹ mượn, buộc phải há

miệng ra ăn cơm, dường như có mối thù với món đồ

chơi trong tay, tranh thủ lúc người lớn không để ý,

liền vứt ngay xuống đất, chính vì thế cậu bé này

luôn khiến phòng bệnh ồn ào không được yên, khiến

các bạn nhỏ khác phải khóc. Đợi đến khi cậu ta đã

chơi hết số đồ chơi trong phòng bệnh của chúng tôi,

bố mẹ cậu lại bắt đầu sang phòng bệnh bên cạnh tìm

23

đồ chơi cho con, lại khiến các bạn trong phòng

khác khóc nhè.

Cuối cùng tôi không nhịn được nữa liền nói với mẹ

cậu bé, con trẻ đang ốm không muốn ăn cơm là chuyện

bình thường, người lớn cũng thế mà. Bắt ép con ăn

cơm sẽ không tốt cho con, cứ để tự nhiên sẽ tốt

hơn. Người mẹ này không thích nghe tôi nói như vậy,

chị nói, con trai chị bình thường đã lười ăn,

chính vì lười ăn, không có sức đề kháng nên mới

thường xuyên bị ốm. Hiện giờ ốm rồi, muốn bình phục

thì phải ăn cơm, nếu không làm sao có sức đề

kháng.

Đúng là nhìn cậu con trai của chị rất bủng beo.

Tôi thầm nghĩ, họ cứ tiếp tục làm như vậy, không

những con không chịu ăn, mà e ngay cả phẩm chất đạo

24

đức cũng bị ảnh hưởng.

Ăn là một bản tính của con người, làm sao phải mất

nhiều công sức như vậy để bắt một đứa trẻ há

miệng?

Rất nhiều bậc phụ huynh rầu rĩ vì chuyện con lười

ăn mà không suy nghĩ một vấn đề hết sức đơn giản: Ở

Trung Quốc, những đứa trẻ sinh ra trong những năm

1950, 1960, thậm chí là cả thập niên 1970, làm gì

nghe thấy đứa trẻ nào lười ăn? Thời đó gia đình nào

cũng đông con, có đứa trẻ nào phải đuổi theo để

bón cơm hay không? Từ thập niên 1980 trở lại đây,

đặc biệt là sau những năm 1990, đời sống ngày càng

được nâng cao, tại sao trẻ em lại đồng loạt mắc

bệnh lười ăn?

Bác sĩ nhi khoa nổi tiếng, nhà tâm lý học người Mỹ

25

Benjamin Spock đã trình bày rất rõ về vấn đề này,

ông nói, “Tại sao có nhiều đứa trẻ không chịu ăn

như vậy? Nguyên nhân chủ yếu là do cũng có không ít

bố mẹ ép con ăn”(1) - Câu nói này đã giải thích sự

việc rất rõ ràng, nguyên nhân chủ yếu khiến con

trẻ lười ăn chính là vì phụ huynh để tâm quá nhiều

đến việc ăn uống của con, quá miễn cưỡng trong vấn

đề này. Cảm giác thèm ăn bình thường của trẻ đã bị

lòng tốt của người lớn - những người khá dồi dào về

vật chất và thời gian phá hoại.

Không phải bản tính của những đứa trẻ sinh ra

trong thời hiện đại thay đổi, mà là bố mẹ có đủ

thời gian và công sức đi làm những việc trái với

bản tính.

Benjamin Spock cho rằng, “Mỗi đứa trẻ sinh ra đều

26

có một cơ chế sinh lý kỳ diệu tự điều tiết số lượng

và chủng loại thực phẩm ăn vào, đáp ứng nhu cầu

phát triển bình thường”(2). Cũng có nghĩa là bản

thân trẻ biết rõ nhất mình muốn ăn gì, nên ăn bao

nhiêu. Người lớn không quản trẻ, trẻ sẽ có thể phát

triển bình thường chức năng ăn uống của mình; và

nếu bố mẹ thường xuyên can thiệp, sự việc sẽ trở

nên tồi tệ. “Trẻ em có một bản năng là bị bắt ép

sẽ chống đối. Ăn cái gì cũng vậy, nếu như ăn không

vui, lần sau nhìn thấy sẽ chán ghét… Thúc ép con

trẻ ăn là vô ích, từ đó lại còn làm giảm cảm giác

thèm ăn, khiến nó không hồi phục được trong một

thời gian dài”(1).

__________________

(1) Makarenko, Tuyển tập giáo dục của Makarenko,

27

Ngô Thức Dĩnh biên soạn, NXB Giáo dục nhân dân tái

bản lần thứ nhất tháng 1-2005, tr.507

(2) Benjamin Spock, Bách khoa toàn thư nuôi con

mới, Trác Hồng Bưu dịch, NXB Trung Quốc ngày nay,

năm 1989, tr.429.

(1) Benjamin Spock, Bách khoa toàn thư nuôi con

mới, Trác Hồng Bưu dịch, NXB Trung Quốc ngày nay,

năm 1989, tr.427.

Tôi đã từng gặp một em học sinh lớp năm, bà nội em

là chuyên gia nghiên cứu thực phẩm ở Viện khoa học

nông nghiệp nọ, rất có tiếng tăm trong ngành. Sau

đó một lần tôi và mẹ em nói chuyện, nghe chị nói

mỗi buổi tối nhà chị đều nấu tám món thức ăn và một

món canh, thực đơn của mỗi tuần đều do bà nội em

dày công sắp xếp, chủ yếu là dựa vào nhu cầu phát

28

triển của trẻ để đưa ra, và tay nghề nấu ăn của cô

giúp việc cũng rất khá. Chúng ta có thể tưởng

tượng, em bé được sống trong gia đình có điều kiện

như vậy, sức khỏe em chắc chắn là sẽ rất khỏe mạnh,

vượt trội so với các bạn.

Nhưng một điều lạ là, so với bạn bè cùng lớp, cậu

bé này vừa gầy vừa nhỏ, giống như con em dân tị nạn

đói ăn. Hơn nữa tính tình cậu rất kỳ cục, nóng

nảy, thành tích học tập cũng không tốt lắm. Nhắc

đến con, mẹ cậu tỏ ra rất phiền muộn.

Qua nói chuyện, sau khi tìm hiểu một số chi tiết

trong cuộc sống của gia đình chị, cảm thấy đúng là

“sự việc thành công hay thất bại đều do con người

gây ra”.

Họ đã tận tâm xây dựng thực đơn rất khoa học, cũng

29

chăm sóc con trai rất chu đáo. Hàng ngày ngoài

việc phải ăn cái gì, mỗi loại ăn cho đủ bao nhiêu

cũng có quy định. Con trẻ ăn không đủ tiêu chuẩn,

phụ huynh không chịu để yên, nhất định phải nghĩ

cách ép con “hoàn thành nhiệm vụ”. Nếu phương pháp

của họ dùng để sản xuất một cỗ máy hoặc để trồng

một cây ngô, chắc chắn sẽ thành công, chỉ tiếc rằng

trước mặt họ là một đứa trẻ có ý thức độc lập.

Khi tôi có ý định khuyên người mẹ này không nên

quá theo đuổi “những thao tác tiêu chuẩn hóa” trong

vấn đề ăn uống của trẻ, không nên bắt ép con trẻ

trong bàn ăn, người mẹ liền lập tức lắc đầu, nó có

rất nhiều mánh khóe, có mấy ngày nói nếu không kêu

ca, chỉ trích nó trong việc ăn uống, nó sẽ ăn tử

tế; kết quả là mỗi lần gắp chỉ gắp một chút thức

30

ăn, mỗi miếng đưa vào miệng nhai bao nhiêu lâu, một

bữa cuối cùng tính ra chỉ ăn được rất ít. Đột

nhiên người mẹ này hậm hực nói: “Hiện giờ chúng tôi

đều mặc kệ nó rồi”.

Nhưng qua những câu nói phía sau của chị tôi mới

hiểu, thực ra cái gọi là “mặc kệ” chỉ là thay đổi

phương pháp quản, mỗi bữa cơm đều xới cho con một

bát to rồi cho thức ăn vào, bất luận con trẻ ăn

trong bao lâu, đều buộc phải ăn hết - người mẹ cảm

thấy cách làm của mình rất cao tay, không còn để

xảy ra xung đột với con vì chuyện ăn cơm như trước

nữa. Nhưng điều khiến chị vô cùng bực mình là, có

hôm đến lúc đi ngủ, cậu con mới ăn hết bát cơm này.

Tôi vẫn muốn khuyên vị phụ huynh này, muốn chị đặt

31

mình vào địa vị của trẻ để suy nghĩ, cảm nhận được

cảm giác mình không muốn ăn mà vẫn bị người khác

nhét vào miệng, khuyên chị không nên ngày ngày ép

con như vậy nữa, cho phép con ăn ít đi một chút. Vị

phụ huynh này liền lập tức phản bác, nó là con

trai, không cao lớn thì làm thế nào, vì chuyện này

mà cả nhà sốt ruột chết đi được, không ăn đủ làm

sao mà lớn được!

Tôi hiểu được nỗi sốt ruột của chị, nên rất muốn

chị hiểu rằng, tinh thần của trẻ và cảm giác thèm

ăn có quan hệ rất lớn với nhau, trước hết phải giải

quyết được vấn đề chán ăn của trẻ, sau đó mới giải

quyết được vấn đề ăn nhiều hay ăn ít, và căn

nguyên của chứng chán ăn chính là do bố mẹ quá so

bì tị nạnh về chuyện ăn uống của con.

32

Người mẹ này không có hứng thú với những gì tôi

nói, giọng chị tỏ ra là tôi không hiểu gì về dinh

dưỡng thực phẩm, không biết một đứa trẻ đang ở

trong tuổi ăn tuổi lớn mỗi ngày cần những loại dinh

dưỡng nào, buộc phải đạt đến số lượng nào. Chị cho

rằng trong vấn đề này mẹ chồng chị hiểu rõ hơn ai

hết, cảm thấy không cần người khác phải chỉ bảo.

Trước những bậc phụ huynh như thế này, tôi cũng bó

tay.

Một hôm, tôi đã lưu ý quan sát cậu bé này trong

giờ ăn trưa ở trường. Đĩa cơm của cậu chỉ lấy rất

ít thức ăn, gần như không ăn miếng nào, suốt bữa ăn

cậu chỉ ra vẻ như đang ăn mà thôi, khều khều vài

miếng, nhưng không đưa vào miệng miếng nào. Đến khi

các bạn đã ăn xong, cậu liền đổ tất cả cơm và thức

33

ăn vào thùng rác rồi ra khỏi nhà ăn. Cô giáo chủ

nhiệm nói cậu bé này gần như ngày nào cũng vậy,

không bao giờ ăn cơm ở trường. Trước đây cô đã từng

phản ánh với phụ huynh, phụ huynh liền yêu cầu cô

giáo phải giám sát cậu ăn cơm, đồng thời tỏ ý trách

móc cô giáo. Cô giáo phải quản lý cả lớp, làm sao

có thể ngày nào cũng giám sát cậu được, chính vì

thế bây giờ cũng không phản ánh với phụ huynh

chuyện này nữa.

Nhìn thân hình gày gò, ánh mắt vô định và vẻ đối

địch của cậu bé, trong lòng tôi cảm thấy vô cùng

đáng tiếc. Bố mẹ kỳ vọng nhiều vào em, không những

mong em có được thành tích học tập tốt, tương lai

vào được trường đại học nổi tiếng; họ cũng mong em

có được tâm lý lành mạnh, được sống hạnh phúc; đồng

34

thời còn mong em có một sức khỏe tốt, khôi ngô

tuấn tú. Nhưng chỉ riêng chuyện ăn uống làm không

đúng sẽ có bao nhiêu tác động xấu đến các phương

diện này. Từ chuyện ăn uống này có thể đoán được

cách làm của bố mẹ em trong một số chuyện khác, e

rằng cũng cứng nhắc và thiếu sự thấu hiểu con. Nếu

đúng là như vậy thì bao niềm mong mỏi của họ, e

rằng cũng sẽ chỉ là con số không.

Giống như trong vấn đề học tập, tôi nói với các

bậc phụ huynh can thiệp quá nhiều rằng “không nên

quản con trẻ”, thường khiến một số phụ huynh tỏ ra

phản cảm, trong vấn đề ăn uống nói với những bậc

phụ huynh quan tâm từng tí một rằng “đừng quản”,

cũng sẽ bị người khác lườm nguýt. Trong mắt rất

nhiều bậc phụ huynh, “không quản” là một việc rất

35

khó thực hiện. Nguyên nhân là do họ không cho rằng

sự “quản” của mình là thừa, cũng không tin đây được

gọi là “can thiệp”, họ tin rằng đây là quan tâm và

chỉ bảo. Chính vì thế nếu có người bảo họ không

nên “quản” con trẻ, họ sẽ thấy khó chịu như việc

bắt họ từ bỏ quyền và trách nhiệm làm bố làm mẹ.

Nhưng thực tế là, giống như việc càng “quản” càng

tồi tệ trong việc học, “Áp dụng biện pháp mạnh

trong vấn đề ăn uống của con, không có người bố

người mẹ nào là không thất bại”(1).

__________________

(1) Benjamin Spock, Bách khoa toàn thư nuôi con

mới, Trác Hồng Bưu dịch, NXB Trung Quốc ngày nay,

năm 1989, tr.429.

Làm thế nào để trẻ có được cảm giác thèm ăn bình

36

thường? Thực ra rất đơn giản, chính là bốn chữ: Cứ

để tự nhiên.

Trong vấn đề ăn uống của trẻ bố mẹ không nên ép

buộc, không nên tỏ ra sốt ruột, tin rằng con trẻ tự

biết mình cần ăn bao nhiêu. Một ngày nào đó con

trẻ thấy ngon miệng, cái gì cũng muốn ăn, nhưng một

hôm nào đó lại không muốn ăn gì cả, đây là điều

bình thường. Ngay từ đầu bạn chỉ cần chú ý đến vấn

đề kết hợp các món ăn sao cho đủ chất, đặt lên bàn

ăn những món trẻ cần ăn, nhưng trẻ ăn món nào, ăn

bao nhiêu chỉ là việc của trẻ, vậy thì sẽ không

xuất hiện tình trạng chán ăn ở con trẻ nữa, trong

việc này bạn vừa thực hiện đơn giản lại vừa thành

công.

Nếu con bạn đã xuất hiện triệu chứng chán ăn, học

37

giả Benjamin Spock đã có những lời gợi ý cụ thể rất

hay trong vấn đề này như sau:

Thứ nhất, bố mẹ cần thay đổi thái độ. Trong chuyện

ăn uống của con bố mẹ nên tỏ thái độ bình thản, ăn

nhiều không khen ngợi, ăn ít không phê bình, luôn

tỏ ra vui vẻ, thoải mái trong chuyện này, để con

trẻ không cảm thấy áp lực trong vấn đề này. Khi

bưng bát cơm lên, trẻ cảm thấy thoải mái về mặt tâm

lý, mới có thể cảm thấy thèm ăn.

Thứ hai, nếu trẻ đã xuất hiện chứng chán ăn, thì

không nên kỳ vọng nửa tháng, hai mươi ngày trẻ có

thể phục hồi. Bố mẹ cần có lòng kiên trì, sự kiên

trì này không phải là sự trấn tĩnh tạm thời do bạn

cố gắng kìm chế nỗi lo lắng, sốt ruột của mình, mà

là sự thản nhiên của bạn sau khi đã nhận thức được

38

đầy đủ vấn đề. Sự phục hồi của trẻ đòi hỏi một

quãng thời gian rất dài, vài tháng, thậm chí vài

năm. Trong quá trình này, nếu bố mẹ chỉ từ chỗ

cưỡng ép công khai chuyển sang nấp vào chỗ kín để

theo dõi, đến một thời gian nhất định sẽ không chịu

được nữa lại đi càu nhàu con trẻ, vậy thì mọi sự

cố gắng đều sẽ trở thành con số không.

Thứ ba, không nên nói cái này nhiều chất nên ăn

nhiều, cái kia ít chất nên ăn ít. Nếu không có chất

thì bố mẹ phải điều chỉnh khi nấu cơm. Cần cho

phép trẻ lựa chọn các món đã đặt lên bàn ăn. Đối

với những món trẻ không thích ăn không được dùng

điều kiện để ép trẻ, không nên nói với những đứa

trẻ thích ăn thịt không thích ăn rau rằng “Nếu

không chịu ăn rau thì mẹ sẽ không cho ăn thịt đâu”.

39

Những câu nói này chỉ có thể khiến trẻ càng ghét

ăn rau hơn. Bố mẹ có thể nói ngược lại: “Ăn hết

thịt mới cho con ăn rau”, như thế có thể sẽ kích

thích niềm hứng thú của trẻ đối với rau xanh.

Thứ tư, để trẻ tự ăn cơm, không nên bón. Tầm một

tuổi rưỡi trở đi trẻ đã có thể tự mình ăn cơm, bố

mẹ không nên khổ sở bón cơm cho con, chỉ cần thu

dọn “chiến trường” mà con để lại sau khi ăn là đủ.

Thường xuyên bón cơm sẽ ảnh hưởng đến cảm giác thèm

ăn của trẻ, hơn nữa còn ảnh hưởng đến sự phát

triển kỹ năng tay của trẻ. Có đứa trẻ ba, bốn tuổi

đã hình thành nên thói quen xấu, bố mẹ không bón

không chịu ăn, bón thì ăn vài miếng. Tình hình này

phải thay đổi ngay lập tức, nói với trẻ rằng từ nay

trẻ cần phải tự mình xúc cơm. Nếu trẻ không chịu,

40

cho đói vài bữa, chắc chắn thói xấu sẽ sửa được.

Thứ năm, không nên đưa ra điều kiện trong chuyện

ăn uống của trẻ. Ví dụ có bậc phụ huynh thường

xuyên nói nếu con chịu ăn, mẹ sẽ mua đồ chơi hoặc

cho con đi chơi, những câu nói như thế này sẽ ảnh

hưởng xấu đến trẻ, hơn nữa sẽ dạy cho trẻ cách dùng

các yêu cầu vô lý để bắt chẹt bố mẹ.

Tháng 4 năm 2008, tôi có xem một chương trình nuôi

dạy con của đài truyền hình địa phương ở Hồ Nam,

nói đến vấn đề con trẻ lười ăn thì làm thế nào.

Cậu bé trong chương trình chỉ độ năm, sáu tuổi, bố

mẹ rất mong con cao lớn, nhưng con trẻ rất lười

ăn, ông bà nội, bố mẹ cậu đều rất phiền muộn vì

điều đó.

Đài truyền hình mời một vị giáo sư ở trường đại

41

học nọ đến hướng dẫn cách giải quyết, vị giáo sư đã

đưa ra một “phương pháp trị liệu bằng bi ve”. Tức

là chuẩn bị một cái lọ và hai mươi hòn bi ve, trong

lọ đặt trước mười viên bi ve, hôm nào con trẻ chịu

ăn sẽ cho thêm một viên, lười ăn sẽ giảm đi một

viên. Lúc đó con trẻ đang nóng lòng muốn mua một

đĩa phim siêu nhân, nhưng trong bình buộc phải tích

đủ được hai mươi viên bi mới được đi mua.

Đài truyền hình đã coi đây là phương pháp hay để

giới thiệu cho khán giả - nhưng đây là một lời “gợi

ý tồi” điển hình, là một cách dụ dỗ dị dạng - nó

khiến cho con trẻ coi ăn cơm là một hành vi vụ lợi,

dạy trẻ cách dùng chuyện ăn cơm để ngã giá với bố

mẹ. Chương trình này không nêu ra hiệu quả của cách

làm này thế nào, nhưng tôi có thể khẳng định, cùng

42

lắm nó chỉ đạt được “hiệu quả” trong thời gian

ngắn, tức kéo dài đến khi đĩa phim siêu nhân mua

được về nhà. Tiếp theo đó đương nhiên là phụ huynh

có thể tiếp tục lợi dụng nhu cầu mới của con trẻ,

đặt ra yêu cầu ăn cơm đối với trẻ. Nhưng con trẻ sẽ

không có được nghị lực lớn như vậy, chúng sẽ không

kiên trì mà nhanh chóng thấy chán chơi “trò chơi”

này.

Phương pháp này không những không giải quyết được

vấn đề lười ăn một cách căn bản của trẻ, mà còn

khiến trẻ luôn cảm thấy thất bại vì khó có thể tích

đủ được số lượng bi ve, từ đó càng căm ghét chuyện

ăn cơm hơn.

Có bậc phụ huynh không ép con, nhưng lại thường

xuyên có những ngôn từ ám chỉ, cũng sẽ gây ra hiện

43

tượng lười ăn hoặc kén ăn ở trẻ.

Tôi có một người bạn, khi con chị còn nhỏ, chị

thường xuyên tỏ ra lo lắng, phàn nàn với người khác

trước mặt con rằng con chị lười ăn. Tôi đã nhiều

lần nhắc chị không nên nói như vậy, kể cả có muốn

nói, cũng nên nói sau lưng trẻ, đừng để trẻ nghe

thấy. Nhưng chị không chịu để ý, hoặc là đã thành

thói quen, luôn đứng trước mặt con càu nhàu chuyện

con không chịu ăn cơm. Hiện giờ con chị đã hơn mười

tuổi, nhưngvẫn không thể tự giác trong chuyện ăn

uống.

Tôi còn nghe có người bạn nói rằng, hồi nhỏ con

trai chị vốn rất thích ăn thịt dê, nhưng chồng chị

lại không thích ăn. Sau đó có hai lần nhà nấu thịt

dê, con trẻ đang định ăn, vô tình người bố liền

44

nhắc “Đó là thịt dê đấy”, hàm ý muốn nói rằng “Con

có dám chắc là mình ăn được không?”. Qua lời của bố

con trẻ biết được bố mình bài xích thịt dê, cảm

nhận được ý của bố là “Cái đó khó ăn lắm”, từ đó

cậu bé không còn chịu ăn thịt dê nữa.

Chính vì vậy khi con trẻ tỏ ra không thích ăn cơm

hoặc không thích ăn thứ khác, bạn không nên nói ra

chuyện này, càng không nên vì chuyện này mà trách

mắng trẻ, cũng không nên vội vàng tìm món khác để

thay thế. Coi như không biết gì, vẫn bưng ra bàn ăn

như bình thường; thậm chí nên tìm cơ hội cố tình

dùng lời nói ám chỉ rằng trẻ rất thích ăn cái này.

Ví dụ trước mặt đứa trẻ không thích uống sữa khoe

với người khác rằng, con trai tôi cái gì cũng ăn

được, không kén ăn, uống một hơi là hết một cốc sữa

45

to.

Khi Viên Viên năm, sáu tuổi, tôi đưa cô bé về nhà

bà ngoại, bị ảnh hưởng từ con gái của anh trai tôi,

Viên Viên không thích ăn thịt dê nữa. Sau khi về

đến nhà, tôi nấu thịt dê cô bé không ăn. Tôi không

tỏ ra quan tâm, cũng không nói gì, giả vờ không chú

ý đến vấn đề này, hôm nào cần nấu thịt dê vẫn cứ

nấu. Tôi làm hai lần sủi cảo nhân thịt dê, trước

khi ăn cô bé luôn hỏi thịt gì, tôi bảo thịt dê, cô

bé không ăn nữa. Tôi liền làm thứ khác cho cô bé

ăn, không nói gì cả.

Tôi biết Viên Viên rất thích ăn món mì sốt thịt,

tiếp theo đó tôi liền dùng thịt dê để làm món thịt

băm sốt cà chua để trộn với mì. Trước đây nấu mì

sốt thịt, nhà tôi chưa bao giờ dùng thịt dê, lần

46

này Viên Viên cũng không hỏi là thịt gì, ăn rất

ngon. Ăn xong, tôi mới giả vờ nói với ông xã, hôm

nay nhà hết thịt lợn, em dùng thịt dê để làm thịt

băm sốt cà chua, ngon thật. Nghe thấy tôi nói vậy

Viên tỏ vẻ không chịu, nhưng đã ăn vào bụng rồi,

không còn cách nào cả, đành phải chịu.

Tôi còn mua cả thịt dê xiên sẵn ở siêu thị về, về

đến nhà nướng bằng lò vi sóng thơm nức nhà. Ông xã

nói, ăn thịt dê nướng thơm như vậy, phải uống cốc

bia mới đã; tôi cũng nói lâu lắm rồi không ăn thịt

dê nướng, thơm thật. Không kìm được cơn thèm, cuối

cùng Viên Viên đã cầm xiên thịt lên ăn ngon lành.

Cuối cùng cần nhắc phụ huynh phải chú ý rằng, cố

gắng ít cho trẻ ăn quà vặt. Lượng ăn của trẻ vốn

không nhiều, ăn chút quà vặt là no ngay, ngồi vào

47

bàn ăn đương nhiên sẽ không còn thèm ăn nữa.

Ngoài ra còn các yếu tố khác cũng sẽ ảnh hưởng

khẩu vị của trẻ, như không khí trong gia đình có

thoải mái không, quan hệ giữa bố mẹ có hòa thuận

không… Ngoài ra, khi con trẻ đố kỵ với anh chị em

hoặc những bạn bè xung quanh, cảm nhận được sự đối

xử không công bằng, hoặc bị ảnh hưởng bởi các trạng

thái tinh thần tiêu cực khác, cũng sẽ xuất hiện

chứng chán ăn. Bố mẹ nên lưu tâm nhiều hơn trong

các vấn đề này.

Một người bạn gọi điện cho tôi, nói đứa con đang

trong độ tuổi mầm non của chị lười ăn cơm, chị gọi

điện thoại cho mẹ chồng ở quê kể khổ, mẹ chồng bình

thản nói, “Cho nó nhịn đói hai hôm là hết thôi”.

Câu nói này khiến cô con dâu không hài lòng, nói

48

tại sao bà nội lại nói ra được những lời như thế.

Tôi cười, nói, nếu như chị hỏi tôi, tôi cũng trả

lời như thế: Không tin cho cậu bé đói hai ngày thử

xem!

Đương nhiên, không nhất thiết phải cho con chịu

đói hai ngày, nhưng câu nói này truyền đạt một

phương châm thoải mái, là một bí quyết vàng, có thể

khiến con trẻ “ăn cơm sẽ thấy ngon”, hiệu quả chắc

chắn sẽ vượt trên cả loại thuốc chữa biếng ăn đó.

Chắc chắn là mẹ chồng chị đã dựa vào kinh nghiệm

phong phú của mình để đưa ra tuyệt chiêu này.

Lưu ý đặc biệt

Nguyên nhân chủ yếu khiến con trẻ lười ăn chính là

vì phụ huynh để tâm quá nhiều đến việc ăn uống của

con, quá miễn cưỡng trong vấn đề này. Cảm giác

49

thèm ăn bình thường của trẻ đã bị lòng tốt của

người lớn - những người khá dồi dào về vật chất và

thời gian phá hoại.

Áp dụng biện pháp mạnh trong vấn đề ăn uống của

con, không có người bố người mẹ nào là không thất

bại.

Khi con trẻ tỏ ra không thích ăn cơm hoặc không

thích ăn thứ khác, bạn không nên nói ra chuyện này,

càng không nên vì chuyện này mà trách mắng trẻ,

cũng không nên vội vàng tìm món khác để thay thế.

Coi như không biết gì, vẫn bưng ra bàn ăn như bình

thường; thậm chí nên tìm cơ hội cố tình dùng lời

nói ám chỉ rằng trẻ rất thích ăn cái này.

Ngủ không sợ ồn ào, học không sợ ồn ào

Căn phòng vô khuẩn không thể tạo ra những con

50

người mạnh mẽ, cường tráng, cách làm muốn loại bỏ

tất cả các âm thanh bình thường xung quanh để giúp

đỡ cho việc học của con cũng sẽ không khả thi. Một

đứa trẻ bị ảnh hưởng trong môi trường bình thường,

trong môi trường yên tĩnh cũng sẽ bị ảnh hưởng, yếu

tố ảnh hưởng đến trẻ không phải là âm thanh đó, mà

là thói quen tìm kiếm âm thanh của trẻ.

Mấy năm qua tôi thường xuyên đến thăm họ hàng, bạn

bè hoặc đồng nghiệp mới sinh em bé, phát hiện thấy

không ít người chăm lo rất cẩn thận cho giấc ngủ

của em bé. Nói chuyện giọng thầm thì, rút điện

thoại ra, sợ có tiếng động gì đó làm con trẻ thức

giấc. Sự quan tâm săn sóc của bố mẹ là điều có thể

lý giải, nhưng làm như vậy là sai lầm, có thể sẽ

gây rắc rối cho giấc ngủ sau này của trẻ.

51

Tôi rất may mắn khi được đọc một cuốn sách có tên

là Bách khoa toàn thư nuôi con mới, cuốn sách này

rất hay, do một bác sĩ nhi khoa, nhà tâm lý học trẻ

em nổi tiếng của Mỹ viết. Lúc đó tôi cũng đã mua

mấy cuốn sách về nuôi dạy con do người Trung Quốc

viết, sau khi đọc xong, mới thấy cuốn sách “nhập

khẩu” này luôn theo đuổi cái gọi là “tự nhiên”,

nhưng lại khoa học khách quan, rất phù hợp với khẩu

vị của tôi. Ví dụ trong vấn đề giấc ngủ của em bé,

lúc đó tôi thấy mấy cuốn sách do người Trung Quốc

viết đều nói rằng, sau khi em bé chào đời, cần cố

gắng tạo cho bé một môi trường yên tĩnh, để bé có

giấc ngủ ngon. Trong khi cuốn sách này lại viết như

sau:

“Trong nhà có một vài tiếng động thường không ảnh

52

hưởng đến giấc ngủ của trẻ. Bố mẹ đi lại trong

phòng không cần phải rón ra rón rén, nói chuyện

không cần phải thì thầm, nếu không trẻ sẽ quen với

môi trường yên tĩnh, đột nhiên nghe thấy một tiếng

động gì đó sẽ rất dễ giật mình, tỉnh giấc. Cho dù

là trẻ sơ sinh hay trẻ nhỏ, chỉ cần bình thường đã

quen với một số tiếng động và tiếng nói chuyện

trong nhà, kể cả có tiếng cười nói của khách đến

thăm, hoặc radio, ti vi vẫn đang bật, thậm chí có

người bước vào phòng ngủ của trẻ, trẻ vẫn có thể

ngủ rất ngon lành”(1).

_______________

(1) Benjamin Spock, Bách khoa toàn thư nuôi con

mới, Trác Hồng Bưu dịch, NXB Trung Quốc ngày nay,

năm 1989, tr.177.

53

Một đoạn văn ngắn khiến tôi học hỏi được rất nhiều

điều.

Đoạn văn này nhắc nhở tôi rằng, giấc ngủ của con

trẻ hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi các hoạt động

bình thường của người lớn, một môi trường có một

vài tiếng động còn có lợi cho việc giúp trẻ hình

thành nên thói quen tốt đi ngủ không sợ ồn ào.

Chính vì thế sau khi Viên Viên chào đời, chúng tôi

phải làm gì vẫn làm như bình thường, tiếng nói

chuyện, volume của ti vi bình thường để thế nào vẫn

giữ nguyên như thế. Và dường như em bé sơ sinh

trên giường này cũng tỏ ra không hề sợ tiếng động.

Những biểu hiện của Viên Viên trong bức ảnh chụp cô

bé đầy tháng càng để lại ấn tượng sâu sắc trong

tôi.

54

Hồi đó nhà tôi vẫn chưa có máy ảnh, khi Viên Viên

đầy tháng, tôi nhờ một thợ chụp ảnh đến chụp cho

con. Thợ chụp ảnh đến rồi nhưng cô nàng vẫn đang

ngủ. Vì sau đó anh thợ chụp ảnh vẫn còn phải đi

chụp ảnh cho một nhà khác nên không chịu đợi, chúng

tôi quyết định sẽ gọi con dậy.

Đầu tiên tôi sờ lên má bé, gọi bé bằng giọng như

bình thường, kết quả không có phản ứng gì.

Và thế là tôi lật chăn ra, vừa nắn chân nắn tay

cho bé vừa nói chuyện với bé bằng giọng to hơn, bé

vẫn làm ngơ.

Ông xã đứng bên cạnh nói, bế lên chắc là sẽ tỉnh

55

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát