Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Sự Tích Đường Nhà Mạc

SỰ TÍCH ĐƯỜNG NHÀ MẠC

Năm 1592, sau khi thất thủ ở kinh thành Thăng

Long, theo lời dặn của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh

Khiêm, triều đình nhà Mạc quyết định dời đô lên Cao

Bằng để xây dựng tại đây một triều đình, kinh đô

và cả một địa bàn tiến hành một cuộc chiến đấu lâu

dài.

Đoàn thiên đô gồm cả triều đình, trong đó có Hoàng

Hậu, Công chúa, người già, trẻ em. Ngoài ra còn có

thư tịch, ấn tín và bảo vật …

Triều đình không thể đi theo hướng quan lộ lên Cao

Bằng, mà một bộ phận phải đi đường tắt, bí mật

vượt núi Hàm Lợn (thuộc thôn Thanh Hà xã Nam Sơn

huyện Sóc Sơn, Hà Nội), rồi qua Thái Nguyên mà lên

Cao Bằng.

1

Đường xã xa xôi, qua núi rừng hiểm trở, xe ngựa

nghèo nàn, thiếu thốn, khiến đoàn người gặp bao khó

khăn. Đặc biệt là quan quân Lê – Trịnh lại dáo

diết tìm mọi cách để truy sát, tiêu diệt. Nhiệm vụ

hộ tống được đặt trên vai một đoàn chiến binh

khoảng 500 người, dưới sự chỉ huy của 18 vị quận

công.

Cũng may, tuy kinh thành Thăng Long đã thất thủ,

nhưng ở nhiều nơi dân chúng còn hướng về nhà Mạc.

Những người đi lính, làm ruộng, làm nghề thủ công

buôn bán trước kia đã được hưởng lợi từ các chính

sách cải cách của nhà Mạc đã trung kiên bảo vệ nhà

Mạc kể cả lúc này, khi họ đã mất hết chính quyền ở

Thăng Long.Theo liệt kê có tới 17 đội quân đi theo

nhà Mạc.

2

Mạc Kính Chỉ ở Nam Gián, Chí Linh, Hải Dương

Đô Ninh ở Chân Định, Kiến Xương, Thái Bình

Ất Kỷ ở Cẩm Giàng, Hải Dương.

Thái Quốc Công ở Gia Phúc (nay là Gia Lộc, Hải

Dương).Hoa quốc Công ở Khoái Châu, Hưng Yên.

Khánh quốc Công ở Sơn Dương, Tuyên Quang.

Trung quốc Công ở Phổ Yên, Thái Nguyên.

Cẩm quốc Công ở Thanh Trì – Hà Nội.

Phú quốc Công ở Hữu Lũng, Lạng Sơn.

… v .v…

Được sự giúp đỡ, che chở của dân địa phương, dưới

sự chỉ huy của 18 vị quận công, đoàn chiến binh

trên đường thiên đô phải tả xung hữu đột, vừa mở

trước, chặn sau, vừa tiến công, vừa rèn tướng,

luyện quân, vừa chỉnh đốn và bổ sung quân sĩ. Đến

3

nay trên địa bàn xã Nam Sơn còn dày đặc những di

tích về Đoàn quân thiên đô của nhà Mạc như:

Bãi quần ngựa nhà Mạc

Đá mài gươm nhà Mạc

Cột cờ nhà Mạc

Đấu đong quân nhà Mạc

Đặc biệt là “Đường nhà Mạc” con đường mà Đoàn

thiên đô đã đi qua sườn phía tây của núi Hàm Lợn

mấy trăm năm trước. Đường nhà Mạc không chỉ là

truyền miệng mà còn được ghi thành văn tự.

Trong đền Rõm, một ngôi đền lớn ở thôn Thanh Hà

(xã Nam Sơn huyện Sóc Sơn, Hà Nội) cách đền Quan

Quận (đền thờ 18 vị quận công nhà Mạc) khoảng

1.800m hiện vẫn còn đôi câu đối:

“Tây phương hữu lộ cao gia Mạc

4

Đông hướng mà hồi Đổng thăng thiên”

Dịch

“Phía Tây có đường họ Mạc, một dòng họ cao quý

Phía Đông quay về nơi ngựa Gióng bay lên trời”

Câu đối trên nói lên tình cảm kính phục của nhân

dân địa phương với đoàn thiên đô và những chiến

binh bảo vệ và tiến hành cuộc thiên đô đó.

Tuy đã chiến đấu với tinh thần dũng cảm, nhưng vì

tương quan lực lượng giữa đoàn chiến binh thiên đô

với quân tướng của triều đình Lê – Trịnh quá chênh

lệch, nên đoàn chiến binh thiên đô tuy đã hoàn

thành nhiệm vụ: Bảo vệ Đoàn thiên đô tới kinh đô

mới trên đất Cao Bằng, nhưng cũng phải chịu tổn

thất rất nặng nề: Đội quân thiên vệ, mà chỉ huy là

18 vị quân công, đã huy sinh gần hết.

5

Cuộc chiến đấu của đoàn quân thiên vệ, thực sự là

một cuộc tường chính, là một chiến công lớn lao.

Nhờ nó mà chiến lược định đô mới ở Cao Bằng được

thực hiện. Nhờ nó, mà nhà Mạc tiếp tục duy trì

thêm 92 năm nữa với 5 đời vua.

Nhân dân thôn Thanh Hà, xã Nam Sơn hồi đó đã che

chở, giúp đỡ Đoàn thiên đô, có rất nhiều người dân

trong vùng cũng tham gia đoàn quân thiên vệ.

Để tưởng nhớ và ghi lại sự tích và công lao đoàn

quân thiên vệ, mà chỉ huy là 18 vị quân công, nhân

dân địa phương đã lập đền “Đền Quan Quận” thờ 18 vị

quận công nhà Mạc

Đền Quan Quận nằm ở địa bàn thôn Thanh Hà, cách

đền Rõm khoảng 1.800m. Đền Quan Quận lúc đầu chỉ

bằng tranh tre. Đến năm Duy Tân thứ 7 (1913) cụ Vũ

6

Bá Kỷ. Một hào phú địa phương đã đứng lên xây đền

bằng đá ong.

Đền thờ 18 vị quận công nhà Mạc đã chỉ huy đoàn

chiến binh tiến hành cuộc thiên đô. Đó là các vị:

Mạc Chí Mân, Mạc Chí Cương, Mạc Đăng Kính, Mạc Ngọc

Tăng, Mạc Sinh Ngân, Mạc Khâm Tâng, Mạc Giang

Dung, Mạc Đăng Nhạ, Mạc Đăng Chỉ, Mạc Đăng Vũ, Mạc

Đăng Sửu, Mạc Như Hinh, Mạc Đôn Hân, Mạc Đăng Lâm,

Mạc Ninh Tinh, Mạc Đăng Cảnh, Mạc Ngọc Dân, Mạc

Mạnh Đường.

Trong hậu cung của đền Quan Quận có đôi câu đố:

“Thập bát quận công thề tiết trung

Thiên thu lưu để chí anh hùng”

Dịch nghĩa

“Mười tám vị quận công giữ lòng trung

7

Ngàn thu còn lưu chí khí anh hùng”

“Đường nhà Mạc” (còn gọi là “đường quan quận”) và

các di tích về Đoàn thiên đô nằm trên địa bàn xã

Nam Sơn mãi mãi ghi nhớ về chiến công và sự hy sinh

trung dũng của Đoàn thiên vệ.

Đặng Trần Tụy

8

Hướng dẫn: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát